Hôm nay,  

Các Khoa Học Gia Tìm Ra Cách 'Ép' Tế Bào Ung Thư Tự Hủy

14/11/202500:00:00(Xem: 2202)

ung thu
Các khoa học gia đang nhắm vào protein FSP1, một loại enzyme bảo vệ tế bào ung thư khỏi cơ chế tự hủy ferroptosis. Hai nghiên cứu mới (trên chuột) từ Harvard và NYU cho thấy việc ức chế FSP1 làm chậm đáng kể sự phát triển của khối u ở phổi và hạch bạch huyết. (Nguồn: pixabay.com)


Giới khoa học vừa đạt thêm một bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống ung thư: phát hiện một loại protein có thể điều chỉnh để khiến các tế bào ung thư tự hủy diệt từ bên trong.
 
Hai nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature đã tập trung làm rõ vai trò của một enzyme mang tên ferroptosis suppressor protein 1 (FSP1). Enzyme này là “lá chắn” quan trọng giúp tế bào tránh một kiểu chết đặc biệt (bị phân rã từ trong ra ngoài). Khi loại bỏ lá chắn này, khả năng sống sót của tế bào giảm mạnh; và nếu đó là tế bào ung thư, khối u sẽ phát triển chậm lại đáng kể.
 
Theo kết quả của các nghiên cứu (một thuộc Đại học Harvard, một của Đại học New York), việc ngăn chặn FSP1 trong hạch bạch huyết và khối u phổi ở chuột đã làm tốc độ phát triển của khối u giảm rõ rệt so với nhóm không được can thiệp.
 
Việc tìm ra cách kích thích cơ chế ferroptosis (khiến tế bào ung thư tự hủy) được xem là một trong những hướng đi nhiều triển vọng trong nghiên cứu điều trị ung thư hiện nay.
 
“Nếu có thể can thiệp sớm, chúng ta có thể ngăn ung thư lan ra khỏi khối u ban đầu,” Jessalyn Ubellacker, giảng sư chuyên ngành phân tử chuyển hóa (molecular metabolism) tại Đại học Harvard và là tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ. Bà giải thích thêm rằng khối u lúc mới hình thành thường ít nguy hiểm hơn và điều trị cũng dễ dàng hơn nhiều so với khi đã di căn đến các bộ phận quan trọng.
 
Theo Adil Daud, giám đốc chương trình nghiên cứu lâm sàng về ung thư tế bào hắc tố (melanoma) tại Đại học California, San Francisco, nghiên cứu trên hạch bạch huyết “đưa ra bằng chứng khá vững chắc” về vai trò của FSP1. Nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng ung thư ở chuột khác hẳn với ung thư ở người, nên “chưa biết cơ chế này có hiệu quả đến đâu khi áp dụng cho con người.”
 
FSP1 hoạt động như thế nào trong cơ thể?
 
Các khoa học gia từ lâu đã tìm cách khiến tế bào ung thư tự hủy bằng cách ngăn một enzyme tên là glutathione peroxidase 4 (GPX4). Trong cơ thể, nhiều enzyme cùng phối hợp để bảo vệ tế bào khỏi bị phá hủy; trong số đó, GPX4 từng được xem là “người gác cổng” mạnh nhất, giữ vai trò then chốt giúp tế bào tránh bị tan rã. Tuy nhiên, trong một nghiên cứu trước đó về melanoma ở hạch bạch huyết, Ubellacker phát hiện rằng việc chặn GPX4 vẫn không đủ để tiêu diệt hoàn toàn các tế bào ung thư.
 
Khi tìm hiểu sâu hơn, họ nhận ra enzyme FSP1 là yếu tố bảo vệ tế bào mạnh mẽ hơn nhiều. “Hạch bạch huyết là một môi trường rất thuận lợi, là ‘mái nhà an toàn’ cho tế bào melanoma,” Ubellacker giải thích.
 
Trong nghiên cứu mới, nhóm của Ubellacker chích hợp chất ức chế (inhibitors) FSP1 vào khối u của chuột trong vòng hai tuần. Kết quả cho thấy, kích thước trung bình của khối u ở nhóm chuột được chích chất ức chế nhỏ hơn khoảng 35% so với nhóm so sánh (control group), chứng tỏ tốc độ phát triển của khối u đã giảm rõ rệt.
 
Cả hai nghiên cứu của Harvard và Đại học New York là những thử nghiệm đầu tiên áp dụng liệu pháp ức chế FSP1 trên chuột mắc ung thư còn sống, một bước tiến quan trọng trong nghiên cứu tiền lâm sàng. “Đó là một bước tiến vượt bậc,” bà chia sẻ.
 
Còn nghiên cứu về ung thư phổi thì sao?
 
Không lâu sau, phòng thí nghiệm của Papagiannakopoulos (gọi tắt là PapaG) tại Đại học New York cũng tiến hành thử nghiệm hợp chất ức chế FSP1 trên chuột được biến đổi gen (để mang ung thư phổi giống ở người).
 
Kết quả tương tự: khi enzyme FSP1 bị vô hiệu hóa, các khối u phát triển chậm hơn đáng kể. Sau ba tuần, kích thước trung bình của khối u ở nhóm so sánh đã hơn 750 mm³, trong khi ở nhóm được điều trị bằng hợp chất ngăn chặn FSP1 chỉ còn dưới 500 mm³. Không chỉ vậy, chuột được điều trị còn sống lâu hơn vài ngày; đây là một cải thiện nhỏ nhưng đáng kể trong nghiên cứu ngắn hạn.
 
Daud cho rằng sự khác biệt này “không lớn, nhưng điều đó cho thấy ngoài FSP1, còn có nhiều cơ chế sinh học khác đang cùng hoạt động. Dù vậy, FSP1 vẫn là một yếu tố đáng chú ý.”
 
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng việc ức chế FSP1 có hiệu quả ở nhiều loại ung thư phổi khác nhau. Điều này khiến Daud thấy rất ấn tượng, bởi đa số liệu pháp hiện nay chỉ tập trung vào một dạng đột biến cụ thể của ung thư phổi. Ngược lại, thuốc ức chế FSP1 có thể mở ra hướng điều trị áp dụng rộng rãi hơn.
 
Tương tự như nhóm nghiên cứu của Harvard, nhóm PapaG cũng chứng minh được tầm quan trọng của FSP1 bằng cách phân tích dữ liệu lâm sàng từ bệnh nhân. Họ phát hiện rằng khi bệnh tiến triển, mức enzyme FSP1 trong cơ thể bệnh nhân tăng lên, đồng thời tỷ lệ sống sót giảm đi (dấu hiệu cho thấy FSP1 có thể đang giúp tế bào ung thư tồn tại lâu hơn).
 
“Tôi rất vui khi biết rằng có một nhóm nghiên cứu khác cũng thu được kết quả tương tự trên mô hình khác,” Ubellacker nói về phát hiện của nhóm PapaG. Dù cả hai nghiên cứu đều mới ở giai đoạn đầu, nhưng đều cùng củng cố bằng chứng cho thấy việc nhắm vào enzyme này có thể là chiến lược hữu hiệu.
 
Hướng đi tiếp theo?
 
Cả hai nhóm đều cho rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu. “Để có thể bước sang giai đoạn tiếp theo, chúng ta cần xác định rõ loại khối u và điều kiện nào sẽ thích hợp nhất để sử dụng các hợp chất phân tử nhỏ này,” Ubellacker nhấn mạnh. Vẫn còn nhiều dạng ung thư khác chưa được thử nghiệm với FSP1 inhibitors.
 
Ngoài ra, hợp chất ức chế FSP1 cũng được xem là lựa chọn an toàn hơn so với việc ngăn chặn enzyme GPX4 (hướng nghiên cứu cũ trước đây). Các liệu pháp nhắm vào GPX4 hiện nay thường có độc tính cao. Nghiên cứu về ung thư phổi cho thấy việc bị mất GPX4 có hại cho tế bào T (tế bào bạch cầu chống nhiễm trùng và ung thư), khiến hệ thống miễn dịch suy yếu.
 
“Tôi tin những phát hiện này sẽ sớm trở thành phương pháp điều trị thực sự hữu ích cho bệnh nhân,” Ubellacker kết luận.
 
Cung Đô biên dịch
Nguồn: “Scientists are figuring out how to make cancer cells self-destruct” được đăng trên trang NationalGeographic.com.
 

• Trump Thừa Nhận Chiến Tranh Iran Khiến Đảng Cộng Hòa Thất Bại Bầu Cử, Nhưng Tuyên Bố Sẽ Tiếp Tục • Tòa Án Chặn Kế Hoạch Xây Khải Hoàn Môn Của Trump Ngay Sau Khi Được Chấp Thuận • Thêm Một Công Tố Viên Cao Cấp Từ Chức, Cuộc Điều Tra Nhắm Vào Các Đối Thủ Chính Trị Của Trump Tiếp Tục Gặp Trở Ngại • Thị Trường Lao Động Mỹ Bất Ngờ Khởi Sắc Với 165,000 Việc Làm Mới, Nhưng Fed Cảnh Báo Lạm Phát Vẫn Quá Cao • Google, Meta Và TikTok Kiện California Vì Luật Hạn Chế Trẻ Em Dưới 16 Tuổi Sử Dụng Mạng Xã Hội • Thống Đốc Newsom Muốn Giảm Án Tử Hình Cho Toàn Bộ 548 Tử Tù California • Phát Hiện Kim Loại Gây Ung Thư Trong Nữ Trang Bán Trên Amazon, Temu Và Nhiều Trang Mạng • Đường Xe Lửa Ven Biển San Clemente Có Nguy Cơ Bị Sóng Cuốn Trôi, California Chi $300 Triệu Để Cứu
Một thẩm phán liên bang tại New York hôm Thứ Ba, 3 tháng 11, ra lệnh tạm thời ngăn chặn kế hoạch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm trục xuất những người Afghanistan đang bị giam giữ tại Hoa Kỳ về Afghanistan hoặc đưa sang Pakistan, sau khi các tổ chức bảo vệ nhân quyền và hàng chục dân biểu, nghị sĩ cảnh báo rằng những người này có thể bị tra tấn hoặc sát hại nếu bị đưa trở lại quê hương. Thẩm phán Valerie Caproni ban hành lệnh có hiệu lực đến Thứ Bảy, 7 tháng 11. Trước đó, chính phủ thông báo với tòa rằng Sở Di Trú và Quan Thuế Hoa Kỳ (ICE) không có chuyến bay thuê riêng hay chuyến bay thương mại nào để trục xuất người Afghanistan sang Afghanistan hoặc Pakistan, ít nhất cho đến cuối tuần này. Lệnh của tòa buộc các giới chức liên bang phải tuân thủ cam kết đó.
Một ngày trước khi quy định của Bộ Nội An về thời hạn lưu trú cố định (thay vì "thời hạn lưu trú theo tình trạng" hiện hành) dự kiến có hiệu lực, Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Massachusetts đã ra lệnh hoãn thi hành quy định này trên toàn quốc. Hiện tại, quy chế "Thời hạn lưu trú theo tình trạng" (Duration of Status) vẫn tiếp tục được áp dụng đối với người không định cư thuộc diện F, J và I. Phán quyết này ảnh hưởng đến du học sinh quốc tế, khách tham gia chương trình trao đổi và đại diện truyền thông nước ngoài.
Phí bảo hiểm y tế theo Đạo Luật Chăm Sóc Y Tế Với Giá Phải Chăng (Affordable Care Act – ACA), thường gọi là Obamacare, sẽ tăng trung bình 13% trong năm 2027. Đây là năm thứ hai liên tiếp mức phí tăng trên 10%, khiến hàng triệu người Mỹ phải đối diện với chi phí bảo hiểm ngày càng cao, trong lúc trợ cấp của chính phủ liên bang đã bị cắt giảm đáng kể. Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu y tế KFF, công bố ngày 30 tháng 10, mức tăng năm 2027 chỉ đứng sau mức tăng 26% của năm 2026, nếu tính từ năm 2018 đến nay.
Kể từ Thứ Ba, ngày 3 tháng 11, cư dân tại Torrance, Manhattan Beach và El Segundo đã có thể gọi xe taxi không người lái của Waymo. Công ty vừa mở rộng khu vực phục vụ tại Los Angeles, đồng thời đưa thêm một số địa điểm đông du khách vào mạng lưới hoạt động, trong đó có Universal Studios và khách sạn Beverly Hills Hotel. Với đợt mở rộng này, xe Waymo hiện phục vụ một khu vực rộng khoảng 210 dặm vuông tại Los Angeles County. Tuy nhiên, hành khách vẫn chưa thể dùng Waymo để đi đến hoặc đón xe từ Phi Trường Quốc Tế Los Angeles (LAX).
Một loài ruồi ký sinh nguy hiểm, có ấu trùng ăn thịt sống của động vật, đang lan rộng tại miền Tây Nam Hoa Kỳ. Theo số liệu Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ (USDA) công bố ngày 2 tháng 11, đã có 90 trường hợp súc vật bị nhiễm tại ba tiểu bang Texas, New Mexico và Arizona kể từ tháng Sáu, trong đó 11 trường hợp mới được xác nhận chỉ trong hai ngày. Hiện có 33 trường hợp vẫn còn nhiễm, 57 trường hợp đã được xếp vào loại không còn nhiễm.
Năm người, trong đó có hai trẻ nhỏ, vừa được cứu sống tại quốc đảo Kiribati ở Nam Thái Bình Dương, sau ba tháng lênh đênh trên biển trong một chiếc thuyền nhỏ dài khoảng 6 mét. Chiếc thuyền chở tổng cộng chín người khi mất tích hồi cuối tháng Bảy. Hiện vẫn chưa rõ số phận của bốn người còn lại. Theo đài truyền hình ABC của Úc, dân làng trên đảo Fanning thuộc Kiribati đã tìm thấy và cứu năm người hôm Chủ Nhật, 1 tháng 11. Từ nơi khởi hành ở Liên Bang Micronesia, chiếc thuyền đã trôi dạt về hướng đông khoảng 5,400 cây số trước khi đến vùng biển Kiribati.
Các nhà điều tra liên bang Mỹ cho biết băng đóng trên máy bay chắc chắn là một yếu tố cần xem xét trong tai nạn hàng không khiến chín người thiệt mạng tại Florida hôm Chủ Nhật, 1 Tháng Mười Một. Tuy nhiên, nguyên nhân chính thức vẫn chưa được xác định. Các chuyên gia hàng không cho rằng thời tiết xấu, nhiễu động không khí và sai lầm của phi công có thể đã cùng góp phần gây ra thảm kịch. Chiếc phi cơ phản lực Learjet 60, do hãng Bombardier chế tạo, đang trên đường từ Austin, Texas, đến Bahamas thì rơi xuống khu vực gần Palm Beach, Florida, vào chiều Chủ Nhật. Cú va chạm tạo thành một hố lớn trên mặt đường. Những hình ảnh ghi lại giây phút cuối cùng của máy bay, cùng các cuộc trao đổi giữa phi hành đoàn và đài kiểm soát không lưu, đã được phổ biến rộng rãi trên internet.
Hàng trăm siêu thị tại Âu Châu liên tiếp gặp trục trặc với hệ thống đông lạnh, khiến thực phẩm hư hỏng và gây thiệt hại lớn. Những hiện tượng tương tự từng xảy ra tại các căn cứ quân sự Mỹ hồi tháng Tám. Giới hữu trách đang điều tra khả năng đây là những cuộc tấn công qua mạng điện toán, nhắm vào một mắt xích thiết yếu trong hệ thống cung cấp thực phẩm. Ngày 2 Tháng Mười Một, các siêu thị tại ít nhất bảy quốc gia Âu Châu, gồm Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Luxembourg, Hòa Lan và Thụy Điển, đồng loạt báo cáo hệ thống làm lạnh hoạt động bất thường. Nhiệt độ trong các tủ đông bất ngờ tăng cao, một số tủ thổi ra hơi nóng, khiến thực phẩm phải đem bỏ. Tại một siêu thị Delhaize ở Hoeilaart, Bỉ, ông Brecht Stinkens, quản lý cửa hàng, cho biết chuông báo động của nhiều tủ lạnh bắt đầu reo lúc 4 giờ sáng. Ông lập tức nghĩ đến những gì đã xảy ra tại Pháp hai tuần trước. Chỉ riêng cửa hàng của ông đã thiệt hại khoảng 100,000 euro, tương đương 112,000 Mỹ kim.
Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ sụt giảm dữ dội trong phiên giao dịch Thứ Năm, 5 tháng 11, xóa sạch thành quả tăng giá sau cuộc bầu cử giữa kỳ hôm Thứ Ba. Cổ phiếu các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất chip điện tử bị bán tháo trên diện rộng, kéo các chỉ số chính của Wall Street xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng. Chỉ số Dow Jones mất 1,833 điểm, tương đương 3.4%, xuống còn 51,523 điểm. S&P 500 giảm khoảng 4.4%, trong khi Nasdaq, nơi tập trung nhiều công ty kỹ thuật lớn, mất 5.5% và chính thức bước vào giai đoạn điều chỉnh, tức giảm ít nhất 10% so với mức cao gần đây. Đây là một trong những phiên giao dịch tồi tệ nhất của thị trường chứng khoán Mỹ kể từ đợt sụt giảm vì chính sách thuế quan hồi tháng 4 năm 2025.
- TNS Curtis cũng chỉ ra các vụ bê bối và tham nhũng là những yếu tố khiến cử tri rời xa Đảng Cộng hòa - TNS Curtis từng thúc giục Ủy ban Tư pháp Thượng viện điều tra Donald Trump Jr. xem con ông Trump có trục lợi cá nhân hay không
Các quan Cộng Hòa lâu nay tài trợ và ưu đãi thuế cho các hãng của Musk, được Musk tặng nửa tỷ USD để vận động bầu cử - Musk từng hăm dọa sẽ trả thù nếu bị điều tra. Tân Thống Đốc nói sẽ thông qua các đạo luật nhằm bảo vệ người dân Texas - Tân Bộ trưởng Tư pháp Texas: sẽ không ưu ái cho kẻ [ám chỉ Musk] đã ra sức để kiểm soát chính phủ và gây hại to lớn trên toàn cầu
Hôn nhân có vợ là người nước ngoài chiếm 71,4% tổng số hôn nhân đa văn hóa - Nhiều nhất: vợ là người Việt chiếm 25,3% các cuộc hôn nhân đa văn hóa, vợ TQ (15,1%) và vợ Thái Lan (9,2%)
Trên đời này, có biết bao nhiêu dòng sông, chảy nhập vào biển cả - giữa đất trời - mênh mông. Và còn có những dòng nước âm thầm luân lưu trong lòng đại địa; và cũng có một dòng nước chảy không hình - không tướng, chưa từng có điểm khởi đầu, cũng chẳng có điểm chấm, đó là dòng tâm thức đang chảy và chảy mãi mãi… Chẳng hề tận diệt, vẫn miên viễn trôi qua từng sát-na của từng kiếp người… Trong thế giới hiện đại ngày nay, dù khoa học chứng minh cao siêu, cho ra (trí tuệ nhân tạo) là thế giới phải bấn loạn thêm – buộc con người ta phải đua theo…
• Dân Chủ Nắm Quốc Hội, Chuẩn Bị Điều Tra Trump, Xét Lại Chính Sách Thuế Và Giảm Gánh Nặng Sinh Hoạt • Alaska Chưa Ngã Ngũ Hai Cuộc Đua Thượng Viện Và Thống Đốc, Có Thể Phải Chờ Đến 18 Tháng 11 • Nasdaq Giảm 3%, Cổ Phiếu AI Lao Dốc Vì Lo Ngại Đảng Dân Chủ Siết Chặt Ngành Kỹ Thuật • Tân Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ El-Sayed Đồng Ý Với Trump Ngưng Viện Trợ Israel • Trump Bênh Vực Bộ Trưởng Quốc Phòng Hegseth, Nhưng Không Loại Trừ Khả Năng Thay Người Trước Khi Dân Chủ Nắm Quốc Hội • Dân Chủ Thắng Lớn, Những Cáo Buộc Gian Lận Bầu Cử Ít Xuất Hiện Hơn • Hơn Một Chục Chuyến Bay Tại Âu Châu Bị Đe Dọa Đánh Bom, Nhiều Phi Cơ Phải Đáp Khẩn Cấp • Joshua Wong Bị Kết Án Thêm 10 Năm Tù, Hoa Kỳ Đòi Trả Tự Do Ngay Lập Tức
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.