Hôm nay,  

Nước Mỹ Mừng 250 Năm Lập Quốc: Quá Khứ Cũng Bị Kéo Vào Cuộc Chia Rẽ Đảng Phái

19/12/202500:00:00(Xem: 762)
50 NĂM 
Donald Trump không phải hạng người mê sách vở, nhưng lần này ông lại tìm được một hình ảnh rất “văn vẻ”: ông khoe sẽ mừng 250 năm ngày lập quốc bằng một… trận đấu võ ngay trên bãi cỏ Tòa Bạch Ốc. Năm tới, nước Mỹ dĩ nhiên sẽ có diễn hành, pháo bông, huy chương kỷ niệm. Nhưng cái lồng sắt bát giác dựng ở bãi cỏ phía nam và những tay võ sĩ của giải UFC lăn xả trong ấy mới đúng là tranh vẽ tình trạng xã hội Hoa Kỳ, khi soi qua lăng kính chính trị, trong năm thứ hai nhiệm kỳ hai của ông Trump. Chỉ khác một điều: UFC, trái với chính trường Mỹ, vẫn còn giữ ít nhiều lễ độ, cấm chửi rủa và cấm đánh vào hạ bộ.
 
Lễ kỷ niệm kéo dài suốt năm – cái mốc “bán thiên niên kỷ” thích hợp với giới sưu tầm thuật ngữ – đang mang hình thái không phải ẩn dụ, mà là bức tranh thẳng thừng của một nước Mỹ rạn nứt. Hai ủy ban ở tầm quốc gia, cạnh tranh nhau, cùng xưng là cơ quan tổ chức. Một ủy ban mang tên America250 được Quốc Hội lập ra từ năm 2016, nhân sự chia đều hai đảng, có cả nhà Obama lẫn nhà Bush làm đồng chủ tịch danh dự, tuyên bố muốn kể lại “câu chuyện nước Mỹ” một cách không thiên vị; phía chính quyền Trump cũng có đại diện trong đó.
 
Thế nhưng khi hồi nhiệm, ông Trump lập tức ký sắc lệnh dựng thêm một “Lực lượng Đặc nhiệm 250” riêng, lấy danh nghĩa “vinh danh lịch sử quốc gia vĩ đại này”. Ông ngồi ghế chủ tịch, toàn bộ nhân sự lãnh đạo đều do nội các của ông chỉ định. Hai bộ máy đó sẽ ăn nói với nhau ra sao, chưa ai rõ. Lực lượng của ông Trump có chịu bảo trợ cuộc triển lãm ở Mount Vernon nhắc đến việc Washington sở hữu nô lệ hay không? Họ có chấp nhận những bản hướng dẫn “giải thực” hay “bao gồm cả đồng tính” mà phía ủy ban kia đề nghị không?
 
Quá khứ, ở Hoa Kỳ hôm nay, đã trở thành mặt trận tranh chấp đảng phái. Trong mắt ông Trump, chính phe tả “nổ súng” trước, khi kéo đổ tượng các tướng miền Nam và cả tượng Teddy Roosevelt. Một phần trong khẩu hiệu “làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” là sửa lại câu chuyện lịch sử, xóa điều mà ông và đám ủng hộ xem là sự xuyên tạc lâu nay của giới cấp tiến trong đại học và truyền thông.
 
Ông Trump than phiền có một chiến dịch “có phối hợp” suốt mười năm qua nhằm “viết lại lịch sử quốc gia” để gieo vào dân chúng “tâm lý nhục nhã”. Tháng Ba 2025, ông ra sắc lệnh kiểm tra lại cách các địa điểm lịch sử liên bang và hệ thống viện bảo tàng Smithsonian kể lại chuyện nước Mỹ. Đích nhắm của ông là ca tụng “vĩ đại” và nhổ bỏ những “điều chia rẽ”. Đến tháng Chín, báo chí tường thuật rằng chính quyền đã âm thầm ra lệnh tháo gỡ bảng chỉ dẫn, hiện vật liên quan đến chế độ nô lệ tại một số công viên quốc gia.
 
Ấy vậy mà, năm 1976, khi nước Mỹ mừng 200 năm lập quốc, xứ sở này cũng đang đi qua một thời đoạn rối ren: ám sát chính trị, vụ Watergate, thất trận ở Việt Nam. Lòng tin vào chính quyền đã tụt từ 77% năm 1964 xuống còn chưa đến một nửa. Dẫu vậy, dưới tay một ủy ban lưỡng đảng, chính quyền khi ấy vẫn dựng được một tấm phông yêu nước chung cho cả nước. “Đoàn Xe Lửa Tự Do” chở những văn kiện lập quốc và các biểu tượng thành tựu – kể cả đá đem về từ mặt trăng – đi khắp các tỉnh thành; một đoàn thuyền buồm cao cột kéo vào hải cảng New York. Tổng thống Gerald Ford, đang vất vả vận động tranh cử, hưởng ứng không sót dịp.
 
Ford có phần quá lời khi hồi ký rằng, nhờ lễ mừng 200 năm, “vết thương của quốc gia đã lành lại”. Ít ra, ngày đó, ông vẫn bị cả hai phía công kích: phe tả cho rằng lễ hội che đậy tội lỗi nước Mỹ; phe hữu bảo chương trình lại đào bới quá nhiều những tội ấy. Sự ngờ vực chính quyền khi ấy là thứ tâm trạng chung, không chia màu sắc đảng phái. Và vào thời điểm 1976, các định chế Mỹ – từ Quốc Hội đến tòa án và báo giới – đều khỏe mạnh hơn nhiều so với tình cảnh ngày nay.
 
Vả lại, nội các Ford cũng không “sáng tạo” bằng ê-kíp Trump. Một nhân vật đầy tham vọng như Henry Kissinger, lúc đó còn giữ ghế Ngoại trưởng, cũng phải nói với Ford rằng “chúng ta chẳng làm gì được với quá khứ.” Ông Trump thì không đời nào chấp nhận kiểu buông tay ấy. Ông có thể không phải độc giả chăm chỉ như Kissinger, nhưng dường như nắm vững hơn lời cảnh báo của George Orwell: ai nắm quyền trong hiện tại sẽ có khả năng nắn lại quá khứ – và ai nắm được quá khứ, sẽ uốn theo được tương lai.

Cung Đô biên dịch
 
Nguồn: Bài “A divided America celebrates its 250th birthday” đăng trên tạp chí The Economist, ngày Nov 10th 2025.
 

03/10/202616:23:00
"Khi cha tôi đang ở những ngày cuối đời, ông đã viết một lá thư gửi gia đình, trong đó có đoạn: 'Cha đã sống một cuộc đời đẹp tựa chuyện cổ tích... hãy tiếp nối điều đó nhé,'" Conley nói tiếp. Giờ đây, Conley hy vọng rằng việc cô hiến tặng một phần cơ thể của mình, sẽ giúp ông Kyler có thêm nhiều năm tháng nữa để ở bên các con.
02/10/202600:00:00
Ngày 16 Tháng Chín, một bức ảnh chụp Tổng Thống Donald Trump trên Không Lực Một cho thấy ông đang xem một tấm bảng có hàng chữ “Kennedy Center DEMOLISH…” — được nhiều người hiểu là “Kennedy Center demolished,” tức Kennedy Center bị phá bỏ. Bức ảnh lập tức gây xôn xao. Vài ngày sau, đông đảo giới yêu nghệ thuật tụ tập phản đối bên ngoài trung tâm. Suốt hơn nửa thế kỷ, John F. Kennedy Center for the Performing Arts tại Washington không chỉ là nơi trình diễn hòa nhạc, opera, vũ, kịch và những chương trình giáo dục nghệ thuật. Quốc Hội lập ra nơi này như một “đài tưởng niệm sống” dành cho Tổng Thống John F. Kennedy. Bây giờ, từ chuyện trung tâm mở hay đóng cửa, sửa hay phá, còn tiền hay phá sản, cho tới chuyện có được gắn tên Donald Trump lên tòa nhà hay không, hầu như tất cả đều trở thành đề tài tranh tụng.
25/09/202600:00:00
Hãy tưởng tượng một ngày nào đó tại Hoa Kỳ, một số cơ quan báo chí lớn được báo rằng phóng viên của họ không còn được bước vào nơi làm việc của Tổng Thống. Lý do rất giản dị: Tổng Thống cho rằng họ nói dối quá nhiều. Các đài truyền hình khác phản đối. Những máy thu hình vốn thay phiên nhau theo sát Tổng Thống cũng biến mất. Nhưng dân chúng không vì thế mà mất hình. Chính phủ có máy quay riêng. Và rồi trên màn ảnh xuất hiện một đài mới, phát suốt ngày đêm. Không có phóng viên điều tra. Không có người dẫn tin ngắt lời. Không có câu hỏi bất ngờ từ cuối phòng. Người xem được thấy Tổng Thống đọc diễn văn, ký sắc lệnh, tiếp quốc khách, bắt tay, lên máy bay, xuống máy bay; được nghe những điều chính quyền muốn nói và xem những hình ảnh chính quyền muốn chiếu.
18/09/202600:00:00
Tại đại hội giữa nhiệm kỳ của Đảng Cộng Hòa tại Dallas vào tuần lễ vừa qua, Tổng Thống Trump đã công bố một thứ được gọi là "Cổ tức Trump" (Trump Dividend). Ông nói: "Nếu Đảng Cộng Hòa giành được chiến thắng tại Hạ Viện và Thượng Viện Hoa Kỳ, tôi sẽ chia cổ tức cho mỗi công dân trưởng thành ở Hoa Kỳ với số tiền $5,000." Theo Cục Điều Tra Dân Số Hoa Kỳ (US Census Bureau), Hoa Kỳ ước tính có khoảng 245 triệu công dân trưởng thành. Việc cấp $5,000 cho mỗi công dân tốn khoảng $1.2 nghìn tỷ. Chi phí cho tất cả 270 triệu người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên tại Hoa Kỳ sẽ tốn khoảng $1.35 nghìn tỷ. Ngay cả nếu Trump muốn, cũng không tìm đâu ra tiền để đút lót cử tri.
12/09/202622:43:00
Thú thiệt, xin thú thiệt. Rằng tôi chỉ là một tên trộm. Nếu không thành khẩn nói ra, lương tâm của tôi sẽ bị cắn rứt, sẽ tự cảm nhận như dường là ăn gian. Đã rất nhiều thập niên, tôi chỉ là một tên trộm, nhưng có khi đã giả vờ (và đã từng khéo léo làm như tự tin) rằng tôi là một người hộ pháp tận lực. Khi có một bạn thắc mắc rằng vì sao tôi có thể viết nhiều và nhanh về Chánh pháp như thế, xin nói thiệt rằng tôi chỉ trộm lời Đức Phật, đã chép lại kinh điển, và đôi khi xào nấu cho có vẻ hiểu biết. Do vậy, những gì có giá trị trong các bài tôi viết ra chỉ là ghi lại từ Kinh Phật; những gì không có giá trị chỉ là những gì tôi đưa vào làm gia vị. Và tôi đã hạnh phúc làm một tên trộm như thế. Và là, học nghề trộm hương của Chánh pháp.
11/09/202600:00:00
Tiếng reo nổi lên trong nhà hát Altes Theater ở Magdeburg tối Chủ Nhật, 6 tháng Chín, khi những con số đầu tiên hiện trên màn ảnh. Đảng cực hữu Alternative für Deutschland (Alternative for Germany, gọi tắt AfD) giành 43.8% số phiếu tại bang Saxony-Anhalt, hơn gấp đôi kết quả năm 2021 và là thắng lợi lớn nhất của đảng này từ trước tới nay trong một cuộc bầu cử cấp bang ở Đức. Nhưng thắng lớn chưa có nghĩa là cầm quyền.
08/09/202621:50:00
Khi cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022, mọi yếu tố đều cho thấy các đồng minh của ông Joe Biden có nguy cơ hứng chịu một thất bại nặng nề. Tổng Thống khi đó không được lòng dân, lạm phát ở mức cao, và các quy luật lịch sử dự báo rằng cử tri sẽ trút sự bất mãn bằng cách chấm dứt quyền kiểm soát Quốc Hội của Đảng Dân Chủ. Tuy nhiên, khi kết quả được công bố, những thắng lợi mà Đảng Cộng Hòa kỳ vọng đã không hoàn toàn thành hiện thực. Họ giành được quyền kiểm soát Hạ Viện nhưng chỉ với cách biệt sít sao, trong khi Đảng Dân Chủ lại gia tăng thế đa số tại Thượng Viện và củng cố lực lượng tại các cơ quan lập pháp cấp tiểu bang.
05/09/202621:04:00
Đức Phật dạy rằng Phật tử chúng ta hãy nhìn vị Thầy bổn sư, và hãy nhìn các vị tăng ni khác đang hoằng pháp nơi cõi này, cũng ở vị trí như người mẹ của mình. Tình cờ, các bản Kinh tiếng Việt ghi được tinh thần đó của lời Đức Phật, trong khi các bản tiếng Anh đã mất đi chữ "con" trong ý nghĩa người chào đời trong cõi này.
05/09/202617:22:00
Làm việc gì khó chúng ta thường ví von là “bắt đầu với con số không” nhưng, với cái “chuồng” trên – từ những xáo trộn hay khủng hoảng xã hội, y tế, giáo dục, di trú, an ninh-tình báo, quốc phòng v.v. – nhiều khi nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ phải gầy dựng lại từ con số âm.
04/09/202610:01:00
Mùa hè năm 2025, Trump hứa với cả nước rằng phòng khiêu vũ sẽ không đụng chạm tới kiến trúc của Bạch Cung, chỉ "ở gần đó, nhưng không chạm vào," Trump nói, thể hiện trọn sự tôn trọng cho một tòa nhà mà chính ông tự nhận là người hâm mộ lớn nhất. Đến tháng 10, toàn bộ Cánh Đông, nơi thuộc về các đệ nhất phu nhân qua bao thế hệ, hoạch định các quốc yến, lặng lẽ làm công việc của quốc gia đúng với vai trò của một nữ chủ nhân, đã bị san thành gạch vụn. Thay vào chỗ ấy sẽ mọc lên một phòng khiêu vũ $400 triệu, một kiến trúc sẽ lớn gần gấp đôi chính Tòa Bạch Ốc, do tổng thống "và vài người bạn" chi trả.
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.