Chiếc Boeing 747-8 đắt giá đang nằm ở Texas chờ được “lột xác” thành Air Force One. Nhiều chuyên gia phân tích cho rằng chi phí có thể cao hơn giá trị thực của phi cơ và gây lãng phí ngân sách. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)
Chiếc phản lực cơ xa hoa do chính phủ Qatar tặng hiện đang nằm trên đường băng tại một phi trường ở San Antonio, chờ được nâng cấp thành một chiếc chuyên cơ Air Force One mới.
Hôm Thứ Tư (21/5), chính phủ Hoa Kỳ đã chính thức tiếp nhận chiếc Boeing 747-8 này. Theo Bộ Quốc Phòng, Không Quân Hoa Kỳ đã được giao nhiệm vụ thực hiện các cải tiến cần thiết để biến phản lực cơ thành chuyên cơ Air Force One, phục vụ Tổng Thống Donald Trump.
Tuy nhiên, các DB Đảng Dân Chủ cùng các tổ chức Watchdogs phi đảng phái cho rằng món quà này có thể vi phạm Luật Về Lợi Ích từ Ngoại Quốc (Foreign Emoluments Clause) trong Hiến Pháp. Luật này nghiêm cấm các viên chức liên bang nhận tiền và quà từ các chính phủ nước ngoài. Đáp lại, Trump khẳng định đây là món quà dành cho Bộ Quốc Phòng và ông sẽ không sử dụng sau khi mãn nhiệm. Khi đó, chiếc phi cơ sẽ được đưa vào thư viện tổng thống của ông.
Chiếc phi cơ này có giá trị lên đến hàng trăm triệu MK. Tổng Thống Donald Trump nói rằng từ chối món quà như vậy thì đúng là “ngu ngốc,” và rằng sẽ không mất nhiều thời gian cải biến để dùng làm chuyên cơ tổng thống. Nhưng các chuyên gia cảnh báo: cho dù nội thất có sang trọng đến đâu, thì việc biến nó thành một chiếc Air Force One đạt tiêu chuẩn cũng sẽ mất nhiều năm trời.
“Có vẻ như Tổng Thống Trump đang mơ mộng rằng sẽ sớm được ngồi trên chiếc phản lực cơ này,” theo nhà báo Ken Walsh, tác giả một cuốn sách chuyên viết về Air Force One, từng đưa tin tại Tòa Bạch Ốc suốt hàng chục năm, và hơn 200 lần có mặt trên chiếc chuyên cơ nổi tiếng này.
Walsh giải thích: “Những ai biết rõ về loại phi cơ này và lịch sử của Air Force One đều hiểu rằng việc tạo ra chúng không hề đơn giản. Công nghệ thay đổi liên tục, và đây không phải là loại phi cơ có thể xuất hiện ở phi trường rồi lên là bay, mà cần được chế tạo công phu từ đầu.”
Dự án cải tiến hai chiếc Boeing 747-8 mới để thay thế đội chuyên cơ Air Force One đã được thực hiện từ nhiều năm trước, nhưng cho đến giờ vẫn chưa xong vì liên tục bị hoãn lại. Theo kế hoạch ban đầu, những chiếc phi cơ mới này đáng lẽ đã trở thành chuyên cơ Air Force One vào năm ngoái, nhưng giờ thì người ta dự đoán phải mất thêm vài năm nữa mới có thể hoàn tất.
Richard Aboulafia, một chuyên gia về hàng không và là lãnh đạo công ty AeroDynamic Advisory, cho biết trên chương trình Morning Edition của tờ NPR rằng một phần trách nhiệm cho sự chậm trễ này là do Boeing thực hiện chưa tốt. Ngoài ra, ông cũng chỉ ra rằng để “trang bị tận răng” cho một chiếc phi cơ dân dụng có khả năng phục vụ cho mục đích quân sự đòi hỏi khối lượng công việc rất lớn và nhiều yêu cầu phức tạp.
Theo Aboulafia, việc Tổng Thống Trump nghĩ rằng có thể sớm đưa chiếc phi cơ được Qatar tặng chuyển đổi thành chuyên cơ tổng thống là chuyện hão huyền.
Vậy thế nào mới là một chiếc Air Force One đúng nghĩa?
Về mặt kỹ thuật, “Air Force One” là danh xưng dành cho bất kỳ phi cơ nào của Không Quân đang chuyên chở Tổng thống. Nhưng trong thực tế, thường thì cụm từ này gắn liền với những chiếc Boeing 747-200B được thiết kế đặc biệt, trang bị những hệ thống liên lạc và phòng thủ tối tân nhất.
“Đó là một Tòa Bạch Ốc di động,” Doug Birkey, Giám Đốc Viện Nghiên Cứu Không Gian Mitchell, cho biết. “Dù đang trong thời bình hay thời chiến, tổng thống vẫn phải có thể điều hành mọi việc ngay trên một chiếc Air Force One.”
