Quyết định ân xá có thể giúp tổng thống Trump ghi một điểm trong lực lượng ủng hộ, nhưng nó cũng chính là một vết khắc thêm vào câu chuyện ở Đồi Capitol mà vĩnh viễn không bôi xóa được. Viên đá mà Trump đã ném xuống mặt hồ, ông ấy không lường được sẽ có bao nhiêu đợt sóng nhỏ lan xa. (Hình: Việt Báo)
Hôm nay, một dòng chữ xuất hiện nhiều trên mạng xã hội: “Jan 06 – Never Forget.”
Nếu Donald Trump bị ám ảnh bởi cuộc tranh cử thất bại năm 2020 như thế nào thì vết thương của Đồi Capitol về một ngày bạo loạn cũng hằn sâu như thế. Khác biệt ở chỗ, rồi sẽ có một ngày, khi ra đi, Trump không thể nhớ mình đã từng thua ông Joe Biden. Nhưng vết sẹo của cuộc bạo loạn và hành động của người khởi xướng, vĩnh viễn đi vào lịch sử.
Năm năm trước, vào ngày này, Donald Trump và một đám đông những người ủng hộ ông đã tận dụng mọi cách để Quốc Hội phải làm điều mà cử tri và tòa án không làm: để ông ta tiếp tục cai trị một đất nước mà lá phiếu đã từ chối ông. Những gương mặt dữ dằn, đằng đằng sát khí, vác thánh giá trên vai, tiến vào Đồi Capitol. Họ trèo tường, leo lên những giàn sắt, đập vỡ kính, đốt pháo, ùa vào Quốc Hội như cuộc xung trận.
Ngày đó, chính quyền đương nhiệm vẫn còn những người lãnh đạo chính trực, biết thượng tôn pháp luật, hiến pháp. Do đó, kết quả là có thời gian bốn năm cho Trump và đồng minh chuẩn bị một cuộc chiến khác.
Trong những năm sau đó, Trump đã nhận ra Hiến Pháp Mỹ đầy rẫy những điều mơ hồ, những kẻ hở và đặc biệt là những ranh giới “không thể đối lại với Donald Trump.” Bằng chứng Trump đã thoát qua tất cả. Nhẹ nhàng, đẹp như “đường gươm Nguyên Bá.” Tối Cao Pháp Viện đã tưởng thưởng cho tổng thống Trump một hình thức miễn trừ truy tố mạnh mẽ khi ông ta trở lại Tòa Bạch Ốc.
Cùng ngày hôm đó, Trump thực hiện ngay một “sứ mệnh” – ân xá cho tất cả kẻ bạo loạn tấn công vào Quốc Hội năm năm trước. Một trong những món quà chào sân rẻ tiền nhất.
Từ lâu, Donald Trump luôn gọi “đó là một ngày của tình yêu” và ông ta cũng khẳng định “không có cảnh sát Quốc Hội nào tử vong trong ngày hôm đó.”
Donald Trump không sai! Bởi vì có năm cảnh sát Quốc Hội đã chết, nhưng vào những ngày sau đó.
Cảnh sát Quốc Hội Brian Sicknick qua đời vào ngày 7 Tháng Giêng năm 2021 do đột quỵ sau khi bị tấn công bằng bình xịt hóa chất trong ngày bạo loạn. Julian Khater, người đã tấn công Sicknick, không nằm ngoài danh sách ân xá của Trump.
Cảnh sát Jeffrey Smith đã tự tử vài ngày sau vụ tấn công. Vợ ông cho biết ông có những biểu hiện khác lạ về hành vi của mình.
Cảnh sát Howard Liebengood đã kết liễu cuộc đời bốn ngày sau cuộc bạo loạn.
Cảnh sát Gunther Hashida và cảnh sát Kyle Defritag tự tử vào Tháng Bảy năm 2021.
Ngoài Brian Sicknick, bốn người còn lại là cảnh sát thủ đô Washington DC. Tất cả họ đều bị tấn công khi cố gắng ngăn cản những kẻ bạo loạn tràn vào Quốc Hội ngày 6/1/2021.
Không thể chịu được vết thương tâm lý, họ chọn cái chết. Để những người ở lại, chịu một cú sốc tâm lý khác, sẽ dai dẳng hơn, khốc liệt hơn.
Khi Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 20/1/2025, cựu trung sĩ cảnh sát Điện Capitol, Aquilino Gonell, đã tắt điện thoại. Anh để nó trên đầu giường, tránh xa tin tức.
Kể chuyện với AP, Gonell nói buổi tối hôm đó, khi dành thời gian cho gia đình và dắt chó đi dạo, điện thoại của anh bắt đầu reo liên tục. Anh nhận được tin nhắn từ các công tố viên liên bang, đặc vụ FBI và Cục Nhà tù liên bang – tất cả đều thông báo rằng tổng thống mới vừa ân xá cho khoảng 1.500 người đã bị kết án vì tội tấn công Capitol vào ngày 6/1/2021. Trong số những người được ân xá có cả những kẻ đã làm Gonell bị thương khi anh và các cảnh sát khác cố gắng bảo vệ tòa nhà.
“Họ nói với tôi rằng những người mà tôi đã làm chứng tội trạng của họ đang được thả ra tù,” Gonell nói. “Họ nói tôi hãy cẩn thận.”
Gonell là một trong những cảnh sát bảo vệ lối vào phía Tây của Điện Capitol khi Quốc Hội đang chứng nhận chiến thắng của ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden. Hàng trăm người ủng hộ Trump đã xông vào tòa nhà, lặp lại những tuyên bố sai sự thật của ông ta về một cuộc bầu cử bị đánh cắp. Đám đông nắm lấy dây đeo vai của Gonell, kéo anh xồng xộc trên nền nhà. Gonell suýt chết ngạt. Tại tòa, anh đã làm chứng về những vết thương ở vai và chân vẫn còn hành hạ anh cho đến ngày nay.
“Họ đang xóa bỏ những gì tôi đã làm bằng những lệnh ân xá và những nỗ lực khác nhằm giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của cuộc tấn công bạo lực,” Gonell nói. “Tôi đã mất sự nghiệp, sức khỏe, và tôi đang cố gắng tìm lại cuộc sống của mình.”
Năm năm sau, Gonell và một số cảnh sát khác đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn vẫn đang phải đối mặt với những gì đã xảy ra, đặc biệt là sau khi Trump ban hành những lệnh ân xá đó. Cuộc đấu tranh của họ càng trở nên khó khăn hơn bởi những tuyên bố từ tổng thống và một số nhà lập pháp đảng Cộng Hòa trong Quốc Hội đã giảm nhẹ mức độ bạo lực mà các sĩ quan đã phải đối mặt.
Cảnh sát Daniel Hodges, thuộc Sở Cảnh Sát Thủ Đô nói với AP, “Đó là một năm khó khăn.” Hodges đã bị tấn công nhiều lần, bị những kẻ bạo loạn đè bẹp giữa những cánh cửa rất nặng trong tòa nhà Quốc Hội và bị đánh vào đầu khi anh hét lên cầu cứu.
Trump đã gọi những kẻ bạo loạn mà ông ân xá, bao gồm cả những kẻ đã tấn công bạo lực nhất đối với cảnh sát, là “những người yêu nước” và “con tin.” Trump gọi việc kết tội họ vì gây thương tích cho các sĩ quan và đột nhập vào tòa nhà là “một sự bất công quốc gia nghiêm trọng.”
“Tôi nghĩ điều đó là sai”, Adam Eveland, một cựu cảnh sát của Sở Cảnh Sát Thủ Đô, nói về việc Trump ân xá. Eveland cho biết, nếu có việc ân xá, chính quyền của Trump lẽ ra phải xem xét từng trường hợp một.
“Tôi đã rất khó khăn để chấp nhận điều đó”, Eveland, người đã chiến đấu chống lại những kẻ bạo loạn và đẩy họ ra khỏi khuôn viên Capitol, nói với AP.
Việc ân xá “đã xóa bỏ chút công lý ít ỏi còn lại”, cựu cảnh sát Điện Capitol Winston Pingeon, người thuộc đơn vị chống bạo động dân sự vào ngày 6/1 nói.
Có những cảnh sát đã từ nhiệm và chuyển ra khỏi Washington DC sau ngày 6/1, như trường hợp của Pingeon, người đã bị tấn công và ngã xuống đất khi cố gắng ngăn đám đông tràn vào Điện Capitol. Pingeon nói rằng bây giờ anh ấy cảm thấy sẵn sàng để tha thứ, “tôi muốn vượt qua những chấn thương và tất cả những gì tôi phải chịu đựng vì những việc này.”
Năm năm sau, dù Donald Trump và đồng minh đang bôi xóa vết bẩn trên ngọn đồi đó, vẫn có những nỗ lực nhỏ để duy trì sự thật.
Cựu Công Tố Viên Đặc Biệt Jack Smith yêu cầu phải công khai toàn bộ buổi điều trần kín của ông. Khi được hỏi “Ông có thể cho biết lý do tại sao ông cho rằng một phiên điều trần công khai là quan trọng?”
Jack Smith trả lời: “Những công chức chuyên nghiệp mà tôi từng làm việc cùng, những người đã bị Tổng thống Trump và những người của ông ấy bôi nhọ. Tôi nghĩ cần có người đứng ra bảo vệ họ.”
Quyết định ân xá có thể giúp tổng thống Trump ghi một điểm trong lực lượng ủng hộ, nhưng nó cũng chính là một vết khắc thêm vào câu chuyện ở Đồi Capitol mà vĩnh viễn không bôi xóa được. Viên đá mà Trump đã ném xuống mặt hồ, ông ấy không lường được sẽ có bao nhiêu đợt sóng nhỏ lan xa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình