Nguồn ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB) - Quyền công dân theo nơi sinh được ghi nhận trong Tu Chính Án Thứ 14, được coi là quyền được mở rộng cho bất kỳ trẻ em nào sinh ra tại Hoa Kỳ kể từ năm 1868.
Vào ngày 15 tháng 5 năm 2025, Tối Cao Pháp Viện (TCPV) đã nghe các lập luận liên quan đến lệnh tòa án cấp dưới tạm dừng lệnh hành pháp của tổng thống Trump giới hạn quyền công dân theo nơi sinh. Sắc lệnh này được ban hành ngay vào ngày đầu tiên Trump nhậm chức, sẽ ảnh hưởng đến con em của những cha mẹ di dân chưa có giấy tờ; cũng sẽ ảnh hưởng đến con em của những người đến Hoa Kỳ có visa tạm thời, chẳng hạn như công nhân H-1B.
Một số tổ chức dân quyền đã đệ đơn kiện, thách thức lệnh hành pháp của Trump. Các chuyên gia dự đoán rằng 255,000 trẻ em mỗi năm sẽ bị ảnh hưởng bởi chính sách mới này, khiến khoảng 2.7 triệu trẻ em sẽ ở trong tình trạng phi tổ quốc vào năm 2045. Trong một cuộc hội thảo trên mạng do American Community Media tổ chức vào ngày 16 tháng 5 năm 2025, các chuyên gia đã thảo luận vấn đề liệu Trump có thể thực hiện điều này hơp hiến hay không?
Sắc lệnh hành pháp số 14160 ký ngày ngày 20 tháng 1 năm 2025 của Trump từ chối quyền công dân Hoa Kỳ đối với trẻ sơ sinh là con của một bà mẹ không có giấy tờ hoặc có giấy tờ tạm thời hợp pháp; và một người cha không phải là công dân hoặc thường trú nhân hợp pháp. Trump viện dẫn lý do rằng điều này có thể vi phạm một tiền lệ lâu đời của Tối Cao Pháp Viện xung quanh Tu Chính Án Thứ 14. Tu chính án này, được gọi là Điều khoản về quyền công dân và được bổ sung vào Hiến pháp năm 1868 sau nội chiến, nêu rõ rằng tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ và chịu sự quản lý của Hoa Kỳ, đều là công dân của Hoa Kỳ và của tiểu bang nơi họ cư trú.
Theo Martin Kim, giám đốc vận động nhập cư của Asian Americans Advancing Justice (AAAJ), sắc lệnh hành pháp của Trump dựa trên một học thuyết pháp lý nhằm mở rộng một điều khoản hạn chế của Tu Chính Án Thứ 14. Học thuyết này cho rằng trẻ em sinh ra tại Hoa Kỳ của những người nhập cư không có giấy tờ và những người đến tạm thời có thể không thuộc thẩm quyền của Hoa Kỳ, dựa trên mối quan hệ với quốc gia quê hương của cha mẹ chúng.
Cốt lõi của phiên điều trần kéo dài hơn hai giờ của TCPV liên quan đến các cuộc tranh luận về quyền hạn của các thẩm phán trong việc phủ quyết các hành động hành pháp của tổng thống trên toàn quốc; điều này có thể vượt phạm vi quyền lực tư pháp. Mặt khác, sắc lệnh tổng thống Trump nhằm từ chối quyền công dân theo nơi sinh đối với trẻ sinh ra tại Hoa Kỳ có thể vi phạm Tu Chính Án Thứ 14.
Theo ông Kim, các vụ kiện xuất phát từ một kháng cáo khẩn cấp. Điều đó có nghĩa là bất kỳ quyết định nào được đưa ra đều không có khả năng giải quyết được câu hỏi cốt lõi về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp mà Trump đang cố gắng thực hiện. Nhưng quan điểm của ông Kim là tổng thống không thể thay đổi Hiến Pháp chỉ với một sắc lệnh hành pháp.Tổng thống không thể ký một tờ giấy nói rằng những người này là công dân Hoa Kỳ, và những người khác thì không!
Sắc lệnh nói nó hướng đến tương lai, có hiệu lực đối với những trẻ sinh từ ngày 19 tháng 2 năm 2025 trở đi. Nó không tước quyền công dân của những người đã là công dân. Nhưng lập luận tổng thống có quyền quyết định đơn phương ai sẽ trở thành công dân Hoa Kỳ là một tiền lệ rất nguy hiểm.
Theo Julia Gelatt, thuộc Viện Chính Sách Nhập Cư, mục tiêu của sắc lệnh hành pháp của tổng thống Trump là giảm nhập cư bất hợp pháp, thu hẹp quy mô dân số nhập cư trái phép. Nhưng nếu xem xét toàn diện những tác động có thể xảy ra, nó sẽ có tác dụng hoàn toàn ngược lại. Theo ước tính đến năm 2075, sẽ có 1.7 triệu trẻ em sinh ra tại Hoa Kỳ không có quốc tịch hoặc tình trạng hợp pháp dù được sinh ra bởi cha mẹ đều sinh ra tại Hoa Kỳ. Sắc lệnh hành pháp này sẽ có hiệu ứng lan tỏa qua nhiều thế hệ nếu được TCPV thông qua. Hàng triệu trẻ em sinh ra tại Hoa Kỳ sẽ lớn lên mà không được hưởng các phúc lợi công cộng. Các em có thể sẽ không được tài trợ để trang trải học phí đại học. Các em có thể không thể theo đuổi việc học chuyên môn, không được làm việc hợp pháp tại Hoa Kỳ.
Từ năm 1995 đến năm 2022, những người nhập cư và con cái của họ sinh ra tại Hoa Kỳ chiếm 70% tổng mức tăng trưởng lực lượng lao động toàn quốc. Việc hủy bỏ quyền công dân theo nơi sinh sẽ tạo ra gánh nặng lớn, không chỉ ảnh hưởng đến những người nhập cư mà còn ảnh hưởng đến tất cả công dân Mỹ. Người Mỹ sẽ phải đối mặt với gánh nặng hành chính về các loại giấy tờ phức tạp để chứng minh quyền công dân, và quyền công dân của con cái sinh ra ở Mỹ.
Theo ông Cesar Ruiz, cố vấn của Latino Justice, đơn vị đã đệ đơn kiện tại New York để phản đối sắc lệnh của Trump, tác hại của sắc lệnh này là vô cùng to lớn. Về cơ bản, nó sẽ làm suy yếu tất cả các quyền phát sinh từ quyền công dân chứ không đơn giản chỉ là việc cấp giấy khai sinh. Đó là quyền làm việc tại Hoa Kỳ, quyền tự do đi lại, quyền bỏ phiếu. Nó sẽ có tác động lớn đến kết quả bầu cử tại các tiểu bang chiến trường. Tấn công vào quyền công dân theo nơi sinh chỉ là một trong những hành động liên tục nhắm vào cộng đồng người Latin của chính quyền Trump. Nước Mỹ đang chứng kiến các cuộc tấn công vào người Venezuela, người Salvador. Nước Mỹ đã chứng kiến các cuộc trục xuất những thường trú nhân hợp pháp như Kilmar Abrego, một thường trú nhân hợp pháp người Salvador. Chính quyền đã thừa nhận điều đó; hiện nay có nhiều tổ chức đang nỗ lực để đưa Kilmar trở về Mỹ.
Robert S. Chang, giám đốc điều hành Trung Tâm Luật Và Bình Đẳng Korematsu của UC Irvine, nói không có tổng thống nào có quyền viết lại Hiến Pháp của Hoa Kỳ. Quyền lực đó là của người dân, không được trao cho tổng thống vì điều đó sẽ tạo ra những hậu quả thảm khốc. Sắc lệnh hành pháp của Trump nói rằng chỉ áp dụng với những đứa trẻ sinh sau ngày 19 tháng 2 năm 2025. Nhưng nếu TCPV chấp thuận, nó sẽ tạo ra nguy cơ rằng bất kỳ ai có cha mẹ nằm trong hai diện đã nêu sẽ không còn là công dân Hoa Kỳ. Và đến một ngày nào đó, chính họ có thể bị chính phủ Hoa Kỳ tước quốc tịch. Điều này liên quan đến quyền kiểm soát những ai được trở thành công dân Hoa Kỳ, những ai thì không. Sắc lệnh này sẽ mở cửa cho những hạn chế khác trong tương lai về những ai có thể nhập tịch. Ngay cả khi chính quyền Trump không đạt được mong muốn trong lần này, họ cũng tiếp tục tìm cách làm suy yếu nền tảng Hiếp Pháp trong tương lai. Một thời điểm chính trị đáng lo ngại của Hoa Kỳ mà không phải ai cũng ý thức được rõ ràng.
Gửi ý kiến của bạn