Birkey cho biết thêm, Air Force One sở hữu một “hệ thống chỉ huy và kiểm soát vô cùng mạnh mẽ, kiên cố” và được trang bị đủ mọi lớp phòng thủ, có thể đối phó với đủ loại nguy cơ, từ hỏa tiễn phòng không cho đến vũ khí nguyên tử. “Chiếc phi cơ này được thiết kế để luôn hoạt động, kể cả trong những hoàn cảnh tồi tệ nhất.”
Không gian bên trong cũng được thiết kế đặc biệt, với sơ đồ chỗ ngồi và văn phòng được tính toán tỉ mỉ, để vừa tối đa hóa mức độ an toàn, vừa bảo đảm tổng thống có thể tiếp tục làm việc mọi lúc, mọi nơi.
Cách bài trí độc nhất vô nhị bên trong Air Force One
Dù phần lớn thông tin về nội thất của Air Force One không được công khai vì lý do an ninh, một tài liệu kỹ thuật do Không Quân vô tình công bố vào năm 2006 đã tiết lộ phần nào sơ đồ bố trí cơ bản của chiếc phi cơ ba tầng này.
Theo đó, tầng dưới cùng dành để chứa hàng hóa và thiết bị; tầng giữa là trung tâm hoạt động của Tổng thống với đầy đủ các chức năng cần thiết; và tầng trên cùng, có diện tích nhỏ hơn, là nơi làm việc của phi hành đoàn và đặt các hệ thống liên lạc.
Walsh mô tả: “Tầng giữa giống như một văn phòng chính phủ di động, được thiết kế cho mọi tình huống.” Ở đây có một phòng suite đầy đủ tiện nghi, không gian làm việc có khả năng phát sóng hình ảnh và âm thanh trực tiếp; một khu y tế đủ điều kiện thực hiện các ca phẫu thuật cơ bản; một phòng họp dành cho các viên chức; hai gian bếp có thể cùng lúc phục vụ tới 100 suất ăn; nhiều khu vực dành riêng cho nhân viên Mật Vụ; và dãy ghế phía sau cùng dành cho giới truyền thông.
Kế hoạch cho phi đội Air Force One kế tiếp
Kế hoạch thay mới phi đội Air Force One hiện hành đã được chuẩn bị từ lâu. Boeing đã giành được hợp đồng này vào năm 2016, dưới thời Tổng thống Barack Obama. Đến năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, Tổng thống Trump đã hoàn tất các điều khoản cuối cùng của thỏa thuận.
Hai chiếc Air Force One hiện thời đã đồng hành cùng các đời tổng thống Hoa Kỳ suốt hơn ba thập niên, từ năm 1990 đến nay. Dấu hiệu hao mòn theo thời gian ngày càng rõ, đây cũng là một trong những lý do khiến Tổng thống Trump thúc ép Boeing đẩy nhanh tiến độ hoàn thành thế hệ chuyên cơ mới. Tuy nhiên, các chuyên gia như Birkey nhấn mạnh rằng chuyện không đơn giản chỉ là “tút tát” lại vẻ ngoài.
“Khó khăn nhất là việc kiếm linh kiện,” ông giải thích. “Chưa kể, vì lý do an ninh, không phải thứ gì cũng có thể đưa vào phi cơ của tổng thống. Do đó, việc thay thế một bộ phận hư hỏng lại càng mất thời gian và phức tạp hơn. Không thể tùy tiện lấy đại một món nào đó từ bãi phi cơ cũ để đem lắp vào Air Force One.”
Thế hệ chuyên cơ mới sẽ là dòng Boeing 747-8, trùng hợp thay, đây cũng chính là mẫu phi cơ mà Qatar đã tặng. So với thế hệ tiền nhiệm 747-200, Boeing khẳng định mẫu 747-8 tiết kiệm nhiên liệu hơn, giảm khoảng 16 tấn khí thải carbon cho mỗi chuyến bay, có tầm bay xa hơn khoảng 1,000 hải lý và hiện là phản lực cơ thương mại nhanh nhất thế giới. Không chỉ vậy, thiết kế của 747-8 cũng dài và rộng hơn so với mẫu đang sử dụng hiện nay.
Dù phần lớn thông tin chi tiết về thế hệ Air Force One mới đều được giữ bí mật, nhưng theo một số tài liệu từ Bộ Quốc Phòng, sẽ có những nâng cấp vượt trội cho hệ thống điện và liên lạc, các thiết bị điện tử quân sự chuyên dụng và sẵn sàng chiến đấu, tăng cường các hệ thống tự vệ, cùng với đó là các hệ thống tự động để di chuyển hành lý, giúp hành khách ra vào tiện lợi và an toàn hơn.
Chiếc phi cơ do Qatar tặng cần được cải biến những gì?
Không thể phủ nhận sự xa hoa của chiếc 747-8 mà chính phủ Qatar tặng cho Trump. Các tài liệu quảng cáo (được lưu trữ trên Internet Archive) mô tả một không gian nội thất lộng lẫy với ghế bọc da cao cấp, các chi tiết ốp gỗ tinh xảo, nhiều phòng chờ, một phòng ngủ lớn và văn phòng làm việc riêng. Chính phủ Qatar đã mua chiếc phi cơ này vào năm 2012 và đã tìm cách bán lại trong vài năm qua nhưng không ai mua.
Thế nhưng, sự sang trọng ấy không đi kèm với những gì mà một chiếc Air Force One cần: các thông số kỹ thuật của chiếc phi cơ này hoàn toàn không nhắc tới bất kỳ hệ thống an ninh hay phòng thủ nào, ngoại trừ một hệ thống chống xâm nhập cơ bản khi phi cơ không có người trông coi. Hệ thống liên lạc được liệt kê cũng chỉ dừng lại ở mức phục vụ nhu cầu giải trí thông thường.
Theo Birkey nhận xét, nếu xét về độ xa hoa, chiếc phi cơ của Qatar có thể nhìn sang và đẹp hơn cả mấy chiếc Air Force One mới sắp tới. Ông nói thêm: “Nhưng ngoài vẻ bóng bẩy đó ra, tôi nghĩ nó chẳng có gì nữa cả, chẳng hạn như hệ thống điều hành liên lạc hay phòng vệ… Mà việc lắp những thứ đó không đơn giản đâu, phải tháo tung gần nửa cái phi cơ mới làm được.”
Diện mạo của chiếc phi cơ do Qatar tặng ra sao?
Theo tài liệu quảng cáo, chiếc Boeing 747-8 do Qatar gửi tặng được thiết kế với không gian rộng rãi, thoáng đãng hơn. So với bản thiết kế Air Force One vào năm 2006, chiếc 747-8 của Qatar có sức chứa lớn hơn và là mẫu mới hơn của Boeing.
Tại buổi điều trần của Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện diễn ra vào Thứ Ba (20/5), Bộ Trưởng Không Quân Troy Meink cho biết chiếc phi cơ này sẽ cần phải được “sửa sang rất nhiều.”
Không ít chuyên gia và các nhà lập pháp đã tỏ ra lo ngại rằng Trump có thể sẽ tìm cách nới lỏng các tiêu chuẩn an ninh hiện tại của chuyên cơ Air Force One, nhằm đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi và sớm sử dụng chiếc phi cơ được tặng.
Ngoài ra, không thể loại trừ nguy cơ ai đó đã cài đặt các thiết bị nghe lén hoặc phần mềm độc hại lên phi cơ, bởi nó đã nằm ở nước ngoài suốt hơn chục năm (ngoài phạm vi kiểm soát an ninh của Hoa Kỳ).
Aboulafia chia sẻ: “Chúng ta không thể chắc chắn rằng liệu có ai lợi dụng cơ hội để cài cắm thứ gì vào chiếc phi cơ đó không,” và ông cho rằng điều đó sẽ khiến quá trình cải biến gặp thêm nhiều trở ngại. “Nếu muốn an tâm tuyệt đối, chỉ còn cách tháo rời toàn bộ phi cơ ra tới từng chi tiết nhỏ nhất để kiểm tra cho kỹ.”
Có thể tốn hết bao nhiêu?
Trump luôn nhấn mạnh rằng chiếc phi cơ do Qatar tặng là hoàn toàn miễn phí. Tuy nhiên, theo các chuyên gia mà NPR có dịp phỏng vấn, việc trang bị lại chiếc phi cơ này để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khắt khe của Air Force One có thể sẽ ngốn một khoản tiền rất lớn.
Một viên chức Hoa Kỳ (yêu cầu được ẩn danh vì không được phép nói chuyện với truyền thông) cho biết chi phí có thể lên tới hàng trăm triệu MK.
Aboulafia cho rằng người dân có lý do chính đáng để lo lắng, vì hiện nay chương trình nâng cấp chuyên cơ tổng thống được tiến hành theo hợp đồng trọn gói với Boeing – tức là mọi chi phí phát sinh đều do phía công ty tự chịu, không đụng đến ngân sách nhà nước.
“Thế nhưng, nếu chuyển sang sử dụng chiếc phi cơ của Qatar, chắc chắn chính phủ sẽ phải chi tiền, thậm chí là một con số còn cao hơn giá trị của chiếc phi cơ ấy,” ông nói. “Thẳng thắn mà nói, toàn bô chuyện này chỉ là một dự án phô trương vô bổ, lãng phí tiền thuế của người dân.”
VB biên dịch
Nguồn: “Here's what it will take to transform the Qatari jet into Air Force One” được đăng trên trang NPR.org.
Gửi ý kiến của bạn
