Cá mập Greenland lớn rất chậm, mỗi năm chỉ dài thêm chưa tới nửa inch, nhưng có thể đạt chiều dài hơn 20 bộ và lặn sâu khoảng 10.000 bộ dưới mặt biển.
Cá mập Greenland là loài động vật có xương sống sống lâu nhất từng được biết tới. Chúng cư ngụ dưới những vùng biển sâu, lạnh buốt của Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, có con được ước đoán sống tới gần bốn trăm năm. Vì sống cả đời trong bóng tối và thường mang ký sinh trùng ở mắt, từ lâu người ta cho rằng loài cá này hầu như không còn thị lực.
Một nghiên cứu mới công bố ngày 5 tháng 1 trên tạp chí Nature Communications cho thấy nhận định đó không đúng. Các nhà khoa học phát hiện cá mập Greenland vẫn giữ được thị lực khá tốt, nhờ những cơ chế đặc biệt giúp bảo vệ và sửa chữa DNA trong mắt, ngay cả sau nhiều thế kỷ.
Cá mập Greenland lớn rất chậm, mỗi năm chỉ dài thêm chưa tới nửa inch, nhưng có thể đạt chiều dài hơn 20 bộ và lặn sâu khoảng 10.000 bộ dưới mặt biển. Dù môi trường sống thiếu ánh sáng gần như hoàn toàn, các mẫu mắt được nghiên cứu không cho thấy dấu hiệu suy thoái ở những phần nhạy với ánh sáng. Ký sinh trùng bám ngoài mắt cũng không làm giảm khả năng nhìn của chúng như từng lo ngại.
Khác với phần lớn các loài có xương sống, vốn có hai loại tế bào thị giác để nhìn màu sắc và nhìn trong bóng tối, cá mập Greenland chỉ có một loại tế bào chuyên nhận biết sáng–tối. Điều đó có nghĩa chúng nhìn thế giới bằng trắng và đen, không phân biệt màu, không thấy rõ hình dạng hay chuyển động nhanh. Nhưng với đời sống dưới đáy biển, chừng đó đã là đủ.
Phân tích di truyền còn cho thấy hai gien quan trọng, ERCC1 và ERCC4, liên quan đến việc sửa chữa DNA. Những gien này giúp duy trì sức khỏe của võng mạc trong thời gian rất dài. ERCC1 chỉ xuất hiện ở những loài cá mập có tuổi thọ cao nhất, còn ERCC4 ở cá mập Greenland hoạt động mạnh hơn so với nhiều loài khác.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc hiểu rõ cơ chế này có thể giúp mở đường cho những công trình liên quan đến sức khỏe con người, nhất là trong việc ngăn ngừa suy giảm thị lực theo tuổi già và các bệnh về mắt như thoái hóa điểm vàng hay tăng nhãn áp. Nói cách khác, từ đôi mắt sống trong bóng tối hàng trăm năm của cá mập Greenland, con người có thể học được cách giữ gìn thị lực cho chính mình.
Gửi ý kiến của bạn
