Hôm nay,  

Thế Giới Của Trump: Mạnh Được Yếu Thua

16/01/202600:00:00(Xem: 624)

Thế-giới-của-Trump
Vụ bắt Maduro là biểu hiện rõ rệt của cái mà bài báo gọi là “học thuyết Donroe” — cách ghép giữa Donald và Monroe: một phiên bản học thuyết bán cầu chỉ còn lại sức mạnh và tài nguyên, bỏ sang bên những giá trị từng được viện dẫn trước đây. Trump công khai tuyên bố rằng sự thống trị của Hoa Kỳ trong bán cầu Tây sẽ không còn bị chất vấn. Ảnh: Gemini.
 
Trong thế giới của Donald Trump, quyền lực là chuẩn mực sau cùng. Kẻ mạnh lấy được bao nhiêu thì lấy. Lý lẽ ấy không chỉ định hình chính sách đối ngoại của ông, mà còn đang kéo theo những hệ lụy sâu rộng cho nước Mỹ và phần còn lại của thế giới.

Suốt mười hai năm, Nicolás Maduro gieo kinh hoàng lên Venezuela. Ông ta cướp bầu cử; khi dân chúng phản đối, bộ máy đàn áp ra tay không nương: giết chóc, hãm hiếp, tra tấn, giết người bằng cách trùm túi nhựa cho ngạt thở. Cùng lúc, bè đảng của chế độ tha hồ vơ vét và điều hành kinh tế một cách phá hoại đến mức tổng sản lượng quốc gia sụt 69%. Gần một phần tư dân số phải bỏ nước ra đi. Mức độ sụp đổ ấy vượt xa những gì thường thấy ngay cả trong các cuộc nội chiến đẫm máu nhất.

Maduro không chỉ là tai họa trong nước. Ông ta cấu kết với các băng đảng ma túy, đe dọa Guyana giàu dầu hỏa, và tiếp tế nhiên liệu giá rẻ để duy trì chế độ cộng sản Cuba. Ông ta nâng đỡ Hizbullah, giúp Iran lách trừng phạt, và tạo bàn đạp cho Nga cùng Trung Quốc ngay sát bờ biển Florida. Đến ngày 3 tháng Giêng, ông ta biến mất — bị lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ bắt đi.

Sự việc này có ý nghĩa vượt xa Venezuela, trước hết vì cách nó xảy ra. Đó là một màn phô trương sức mạnh quân sự gọn gàng và lạnh lùng. Chưa đầy ba giờ, không một binh sĩ Mỹ thiệt mạng; trong khi ba chục nhân viên an ninh Cuba canh giữ vợ chồng Maduro bị hạ. Đến ngày 5 tháng Giêng, vợ chồng ấy đã đứng trước tòa tại New York, đối diện các cáo trạng ma túy và án tù nặng. Một thông điệp được gửi đi: Hoa Kỳ vẫn có thể ra tay, nhanh và chính xác.

Nhưng đây là một cuộc đột kích, không phải một cuộc xâm lăng. Sau những thất bại Afghanistan và Iraq, Hoa Kỳ tránh xa chuyện thay đổi chế độ từ bên trong. Maduro bị bắt đi, nhưng bộ máy đàn áp và cướp bóc vẫn còn nguyên vẹn. Phó tổng thống Delcy Rodríguez nhanh chóng đứng ra điều hành. Các toán dân quân mô-tô, colectivos, lại xuất hiện trên đường phố để tái lập nỗi sợ. Với vô số nhóm vũ trang, một quân đội đầy tướng lãnh và một tầng lớp cầm quyền nghi kỵ lẫn nhau, Venezuela đứng trước nguy cơ rơi vào hỗn loạn.

Trump tuyên bố ông ta “điều hành” Venezuela  — nghĩa là chính quyền kế nhiệm phải nghe lệnh, nếu không sẽ lãnh hậu quả. Nhưng khả năng áp đặt ấy rất hạn chế. Hải quân Mỹ vẫn phong tỏa dầu hỏa, mạch sống của nền kinh tế Venezuela; ngày 7 tháng Giêng, quân lực Hoa Kỳ tịch thu hai tàu chở dầu dùng để chuyển dầu Venezuela, một chiếc gần Iceland, một chiếc tại vùng Caribe. Tuy vậy, các đe dọa đưa quân trú đóng hoặc mở thêm những cuộc đột kích mới — mỗi lần phải chuẩn bị hàng tháng — khó khiến người ta tin là sẽ làm được tới nơi.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở động cơ. Vụ bắt Maduro là biểu hiện rõ rệt của cái mà bài báo gọi là “học thuyết Donroe” — cách ghép giữa Donald và Monroe: một phiên bản học thuyết bán cầu chỉ còn lại sức mạnh và tài nguyên, bỏ sang bên những giá trị từng được viện dẫn trước đây. Trump công khai tuyên bố rằng sự thống trị của Hoa Kỳ trong bán cầu Tây sẽ không còn bị chất vấn.

Trong cách nhìn ấy, dân chủ và nhân quyền không còn là trọng tâm. Trọng tâm là quyền lực. Chính trị gia được lòng dân nhất Venezuela là María Corina Machado, khuynh hướng dân chủ. Trump gạt bà sang một bên, nói bà “không có hậu thuẫn” — tức không nắm quân đội. Ông ta chọn đứng về phía những người có súng. Những người ấy không có lợi gì trong bầu cử tự do: mất quyền lực, và có thể đối diện nhà tù. Dân Venezuela vẫn hy vọng Trump sẽ dàn xếp một lộ trình chuyển tiếp, nhưng ông ta không cho thấy ý định ấy.

Chiến lược an ninh công bố cuối năm 2025 từng nói đến việc lôi kéo bạn bè và mở rộng liên minh trong châu Mỹ. Nay đã rõ: lời mời ấy đi kèm áp lực. Chỉ vài giờ sau khi loan báo bắt Maduro, Trump đã buông lời đe dọa Colombia, Cuba, Greenland và Mexico.

Trump cũng không che giấu tham vọng tài nguyên. Ông ta nhắm vào trữ lượng dầu khổng lồ của Venezuela và nói Hoa Kỳ sẽ nhận ngay hàng chục triệu thùng. Ngành dầu Venezuela bị phá nát đến mức, với hỗ trợ kỹ thuật, sản lượng có thể tăng phần nào. Nhưng khoe khoang rằng có thể nhanh chóng phục hồi về mức cũ là ảo tưởng. Nhu cầu dầu yếu, nhân lực thiếu, vốn cạn. Các tập đoàn dầu khí không sẵn sàng đặt những canh bạc hàng chục năm ở một xứ sở bất ổn.

Hệ quả của đường lối này không dừng ở Venezuela. Các nước nhỏ gần Hoa Kỳ có thể tạm thời nhún nhường. Nhưng về lâu dài, nhiều quốc gia sẽ tìm cách giành lại chủ quyền. Không ít nước sẽ lặng lẽ xích gần những cường quốc khác, kể cả Trung Quốc. Khi chỉ còn cưỡng ép mà thiếu sức hút, ảnh hưởng của Hoa Kỳ sẽ suy giảm thay vì được củng cố.

Việc tuyên bố trắng trợn rằng mạnh được yếu thua đã làm lung lay nền tảng liên minh của Hoa Kỳ. Greenland là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một thành viên Liên minh Bắc Đại Tây Dương; cưỡng chiếm Greenland sẽ làm tan vỡ liên minh ấy. Các đồng minh của Mỹ tại Thái Bình Dương cũng sẽ hiểu rằng đặt niềm tin vào Trump đồng nghĩa với chấp nhận rủi ro.

Trung Quốc và Nga vốn quen vận hành trong một thế giới nơi kẻ mạnh lấn áp. Trump có thể tin rằng mỗi bên sẽ giữ “vùng ảnh hưởng” của mình, nhưng ranh giới ở đâu? Khi các quốc gia được khuyến khích lấn chiếm láng giềng, viễn cảnh hiện ra là một thế kỷ 19 hiếu chiến, khoác vũ khí của thế kỷ 21.
Hoa Kỳ từng là siêu cường thành công vì lợi ích và thực dụng được nâng đỡ bởi niềm tin công khai vào dân chủ và nhân quyền. Trump cho rằng đó là sự ngây thơ tốn kém.

Cuộc đột kích tại Venezuela có thể sẽ chứng minh điều ngược lại: bỏ giá trị để giữ sức mạnh, rốt cuộc chỉ làm nước Mỹ suy yếu.

Nguyên Hoà biên dịch
Nguồn: Bài viết này dựa trên xã luận đăng trên tuần báo The Economist số ra ngày 8 tháng Giêng năm 2026, bàn về cách Tổng thống Donald Trump vận dụng quyền lực tại Venezuela và hệ quả đối với trật tự quốc tế.

05/09/202621:04:00
Đức Phật dạy rằng Phật tử chúng ta hãy nhìn vị Thầy bổn sư, và hãy nhìn các vị tăng ni khác đang hoằng pháp nơi cõi này, cũng ở vị trí như người mẹ của mình. Tình cờ, các bản Kinh tiếng Việt ghi được tinh thần đó của lời Đức Phật, trong khi các bản tiếng Anh đã mất đi chữ "con" trong ý nghĩa người chào đời trong cõi này.
05/09/202617:22:00
Làm việc gì khó chúng ta thường ví von là “bắt đầu với con số không” nhưng, với cái “chuồng” trên – từ những xáo trộn hay khủng hoảng xã hội, y tế, giáo dục, di trú, an ninh-tình báo, quốc phòng v.v. – nhiều khi nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ phải gầy dựng lại từ con số âm.
04/09/202610:01:00
Mùa hè năm 2025, Trump hứa với cả nước rằng phòng khiêu vũ sẽ không đụng chạm tới kiến trúc của Bạch Cung, chỉ "ở gần đó, nhưng không chạm vào," Trump nói, thể hiện trọn sự tôn trọng cho một tòa nhà mà chính ông tự nhận là người hâm mộ lớn nhất. Đến tháng 10, toàn bộ Cánh Đông, nơi thuộc về các đệ nhất phu nhân qua bao thế hệ, hoạch định các quốc yến, lặng lẽ làm công việc của quốc gia đúng với vai trò của một nữ chủ nhân, đã bị san thành gạch vụn. Thay vào chỗ ấy sẽ mọc lên một phòng khiêu vũ $400 triệu, một kiến trúc sẽ lớn gần gấp đôi chính Tòa Bạch Ốc, do tổng thống "và vài người bạn" chi trả.
04/09/202600:00:00
Tiếp nối Nghị quyết 36 (năm 2004) và Quyết định 1334 (năm 2023), nhà cầm quyền Việt Nam vừa tiếp tục ban hành văn bản thứ ba nhắm trực tiếp vào cộng đồng người Việt tự do tại hải ngoại, đó là Nghị quyết 23-NQ/TW. Văn bản này do chính Tô Lâm ký ban hành ngay trước chuyến công du đến Úc và Tân Tây Lan, hai quốc gia có cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo như một "món quà” ra mắt đầy tính toán.
04/09/202600:00:00
Khó khăn đang dồn tới cả trong lẫn ngoài nước. Vì vậy, không ít đối thủ của Hoa Kỳ — và cả một số đồng minh — bắt đầu mong rằng Trump rồi sẽ yếu đi, không còn muốn làm gì thì làm như trước. Với những nhà độc tài đang cai trị Trung Cộng, Iran và các nước thù nghịch với Hoa Kỳ, chỉ cần chịu đựng được những đòn ép của Trump mà không chịu khuất phục cũng đã đủ để khoe như một chiến thắng lớn. Thật ra, Tập Cận Bình và giới lãnh đạo Iran không quá sợ Trump như nhiều nước dân chủ Tây phương gườm ông. Trong mắt Tập Cận Bình và những người giống ông, Tổng Thống Mỹ nào rồi cũng đặt quyền lợi nước Mỹ lên trước. Chỉ có điều những người khác nói năng khéo hơn Trump.
02/09/202608:56:00
Lợi thế của Đảng Cộng Hòa về vấn đề kinh tế đã suy giảm dần trong nhiệm kỳ hiện tại của ông Trump và biến mất hoàn toàn trong những tháng gần đây, khi tài chính của các hộ gia đình Mỹ bị ảnh hưởng bởi giá xăng tăng vọt sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Iran hồi tháng 2 cùng cuộc xung đột âm ỉ kể từ đó.
29/08/202617:12:00
Cuộc Cách mạng Hoa Nhài còn gọi là Cách mạng Phẩm Giá và, từ Tusinia, làn sóng giành lại nhân phẩm đã bùng lên thành Mùa Xuân Ả Rập, lan tỏa khắp vùng Bắc Phi và Trung Cận Đông ở đó những người dân bị chà đạp bao nhiêu năm đã vùng lên đòi lại tiếng nói, làm đổ nhào hàng loạt nhà độc tài già nua. Làn sóng cách mạng này làm rung chuyển thế giới và, ở Trung Quốc, Tập Cận Bình đã hãi lên với hoa, ra lệnh kiểm duyệt hoa Nhài trên Internet, thậm chí cấm cả người dân chưng loại hoa này. [2]
24/08/202608:53:00
Con tàu với cái tên của nó, không phải là đồ trang trí, cũng không phải là thương hiệu. Nó là ký ức của một đất nước, được hàn vào tám mươi ngàn tấn thép và gửi ra khơi để nói, rằng: đây là anh hùng của nước Mỹ, là người mà dân tộc Mỹ, Hải Quân Mỹ tự hào. Gỡ cái tên Doris Miller khỏi thân tàu ấy là chỉ tay ngược về năm 1941 để nói với chàng trai trẻ đứng giữa khói lửa kia rằng: Nước Mỹ đổi ý rồi.
22/08/202600:01:00
Một trong những nguyên nhân ai cũng biết nhưng CSVN không thừa nhận. Đó là: Việt Nam chi quá nhiều cho Bộ Công an, tạo ra một hệ thống công an trị diện rộng của TBT/CTN Tô Lâm, trong khi ngân sách quốc phòng bị hạn chế nghiêm trọng. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, đặc biệt tại Biển Đông, Việt Nam không thể tiếp tục duy trì cấu trúc ngân sách như hiện nay.
21/08/202615:41:00
Năm nay danh hiệu “Hòa bình khả phong” mà Putin lập ra về tay Tô Lâm, nguyên là Bộ trưởng Công an khi cụ Lê Đình Kình bị công an sát hại vào tháng Hai năm 2020 và, hiện tại, trong vai trò nhà lãnh đạo tối cao, lại biến đất nước thành một trại trừng giới nghẹt thở. Cảnh trao giải “Hòa bình khả phong” này, do đó, cũng chỉ là một màn tuồng với cảnh Tú bà lớn ban khen Tú bà nhỏ!
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.