Chiều Chủ Nhật 18 Tháng Giêng, cháu trai nhỏ của ông ChongLy Scott Thao, còn gọi là Saly, đang ngủ trưa trên ghế sofa trong nhà ở St. Paul thì các đặc vụ nhập cư liên bang (ICE) xông vào nhà. Họ phá cửa, tiến vào với những khẩu súng trên tay, chĩa thẳng vào người trong nhà. Ông Saly, một công dân Mỹ gốc Hmong, bị ICE còng tay, dẫn ra ngoài trong thời tiết lạnh buốt. Ông chỉ mặc quần đùi, dép Crocs và quấn một chiếc chăn trẻ em. Nhiệt độ ngoài trời là 10 độ F. Tuyết vẫn đóng dày đặc trên đường.
Ông Brandi Reilly, người đã đưa đoạn video ICE bắt ông Saly ra khỏi nhà, nói với Việt Báo hôm Thứ Hai, 19 Tháng Giêng về tình trạng của ông Saly: “Họ đã thả ông ấy sau khi chở ông ấy đi lòng vòng và thẩm tra ông. Mẹ của ông Saly là một y tá làm việc cho CIA, bà vừa qua đời cách đây ba tuần.”
Ông nói hàng xóm và những người hàng xóm trong khu vực đã thổi còi, bấm còi xe, la hét phản đối. Tuy nhiên, các đặc vụ liên bang, trong quân phục và các trang bị kiểu quân đội, đã đưa người đàn ông 57 tuổi lên xe và lái đi.
Cũng theo ông Reilly, cộng đồng người Hmong trong khu St. Paul rất nhỏ.
Bà Louansee Moua, em dâu của ông Saly, kể lại sự việc chi tiết trên trang cá nhân: “Cơ quan ICE đã đến nhà của anh rể tôi, Saly, phá cửa, lục soát nhà cửa, còng tay anh ấy và chĩa súng vào đầu con dâu ông. Họ thậm chí không cho anh của tôi mặc quần áo tử tế và bắt anh ấy ra ngoài trong thời tiết lạnh giá.”
“Anh Saly là công dân Mỹ nhập tịch. Anh ấy KHÔNG có tiền án tiền sự.”
Khi nội chiến xảy ra ở Lào, mẹ chồng của bà Moua, bà Choua Thao, là y tá. Bà đã đỡ đẻ cho một cặp song sinh sinh non và nhận nuôi một trong hai bé – ChongLy “Saly” Thao – trong khi giao người chị em song sinh của cậu bé cho một y tá khác nuôi dưỡng. Bà Thao là một trong những chuyên gia y tế người Hmong đầu tiên hỗ trợ người Mỹ và được CIA huấn luyện trong "Chiến tranh bí mật.” Bà đã giúp điều hành hai bệnh viện chăm sóc cả binh lính Mỹ và người Lào.
“Bà Choua Thao đảm bảo tất cả các con của mình đều trở thành công dân Mỹ,” bà Moua viết. “Bà tin tưởng sâu sắc vào việc làm mọi thứ đúng cách, bảo vệ sự sống, phẩm giá và gia đình. Việc chứng kiến con trai mình bị đối xử như vậy, trước mặt gia đình, với súng ống chĩa vào, là điều vô cùng đau thương. Đây không phải là vấn đề chính trị. Đây là vấn đề về quyền con người cơ bản, thủ tục pháp lý và trách nhiệm giải trình.”
Bà đã giúp một phụ nữ Lào sinh non, một trai, một gái. Người mẹ không thể chăm sóc các con. Bà Choua nhận nuôi cậu bé Saly, và một y tá đồng nghiệp của bà nhận nuôi bé gái. Những người con của bà Choua Thao đều trở thành công dân Mỹ. “Mẹ tôi tin tưởng tuyệt đối vào phẩm giá con người, giá trị gia đình, cũng như mỗi con người phải hành xử đúng đắn,” bà Louansee Moua viết.
“Nếu chứng kiến con trai mình bị đối xử như vậy, trước mặt gia đình, với vũ khí chĩa vào, là điều vô cùng đau thương. Đây không phải là vấn đề chính trị. Đây là vấn đề về quyền cơ bản của con người cơ bản, thủ tục tố tụng đúng pháp luật và trách nhiệm giải trình. Không gia đình nào nên trải qua điều này. Không đứa trẻ nào nên chứng kiến điều này. Và không công dân Mỹ nào nên bị đối xử như vậy.”
Một phóng viên của tờ Twincities đã gửi email hỏi đến văn phòng ICE khu vực Trung Tây nhưng chưa nhận được trả lời. Tuy nhiên Tricia McLaughlin, trợ lý thư ký Bộ Nội An, đã giải thích trên X, cho biết các đặc vụ đang truy tìm hai kẻ phạm tội tình dục đã bị kết án và đều có lệnh trục xuất cuối cùng từ thẩm phán nhập cư.
Bộ Nội An mô tả trên X hai tội phạm này là là "những kẻ tồi tệ nhất trong số những kẻ tồi tệ nhất", được xác định là Lue Moua, bị truy nã vì tấn công tình dục trẻ vị thành niên, hiếp dâm, bắt cóc và bạo lực gia đình, và Kongmeng Vang, bị truy nã vì tấn công tình dục và hoạt động băng đảng.
“Công dân Mỹ này (ông Saly) sống cùng hai kẻ phạm tội tình dục đã bị kết án tại địa điểm diễn ra vụ việc,” Tricia McLaughlin viết trên X. “Cả hai kẻ phạm tội tình dục này vẫn đang NHỮNG KẺ TRỐN TRÁNH PHÁP LUẬT ở St. Paul. Chúng tôi sẽ cung cấp cho công chúng hình ảnh và mô tả để giúp chúng tôi tìm và bắt giữ những mối đe dọa an toàn công cộng này.”
Bà Moua cho biết anh rể của bà, người sống ở khu East Side của St. Paul, chưa từng phạm tội và vẫn đang trong thời gian tang lễ sau khi mẹ già của ông qua đời hồi Giáng Sinh. (vb)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình