Vào ngày 20-2-2026, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ (TCPV) đã ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 trong vụ kiện Trump rằng Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA) không cho phép tổng thống áp đặt thuế quan. Quyết định này vô hiệu hóa các mức thuế quan rộng khắp đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đến Mexico và Canada, đã được chính quyền Trump ban hành nhằm chống lại nạn buôn bán fentanyl và giải quyết thâm hụt thương mại.
Các loại thuế thương mại của chính quyền Trump bao gồm mức thuế tối thiểu 10% và thuế đối ứng dao động từ 10% đến 41% đối với các quốc gia không đạt được thỏa thuận thương mại với Washington.
TCPV phán quyết rằng việc áp đặt thuế quan là quyền được giao rõ ràng cho Quốc Hội, chứ không phải cho Hành Pháp, bác bỏ việc sử dụng IEEPA để điều hành thương mại. TCPV cũng phán quyết rằng Quốc Hội không ủy quyền rõ ràng cho tổng thống đưa ra các quyết định kinh tế quan trọng như áp đặt thuế quan trên bình diện rộng.
Phán quyết này ảnh hưởng cụ thể đến các loại thuế quan được áp đặt theo IEEPA, nhưng không vô hiệu hóa các loại thuế quan khác, chẳng hạn như thuế quan đối với thép và nhôm dựa vào các đạo luật khác như Điều 232 của Đạo Luật Mở Rộng Thương Mại năm 1962 (Trade Expansion Act of 1962.)
Quyết định này không đề cập đến cơ chế hoàn trả hàng tỷ đô la tiền thuế quan đã nộp, mà để lại vấn đề đó cho Tòa Án Thương Mại Quốc Tế giải quyết.
Trump là tổng thống đầu tiên sử dụng đạo luật gần 50 năm tuổi, Đạo Luật Quyền Lực Kinh Tế Khẩn Cấp Quốc Tế (IEEPA), cho phép tổng thống "điều hành" nhập cảng khi cần thiết để ứng phó với các tình huống khẩn cấp quốc gia gây ra mối đe dọa "bất thường và đặc biệt.” Thực tế cho thấy Trump đã lạm dụng đạo luật này để tăng thu cho ngân sách quốc gia thiếu hụt do việc giảm thuế khủng khiếp cho giới nhà giầu.
ĐA SỐ DÂN MỸ ỦNG HỘ PHÁN QUYẾT CỦA TCPV
Theo một cuộc khảo sát mới, đa số người Mỹ đồng ý với phán quyết của TCPV khi ngăn chặn phần lớn các mức thuế khẩn cấp sâu rộng của Tổng Thống Trump.
Cuộc thăm dò của YouGov, được công bố vào 20/2, cho thấy 60% người trưởng thành ở Mỹ “hoàn toàn” hoặc “phần nào” tán thành quyết định của tòa án tối cao. 23% khác cho biết họ “hoàn toàn” hoặc “phần nào” không tán thành phán quyết, trong khi 17% số người được hỏi không chắc chắn.
Đảng Dân Chủ ủng hộ phán quyết một cách áp đảo với 88%, cùng với 63% cử tri độc lập. Gần một nửa số người được hỏi thuộc đảng Cộng Hòa, 43%, không tán thành phán quyết so với 30% cử tri đảng Cộng Hòa cho biết họ tán thành.
Khi được hỏi về hậu quả của thuế quan của Trump đối với nền kinh tế, 41% cho biết giá cả “tăng rất nhiều” dưới các chính sách của chính quyền. 25% khác cho biết chi phí tăng “nhẹ” trong khi 16% cho biết nó “không có tác động” và 5% không chắc chắn. Chưa đến 1% cho biết thuế quan làm giảm giá cả.
ẢNH HƯỞNG ĐẾN THƯƠNG MẠI VÀ CHÍNH SÁCH
Tuân hành phán quyết của TCPV, Chính quyền Trump phải ngừng thu thuế quan áp đặt theo IEEPA, đồng thời đã chuyển sang sử dụng các con đường pháp lý khác, như Điều 122 của Đạo Luật Thương Mại năm 1974, để áp đặt thuế quan 10% mới, báo hiệu sự tiếp tục của chính sách bảo hộ thị trường nội địa. Tin giờ chót cho hay Tổng Thống Trump đã tăng thuế nhập cảng mới này từ 10% lên 15%.
Điều 122 của Đạo Luật Thương Mại Năm 1974 cho phép Trump áp đặt thuế quan tạm thời trên toàn cầu đối với hàng nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 24-2-2026, nhằm giải quyết thâm hụt cán cân thương mại tối đa 150 ngày mà không cần sự chấp thuận của Quốc Hội. Sau thời gian này, chính quyền Trump phải được Quốc Hội chấp thuận mới được tiếp tục.
Thuế quan của Trump đã không cải thiện được cán cân thương mại của Mỹ. Năm 2025, tổng thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ của Mỹ là $901.5 tỷ, giảm đôi chút so với $903.5 tỷ vào năm 2024, nhờ thặng dư dịch vụ, bù đắp cho thâm hụt hàng hóa kỷ lục $1.24 nghìn tỷ đô la.
Mặc dù là một chiến thắng lớn cho các nhà nhập cảng và là một sự kiểm soát đáng kể đối với hành pháp, phán quyết này khởi đầu một quy trình phức tạp, có thể kéo dài nhiều năm, để hoàn trả thuế.
Vấn đề hoàn tiền thuế quan sẽ là một "cơn ác mộng": Các nhà nhập khẩu có thể được hoàn lại hàng tỷ đô la, nhưng TCPV không đưa ra một cơ chế cụ thể, tức thời nào cho việc này, báo hiệu nhiều năm tranh chấp pháp lý.
Nhóm nghiên cứu tài chính phi đảng phái Penn Wharton Budget Model ước tính rằng phán quyết của TCPV có thể dẫn đến việc hoàn trả tới $175 tỷ doanh thu thuế quan. Số tiền đáng kể này sẽ giúp phát triển kinh tế.
Các nhà nhập cảng có 180 ngày sau khi đã nhận hàng nhập cảng để yêu cầu Cơ quan Hải Quan và Bảo Vệ Biên Giới Hoa Kỳ (CBP) hoàn tiền thuế. Trong khi ngân sách liên bang thiếu hụt chính quyền Trump sẽ phải đào ra tiền để thánh toán nợ các nhà nhập cảng.
Theo BBC, ông Trump cho rằng việc hoàn trả tiền thuế quan sẽ bị vướng mắc trong các vụ kiện tụng, và kéo dài một thời gian đáng kể. Phán quyết về việc hoàn trả tiền thuế quan sẽ được giải quyết tại các toàn án cấp dưới.
ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÚI TIỀN CỦA MỖI GIA ĐÌNH
Thuế quan là thuế đánh vào hàng nhập khẩu. Các nhà kinh tế cho biết, phần lớn các loại thuế này do các thực thể nhập khẩu hàng hóa của Mỹ trả, chứ không phải các nhà xuất khẩu nước ngoài. Theo Phòng Nghiên cứu Ngân sách của Đại học Yale (Yale University Budget Lab), hiện tại, Mỹ có mức thuế quan hiệu quả trung bình là 16.9%, cao nhất kể từ năm 1932. Thuế quan làm mọi thứ, từ đồ nội thất đến quần áo, thực phẩm, đồ điện tử và ô tô, trở nên đắt đỏ hơn. Người tiêu dùng phải gánh chịu ít nhất một phần chi phí của các loại thuế này thông qua giá cả cao hơn.
Tổ chức Tax Foundation nhận thấy rằng thuế quan của Trump đã khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải trả thêm $1,000 vào năm 2025 và sẽ khiến mỗi hộ gia đình phải trả thêm $1,300 vào năm 2026 nếu không có phán quyết hủy bỏ thuế quan của TCPV.
Phòng Nghiên cứu Ngân sách Yale cũng đưa ra kết luận tương tự: Dựa trên mức thuế quan hiện hành, người tiêu dùng trung bình sẽ phải trả thêm từ $1,300 đến $1,700 vào năm 2026, so với mức họ phải trả trước năm 2025. Nay TCPV đã bác bỏ thuế quan IEEPA vì vi hiến, gánh nặng đó sẽ giảm khoảng một nửa vào năm 2026, xuống còn khoảng $600 đến $800.
Tổng Thống Trump từng đưa ra ý tưởng gửi cho người dân Mỹ những tấm séc "cổ tức" trị giá $2,000 từ doanh thu thuế quan. Điều mơ ước này của Trump để lấy lòng dân Mỹ tỏ ra khó trở thành hiện thực vì ngân sách thâm thủng. Nay với phán quyết của TCPV về thuế quan khẩn cấp, dân mỹ khó có thể nhận được ngân phiếu này, trừ khi có một cuộc suy thoái kinh tế.
Nguyễn Quốc Khải
21-2-2026
THAM KHẢO
* Joseph Brusuelas, “Economic implications of the Supreme Court's tariff ruling.” Real Economy, February 20, 2026.
* Ryan Mancini “Majority of Americans approve of Supreme Court’s ruling on Trump tariffs.” The Hill, February 21, 2026.
* James Romoser Follow and Gavin Bade, “Supreme Court Strikes Down Trump’s Global Tariffs.” Walt Street Journal, February 20, 2026.
* Nik Popli, “Supreme Court Rules Most of Trump’s Tariffs Are Illegal.” Time, February 20, 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình