Ảnh istockphoto.com
Washington — Thượng viện hôm thứ năm đã thông qua một nghị quyết nhằm ngăn chặn chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Donald Trump, đánh dấu lần thứ ba trong tuần Thượng viện bày tỏ bất đồng với chính sách thương mại của chính phủ.
Nghị quyết được thông qua với 51 phiếu thuận và 47 phiếu chống. Bốn Thượng nghị sĩ Cộng Hòa gồm Mitch McConnell và Rand Paul của Kentucky, Susan Collins của Maine và Lisa Murkowski của Alaska cùng bỏ phiếu thuận với phía Dân Chủ. Nghị quyết này chỉ cần đa số đơn giản, không đòi hỏi ngưỡng 60 phiếu như các dự luật khác.
Tuy mang tính biểu tượng, nghị quyết nhiều khả năng sẽ không được Hạ viện cứu xét, nơi các lãnh đạo Cộng Hòa đã tìm cách ngăn chặn một cuộc biểu quyết về thuế quan của Tổng thống. Thượng nghị sĩ Ron Wyden của Oregon, thuộc Đảng Dân Chủ, là người khởi xướng nghị quyết này, dựa vào một điều khoản trong Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) — chính đạo luật mà Tổng thống Trump đã viện dẫn khi áp đặt thuế quan.
Hồi tháng tư, Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, viện dẫn “bất cân đối cơ cấu trong hệ thống thương mại toàn cầu”, và áp mức thuế tối thiểu 10% lên tất cả hàng nhập khẩu, gọi đó là “Ngày Giải Phóng Thương Mại”.
Phát biểu trước khi bỏ phiếu, Wyden nói hành động của Tổng thống “vượt quá giới hạn luật pháp cho phép”, và kêu gọi chấm dứt các “thuế quan bất hợp pháp”. Ông nhấn mạnh: “Thượng viện không phải là khán giả của guồng máy chính quyền. Trong lãnh vực thương mại quốc tế và thuế quan, Quốc hội Hoa Kỳ có quyền hạn rõ ràng.”
Ngược lại, Thượng nghị sĩ Mike Crapo của Idaho, thuộc Đảng Cộng Hòa, phản đối nghị quyết: “Trong thời điểm này, nghị quyết chỉ gây phản tác dụng, không giúp được các gia đình và doanh nghiệp Hoa Kỳ.” Ông cho rằng trong nhiều thập niên qua, các nước khác đã áp đặt rào cản thương mại khiến hàng Mỹ thiệt thòi, “và nay Tổng thống Trump đang đáp trả. Các cuộc thương lượng của Tổng thống đang bắt đầu mang lại kết quả.”
Cuộc bỏ phiếu diễn ra chỉ vài giờ sau khi Trump loan báo giảm thuế với Bắc Kinh sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình. Trung Quốc nằm trong danh sách “Ngày Giải Phóng Thương Mại” và đã đối đầu Hoa Kỳ trong cuộc chiến thuế kéo dài nhiều tháng.
Phó Tổng thống JD Vance, người đã gặp các Thượng nghị sĩ Cộng Hòa trong tuần này, bảo vệ chính sách thuế quan: “Thuế quan cho phép chúng ta đặt công nhân Mỹ lên hàng đầu. Chúng buộc ngành công nghiệp Mỹ phải tái đầu tư trong nước thay vì ra nước ngoài, và cũng là đòn bẩy mạnh cho Tổng thống trong các cuộc thương lượng quốc tế.”
Đây là nghị quyết thứ ba trong tuần nhằm hạn chế thuế quan của Trump. Hôm thứ ba, Thượng viện thông qua nghị quyết chặn thuế đối với Brazil, với năm Thượng nghị sĩ Cộng Hòa ủng hộ. Hôm thứ tư, một nghị quyết tương tự về thuế với Canada cũng được thông qua.
Lần này cũng là lần thứ hai Thượng viện biểu quyết về “Ngày Giải Phóng Thương Mại” kể từ tháng tư, khi nỗ lực đầu tiên thất bại do hai Thượng nghị sĩ chống thuế vắng mặt trong phiên bỏ phiếu.
Dù nghị quyết được thông qua tại Thượng viện, Hạ viện nhiều khả năng sẽ không cứu xét. Đầu năm nay, khối Cộng Hòa tại Hạ viện đã thông qua một quy định ngăn không cho các nghị quyết liên quan đến thuế quan được đem ra biểu quyết toàn viện.
Các nghị quyết này không chỉ nhằm bác bỏ chính sách thuế của Trump, mà còn được xem là lời cảnh cáo về việc Tổng thống vượt quá thẩm quyền, qua mặt Quốc hội trong lĩnh vực thương mại quốc tế. Thượng nghị sĩ Dân Chủ Tim Kaine (Virginia) nói với báo chí rằng tuy mang tính biểu tượng, nhưng “sự phản đối này sẽ khiến Tổng thống phải chú ý”.
“Tôi đã học được trong nhiệm kỳ đầu của Trump rằng ông ta khá nhạy cảm với những dấu hiệu như thế này. Khi thấy một số nghị sĩ Cộng Hòa bắt đầu bỏ phiếu chống lại chính sách của mình, dù chỉ vài người, điều đó đủ khiến ông ta suy nghĩ lại và đôi khi thay đổi hành vi,” Kaine nói.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình