Bầu Cử 4/11/2025: Dân Chủ Thắng Lớn Trên Toàn Quốc, Gửi Thông Điệp Cảnh Báo Đến Trump

Hoa Kỳ đã bước vào chiến tranh với Iran. Trong chiến dịch này, Washington chỉ có một đồng minh công khai là Israel. Các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh tuy e ngại chính quyền Tehran nhưng chưa tham gia tấn công. Lý do được nêu ra là “mối đe dọa cận kề” và nhu cầu “ra tay trước”. Tuy nhiên, không có dấu hiệu cho thấy Iran đang tạo ra một hiểm họa tức thời đối với lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong bài diễn văn công bố quyết định tấn công, Trump nhắc lại một chuỗi cáo buộc kéo dài nhiều thập niên: Iran hậu thuẫn lực lượng đã giết binh sĩ Mỹ tại Iraq, tài trợ khủng bố, gây bất ổn Trung Đông. Những điều ấy có cơ sở. Nhưng chúng không tạo thành lý do khẩn cấp cho hành động quân sự ngay lúc này. Bài diễn văn kết thúc bằng lời kêu gọi người dân Iran đứng lên lật đổ chính quyền của họ.

Trong lịch sử chính trị Mỹ suốt 250 năm, hiếm thấy nhân vật nào thể hiện sức mạnh bản thân bất khuất như Donald Trump. Từ những cuộc vận động tranh cử khoa trương đến những đợt tấn công không ngừng nghỉ trên mạng xã hội, Trump xây dựng cho mình một hình tượng bất khả chiến bại. Không sợ hãi. Dám nói dám làm. Luôn sẵn sàng nghiền nát đối thủ. Nhưng bằng cách nào? Không phải bằng những thỏa hiệp khôn khéo đậm mùi chính trị gia; cũng không phải bằng chiến lược khoa học xã hội; càng không phải bằng những mưu kế trận đồ Gia Cát Lượng. Vũ khí của Trump là những lời xúc phạm cá nhân, đe dọa, công khai nhục mạ đối phương. Những lời tấn công nhục mạ người khác ở cường độ ngày càng tăng của Trump không phải là sự tàn nhẫn ngẫu nhiên, mà là chiến thuật đánh lạc hướng có chủ đích.

Chiều hôm đó, cậu bé năm tuổi đội chiếc mũ len xanh có tai thỏ, mang ba lô Spider-Man, vừa bước xuống xe sau giờ học mẫu giáo thì nhân viên di trú đến chặn lại ngay trước nhà, ở một khu ngoại ô Minneapolis. Vài ngày sau, cũng trong vùng này, một toán khác của cơ quan di trú đập bể cửa kính xe hơi của một gia đình để kéo ra một bé gái hai tuổi. Hai em, Liam Conejo Ramos và Chloe Renata Tipan Villacis, cùng cha mình, bị đưa lên máy bay xuống Trung tâm Giam giữ Gia đình Nam Texas, tại thị trấn Dilley, cách San Antonio hơn một giờ chạy xe. Những người từng ở đây kể lại, muốn lấy xà bông, tã giấy, đồ dùng cần thiết phải xếp hàng dài; bệnh hoạn thì chờ rất lâu mới tới lượt khám; chỗ ăn ở chật chội, dơ bẩn, thiếu thốn.

Belzoni, một thị trấn chừng hai ngàn dân ở Mississippi, lâu nay được quảng cáo là “Kinh đô Catfish của thế giới”. Nhưng với người da đen, cái tên ấy còn gợi lại một chuyện khác: một trong những vụ treo cổ thời dân quyền đầu tiên trên đất Mỹ ở thế kỷ này. Ngày 7 tháng 5 năm 1955, hai người thuộc tổ chức White Citizens’ Council ở địa phương nhắm thẳng vào ca-bin xe của Mục sư George Lee mà bắn; mấy viên đạn xé nát nửa phần dưới gương mặt ông. Lee là một trong những người đồng lập hội NAACP tại Belzoni, là người da đen đầu tiên ghi tên đi bầu được ở hạt Humphreys kể từ thời Tái thiết. Không những thế, ông còn vận động cho hơn trăm người da đen cùng thị trấn ghi tên vào danh sách cử tri, một con số đáng kể nếu nhớ tới kích thước nhỏ bé của Belzoni và bầu không khí bạo lực luôn treo lơ lửng trên đầu người da đen dám dùng lá phiếu của mình giữa thời Jim Crow

Một năm sau khi Donald Trump trở lại Bạch Ốc, một cuộc thăm dò dư luận quốc tế quy mô lớn cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: khẩu hiệu “Làm Cho Nước Mỹ Vĩ Đại Trở Lại” của ông dường như lại đang góp phần nâng vị thế toàn cầu của Trung Quốc, thay vì củng cố vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ.

Khi Donald Trump tái đăng cử, ông đem lại cho cử tri Hoa Kỳ một câu hứa làm yên lòng quần chúng mỏi mệt: chấm dứt những cuộc chiến tranh vô tận, đã kéo dài qua nhiều thập niên, vắt kiệt ngân khố và làm khô khan niềm tin. Song lời hứa ấy, tự bản chất, không xây trên lý tưởng mà chỉ phản chiếu tâm lý mệt mỏi của một quốc gia đã can dự quá lâu vào những cuộc phiêu lưu quân sự ngoại biên. Nhưng khi quyền lực quay lại tay ông, điều thế giới cần theo dõi không còn là khẩu hiệu “chấm dứt chiến tranh” mà ông lập lại trong các cuộc mít-tinh, mà là cách Hoa Kỳ thực sự sử dụng sức mạnh của mình trong những tình thế cụ thể.

Chưa kịp nguội chuyện bắt tổng thống Venezuela, thì hôm sau, Donald Trump đã lại nhìn lên phía Bắc, nói một câu khiến cả châu Âu lạnh gáy: “Nước Mỹ cần Greenland cho an ninh quốc gia.” Câu nói bật ra trên chuyên cơ Air Force One, nhưng hiệu ứng thì lan nhanh hơn gió Bắc Cực. Vài giờ sau, bà Katie Miller – vợ của cố vấn Stephen Miller – đăng bản đồ Greenland phủ kín cờ Mỹ, ghi vỏn vẹn một chữ “SOON.” Sáng hôm sau, chính Stephen Miller xác nhận trên CNN: “Nếu Hoa Kỳ muốn bảo vệ NATO và quyền lợi ở vùng Bắc Cực, thì hẳn nhiên Greenland nên là một phần của chúng ta.” Rồi ông thẳng đà nói quả quyết: “Sẽ không ai dám đối đầu quân sự với Hoa Kỳ vì tương lai của Greenland.”

Có một lối lập luận dễ nghe vì nó đơn giản: Đan Mạch chích ngừa ít hơn cho trẻ em mà chẳng sao, vậy có phải Hoa Kỳ hẳn đã làm quá tay. Trên bảng so sánh, mười mũi chích so với mười sáu mũi, con số ấy trông gọn gàng, sáng sủa. Nhưng chính cái gọn gàng đó lại là một nỗ lực rút ngắn đường, và con đường khoa học, hễ đi tắt, thường dẫn đến những hậu quả khó lường.