Ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB)- Sau nhiều tháng gia tăng áp lực quân sự đối với Venezuela, tình hình đã thay đổi đột ngột sau khi chính quyền Trump bắt cóc vợ chồng tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào ngày 3/1/2026 với các cáo buộc liên quan đến buôn lậu ma túy. Ngay sau đó, Trump đăng trên mạng xã hội Truth ngày 6/1 là chính quyền lâm thời Venezuela sẽ giao 30-50 triệu thùng dầu cho Mỹ theo diện trừng phạt. Tiếp theo vào ngày 7/1, Chris Wright, Bộ trưởng Bộ Năng Lượng Hoa Kỳ, cho biết Mỹ sẽ kiểm soát dầu của Venezuela “vô thời hạn”. Chính quyền Mỹ không hề dầu giếm tham vọng dầu mỏ chỉ vài ngày sau khi bắt tổng thống Venezuela vì tội ma túy.
Hành động quân sự của Mỹ nhiều khả năng mở ra một tương lai bất ổn đối với người dân Venezuela. Đất nước Nam Mỹ này hiện đang đối mặt với những câu hỏi cấp bách về pháp lý, phục hồi nền dân chủ. Ai sẽ nắm quyền tiếp theo? Các thể chế sẽ được xây dựng lại như thế nào? Liệu người dân Venezuela có được tiến trình chuyển đổi chính trị ổn định và toàn diện? Những câu hỏi này hoàn toàn chưa có câu trả lời. Và ngay cả đối với chính quyền Trump, việc hứa dùng nguồn lợi dầu mỏ Venezuela để làm lợi kinh tế Mỹ vẫn chưa chắc sẽ thực hiện được. Trong một cuộc họp báo trên mạng vào đầu tháng 1 năm 2026 do Amercan Community Media tổ chức, các chuyên gia kinh tế, chính trị gốc Venezuela đã phân tích về những vấn đề này.
Alejandro Velasco là Giáo sư Khoa Lịch sử tại Đại học New York, Tổng biên tập của NACLA Report chuyên về Châu Mỹ. Theo ông, người dân Venezuela dù bất mãn với chế độ độc tài, nhưng cũng tỏ ra hoang mang về cách Hoa Kỳ bắt giữ tổng thống Maduro. Đây có vẻ là một trò chơi chính trị hơn là một giải pháp. Những biểu hiện của chính phủ Trump cho thấy họ chỉ quan tâm đến dầu mỏ, chứ không màng đến nền dân chủ của Venezuela. Ngay sau cuộc đột kích, Trump đã tuyên bố với các phóng viên rằng không ủng hộ bà Maria Corina Macha- nhà lãnh đạo đối lập đoạt giải Nobel Hòa Bình năm 2025- để trở thành lãnh đạo đất nước Venezuela.
Bà Phó tổng thống Delcy Rodríguez, đồng thời là Bộ trưởng Tài chính và Dầu mỏ Venezuela, đã chính thức đảm nhận vai trò lãnh đạo Venezuela vào chiều 3/1, ngay sau khi vợ chồng tổng thống Maduro bị bắt. Bà lên án chiến dịch quân sự của Mỹ, nói Venezuela không bao giờ trở thành thuộc địa của một đế quốc nào khác. Chính quyền lâm thời vẫn thuộc về những người từng sát cánh với Maduro, cho dù hiện nay họ tỏ vẻ hợp tác hơn với chính quyền Mỹ. Như vậy, nếu thực sự muốn thay đổi thể chế chính trị để có thể hoàn toàn kiểm soát Venezuela, Mỹ phải can thiệp sâu rộng hơn trong thời gian dài, cho đến khi Venzuela có một cuộc bầu cử mới. Điều này xem ra khó thực hiện, khi vào ngày 8 Tháng Giêng, Thượng Viện Mỹ thông qua một nghị quyết ngăn tổng thống Trump sử dụng quân đội Mỹ tấn công Venezuela một lần nữa, trừ phi được Quốc Hội cho phép.
Diễn giả Mariano de Alba là luật sư, chuyên gia về địa chính trị, luật quốc tế và ngoại giao. Theo ông, chính quyền Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế khi bắt cóc vợ chồng tổng thống Maduro. Văn phòng nhân quyền Liên Hợp Quốc tuyên bố các hành động của Hoa Kỳ ở Venezuela là vi phạm luật pháp quốc tế, khiến thế giới trở nên kém an toàn hơn. Những giá trị về dân chủ, nhân quyền của Mỹ nay đang dần mất đi. Các đồng minh bắt đầu bớt tin tưởng Hoa Kỳ. Các quốc gia Nam Mỹ nay xem gương Venezuela chuẩn bị phòng thủ, tâm lý chống Mỹ đang lên cao. Mỹ sẽ khó có hành động quân sự bất ngờ với các quốc gia Nam Mỹ khác như đã làm được với Venezuela.
Ông Mariano cho rằng hành động quân sự của chính quyền Trump vào Venzuela dựa trên ba yếu tố: đổ tội cho Maduro ủng hộ buôn bán ma túy vào Mỹ; đổ tội chính quyền Venezuela đẩy di dân là tội phạm, những người bệnh hoạn vào Mỹ; và rõ ràng hơn hết là muốn chiếm tài nguyên dầu mỏ. Hai cáo buộc đầu tiên đều là vô căn cứ. Đa số người Venezuela nhập cư vào Mỹ là những người lương thiện, làm việc chăm chỉ để kiếm tiền giúp đỡ người thân còn kẹt lại ở quê nhà.
Roxanna Vigil là nhà nghiên cứu về Quan hệ quốc tế của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại. Cô phân tích nhiều về khía cạnh dầu mỏ của Venezuela, điều mà chính phủ Trump quan tâm nhất. Sản lượng dầu của Venezuela hiện nay vào khoảng 800,000 thùng/ngày, tương đối nhỏ so với sản lượng của các quốc gia chủ lực sản xuất dầu trên thế giới. Hiện nay, trên thế giới cung đang có khuynh hướng vượt cầu, với các quốc gia Vùng Vịnh đang dư sản lượng, với giá thành sản xuất dầu mỏ thấp hơn.
Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Chris Wright tuyên bố rằng Chevron đã tìm ra hướng để tăng sản lượng dầu tại Venezuela với những mỏ hiện có lên khoảng 50%. Tuy nhiên, theo Council on Foreign Relations, để thực hiện điều này phải mất vài năm với số tiền đầu tư lên đến hàng chục tỉ đô la. Thêm nữa? Phải khai thác mỏ mới, cần thêm nhiều năm và hàng trăm tỉ đô la đầu tư. Đó là chưa kể việc cần phải thay đổi lại nhiều chính sách cấm vận Venezuela, cần phải có sự đồng thuận của nhiều quốc gia trên thế giới, điều mà chính phủ Trump không có được trong vấn đề Venezuela.
Trong tình hình như vậy, những nhà đầu tư Mỹ muốn vào Venezuela cần tình hình chính trị phải ổn định, cần một chính quyền chịu hợp tác lâu dài với Mỹ. Nhưng với những chính sách chỉ tính đến quyền lợi nước Mỹ như hiện nay, khó mà chính phủ Trump có được sự ủng hộ từ người dân Venezuela. Đem quân đội vào để kiểm soát tình hình Venezuela là một rủi ro lớn. Không một người dân Mỹ nào muốn dầu mỏ từ Venezuela phải trả giá bằng sinh mạng của người Mỹ. Trong một tình hình bất định như vậy, hứa hẹn về lợi ích từ dầu mỏ Venezuela có thể chỉ là những chiếc bánh vẽ.
Khi được hỏi về việc Mỹ có thể làm được gì để giúp khôi phục lại nền dân chủ cho Venezuela, tất cả các diễn giả đều không nghĩ rằng chính phủ Trump thực sự quan tâm đến điều này. Những gì vừa diễn ra cho thấy hành động tổng thống Trump chỉ dựa trên tầm nhìn ngắn hạn. Nhưng nếu chỉ đặt quyền lợi nước Mỹ trên hết, chắc chắn Mỹ sẽ gặp nhiều khó khăn trong các toan tính ở Venezuela. Trước mắt, điều mà tổng thống Trump có thể làm ngay để xoa dịu tình hình là ngừng tuyên bố về chuyện kiểm soát dài hạn, hút dầu của Venezuela. Mỹ nên ủng hộ những giải pháp dài hạn, tạo điều kiện để người dân Venezuela tham gia quyết định vận mệnh đất nước mình.
Gửi ý kiến của bạn
