CHUYẾN ĐI MỸ THÀNH CÔNG CỦA CHỦ TỊCH TÔ LÂM
Vào ngày 18-2-2026, Ông Tô Lâm, Tổng Bí Thư Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, đã đến Washington D.C. để tham dự Hội Nghị Hòa Bình và có đã cuộc gặp gỡ cao cấp thành công với Tổng Thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng. Cuộc gặp tập trung vào việc tăng cường quan hệ kinh tế song phương, với việc ông Trump hứa sẽ nỗ lực giảm bớt các hạn chế đối với việc tiếp cận công nghệ tiên tiến của Việt Nam, và bao gồm các thỏa thuận về hàng không khá lớn.
Theo GS Stephen Young, sau ba lần nỗ lực không thành công trước đó nhằm sắp xếp các cuộc đàm phán trực tiếp, cánh cửa Nhà Trắng cuối cùng đã mở ra cho TBT Tô Lâm.
Hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau vào ngày 20-2-2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quan hệ Mỹ - Việt sau khi thiết lập Quan Hệ Đối Tác Chiến Lược Toàn Diện (Comprehensive Strategic Partnership – CSP) dưới thời Tổng Thống Biden vào năm 2023. Chuyến thăm bao gồm việc công bố các thỏa thuận trị giá hơn $30 tỷ, liên quan đến việc mua 90 máy bay từ công ty sản xuất máy bay Boeing của Mỹ. Tổng Thống Trump cam kết loại bỏ Việt Nam khỏi danh sách các quốc gia bị hạn chế tiếp cận công nghệ tiên tiến của Mỹ, báo hiệu một sự thúc đẩy lớn trong thương mại.
QUAN HỆ MỸ - VIỆT NAM HIỆN NAY
Quan hệ Mỹ - Việt hiện đang ở mức cao nhất trong lịch sử, tập trung vào mối quan hệ kinh tế sâu rộng, hợp tác an ninh và ổn định khu vực. Tính đến năm 2026, Việt Nam nằm trong 10 đối tác thương mại quan trọng của Mỹ với kim ngạch thương mại song phương hàng năm hơn tỷ đô la, trong đó Mỹ là thị trường xuất khẩu chính.
Mỹ là nước nhập khẩu chính các mặt hàng điện tử, đồ nội thất và quần áo của Việt Nam. Cuối năm 2025, hai nước đã thống nhất về một kế hoạch nhằm thúc đẩy thương mại song phương và đảm bảo tiếp cận thị trường lẫn nhau. Về quan hệ chiến lược và quốc phòng, Hoa Kỳ ủng hộ một Việt Nam mạnh mẽ, độc lập, đặc biệt là về an ninh hàng hải ở Biển Đông.
Trong khuôn khổ hợp tác hậu chiến, đôi bên tiếp tục những nỗ lực tìm kiếm người mất tích, rà phá bom mìn chưa nổ và giải quyết hậu quả của chất độc da cam. Năm 2025 vừa qua đánh dấu 30 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Nhân dịp này hai bên tích cực tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ, giáo dục và y tế.
QUAN HỆ MỸ VÀ VIỆT CẢI THIỆN ĐÁNG KỂ DƯỚI THỜI DONALD TRUMP
Quan hệ Mỹ-Việt Nam nhìn chung đã được củng cố trong nhiệm kỳ đầu tiên và đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng Thống Trump, được thúc đẩy bởi các lợi ích chiến lược chung liên quan đến Trung Quốc và sự gia tăng thương mại, bất chấp căng thẳng về thâm hụt thương mại. Thương mại song phương tăng mạnh. Vào năm 2025, hai nước đã đạt được một thỏa thuận khung về thương mại công bằng hơn, với những nỗ lực nhằm nới lỏng các hạn chế đối với việc Việt Nam tiếp cận công nghệ tân tiến của Mỹ trong dịp Chủ Tịch Tô Lâm đến Hoa Kỳ vừa qua. Đây là một thắng lợi lớn của Việt Nam.
Về lãnh vực hợp tác quốc phòng, chính quyền Trump tiếp tục củng cố mối quan hệ an ninh, bao gồm việc chuyển giao các tàu của Lực Lượng Bảo Vệ Bờ Biển Hoa Kỳ để tăng cường năng lực hàng hải của Việt Nam. Mặc dù mối quan hệ đã được cải thiện về mặt cấu trúc, nhưng vẫn có những căng thẳng vì chính quyền Trump liên tục gây áp lực lên Việt Nam để giảm thặng dư thương mại.
Tổng thống Trump đã mời khoảng 60 trong đó có Việt Nam tham dự cuộc họp khai mạc Hội Nghị Hòa Bình vì ông ghi nhận tầm ảnh hưởng quốc tế ngày càng tăng của Việt Nam và nhấn mạnh vai trò của nước này trong việc giải quyết xung đột toàn cầu. Việt Nam tham gia sáng kiến này được xem là một cách để nâng cao vị thế toàn cầu của nước này.
Việt Nam không những đã tham dự mà còn được mời vào Hội Đồng Quản Trị. Hội Nghị Hòa Bình là cơ hội để thảo luận về thương mại song phương và giải quyết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chiến lược của Mỹ đối với Việt Nam. Lịch trình song phương đã cho thấy ưu tiên thực sự của hai nhà lãnh đạo là thương mại và công nghệ.
QUAN HỆ THƯƠNG MẠI GIỮA HOA KỲ VÀ VIỆT NAM
Thương mại giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đã tăng mạnh, đưa Việt Nam trở thành một trong 10 đối tác thương mại hàng đầu và là nguồn nhập khẩu chính của Hoa Kỳ, đặc biệt là trong các lĩnh vực điện tử, dệt may và nội thất. Nhờ chuỗi cung ứng thay đổi, thương mại song phương đã đạt hơn $120 tỷ trong giai đoạn 2023-2024, với việc Việt Nam liên tục duy trì thặng dư thương mại lớn với Hoa Kỳ.
Các mặt hàng xuất cảng của Việt Nam sang Mỹ bao gồm điện tử, điện thoại, máy móc, giày dép, dệt may và đồ nội thất. Các mặt hàng xuất khẩu của Mỹ sang Việt Nam bao gồm bông, máy móc, nông sản và mạch tích hợp (integrated circuits).
Trong năm 2024, Mỹ nhập khẩu hàng hóa trị giá $138.5 tỷ từ Việt Nam trong khi xuất khẩu $16.7 tỷ, dẫn đến thâm hụt thương mại đáng kể và ngày càng tăng đối với Mỹ. Trong năm 2025, thương mại Mỹ - Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, với hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt mức kỷ lục $126 tỷ trong 10 tháng đầu năm, bất chấp thuế quan của Mỹ.
ĐẦU TƯ CỦA MỸ VÀO VIỆT NAM
Đầu tư và thương mại giữa Mỹ và Việt Nam đã tăng mạnh, được thúc đẩy bởi Quan Hệ Đối Tác Chiến Lược Toàn Diện 2023. Tính đến cuối năm 2025, Mỹ nằm trong 15 nhà đầu tư lớn nhất với hơn $12 tỷ vốn đăng ký trải rộng trên 1,496 dự án, tập trung vào công nghệ, bán dẫn và năng lượng.
Các khoản đầu tư chính của Mỹ tại Việt Nam trong lãnh vực công nghệ & Bán dẫn bao gồm Intel, Apple, cùng các dự án liên quan đến Đạo luật CHIPS và Đạo luật Khoa học của Mỹ. Về lãnh vực sản xuất & hàng tiêu dùng, đầu tư đáng kể từ Nike, Ford, Coca-Cola và KFC. Về lãnh vực dịch vụ tài chính & vốn tư nhân, các công ty như Warburg Pincus tham gia đầu tư mạnh mẽ vào các doanh nghiệp Việt Nam. Về năng lượng, đầu tư dài hạn vào cơ sở hạ tầng.
Ngược lại, đầu tư của Việt Nam vào Mỹ không đáng kể. VinFast đang tích cực đầu tư vào một khu phức hợp sản xuất xe điện trị giá $4 tỷ đô la tại Chatham, North Carolina. Công ty này dự định sẽ bắt đầu sản xuất vào khoảng năm 2028 sau một số chậm trễ. Cơ sở này, với mục tiêu sản xuất tới 150,000 xe mỗi năm.
HỢP TÁC QUÂN SỰ GIỮA HOA KỲ VÀ VIỆT NAM
Hợp tác quân sự giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đã mở rộng nhanh chóng, chuyển từ giai đoạn hòa giải hậu chiến sang quan hệ đối tác chiến lược toàn diện tập trung vào an ninh hàng hải, thương mại quốc phòng và an ninh khu vực. Các sáng kiến quan trọng bao gồm chuyển giao các tàu tuần tra của Hải Quân Biên Phòng Hoa Kỳ (US Coast Guard), tiến hành các chuyến thăm quốc phòng cao cấp và cung cấp hơn $100 triệu viện trợ an ninh để tăng cường khả năng của Việt Nam.
Cụ thể, Hoa Kỳ đã cung cấp hai tàu tuần tra bờ biển lớp Hamilton có khả năng hoạt động bền bỉ (năm 2017, 2020) và chiếc thứ ba vào năm 2025, cùng với hàng chục tàu tuần tra Metal Shark, nâng cấp đáng kể lực lượng Cảnh Sát Biển Việt Nam.
Sau khi lệnh cấm vận vũ khí sát thương được bãi bỏ vào năm 2016, Hoa Kỳ đã cho phép bán cho Việt Nam một lượng lớn vũ khí quốc phòng, bao gồm máy bay huấn luyện T-6, và đang thảo luận thêm về khả năng bán cả máy bay chiến đấu F-16. Ngoài ra, Hoa Kỳ đã cung cấp các công cụ như SeaVision để giúp Việt Nam giám sát các hoạt động ở Biển Đông.
Việt Nam và Hoa Kỳ đang tăng cường quan hệ, dựa trên Thỏa thuận Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023, vì quyền lợi chung, nhằm đối phó với ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việt Nam mong muốn phát triển kinh tế công nghệ cao và năng lực quốc phòng của Việt Nam, trong khi Hoa Kỳ tìm kiếm một đối tác quan trọng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để đảm bảo một khu vực "tự do và mở".
Những lo ngại chung về chủ nghĩa bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông đã thúc đẩy cả hai quốc gia tăng cường phối hợp an ninh. Việt Nam, với lịch sử xung đột với Trung Quốc, coi Mỹ là đối tác quan trọng trong việc tăng cường nhận thức hàng hải và bảo vệ chủ quyền.
Mặc dù hợp tác quân sự với Hoa Kỳ để tăng cường khả năng quốc phòng, Việt Nam vẫn duy trì chính thức chính sách "Bốn Không", theo đó Việt Nam nghiêm cấm việc tham gia các liên minh quân sự, đứng về phía nước này chống lại nước khác, cho phép nước ngoài đặt căn cứ quân sự, hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Việt Nam có chung biên giới với Trung Quốc và phụ thuộc rất nhiều vào nước láng giềng phương bắc, do đó việc chính thức chuyển hướng chống lại Bắc Kinh là vô cùng rủi ro. Tôi tin rằng Việt Nam tăng cường quan hệ quân sự với Mỹ chỉ để đối phó với sức ép của Trung Quốc ở Biển Đông. Chiến lược của Việt Nam hiện tại là tối đa hóa khả năng quốc phòng để bảo đảm an ninh quốc gia. Và đó là một chiến lược khôn Ngoan.
Nhà bình luận thời sự Hoàng Trường trong bài “Tô Lâm gặp Donald Trump: Một bước tiến tích cực nhưng chưa phải là đột phá,” nhận định rằng ông Tô Lâm chưa thể đi xa hơn trong quan hệ Việt - Mỹ một phần vì sự đối kháng trong nội bộ. Ông viết: “Tại Việt Nam, một bộ phận những người bảo thủ về tư tưởng và cựu chiến binh—những người mà bản sắc chính trị vẫn bị định hình bởi luận điệu “chống Mỹ”—có thể nhìn nhận việc tăng cường quan hệ với Mỹ một cách thận trọng. Sự thân thiện rõ ràng với Washington có thể dẫn đến những lời kêu gọi nhấn mạnh lại việc cảnh giác về mặt tư tưởng đối với “sự tiến hóa hòa bình”— việc du nhập vào Việt Nam các cải cách phi tập trung hóa và dân chủ hóa.”
CON ĐƯỜNG NÀO GIÚP VIỆT NAM NHANH CHÓNG TRỞ THÀNH MỘT CON HỔ Á CHÂU?
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, theo con đường tương tự như các nền kinh tế "Hổ Châu Á" như Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore. Tuy nhiên, để tránh "bẫy thu nhập trung bình" và sánh ngang với sức mạnh kinh tế của các quốc gia này, Việt Nam cần chuyển đổi từ mô hình dựa trên lao động tay chân, sản xuất công nghiệp giá rẻ, có vốn đầu tư nước ngoài sang mô hình dựa trên đổi mới sáng tạo, năng suất cao và khu vực tư nhân trong nước mạnh mẽ. Để đạt được điều này, Việt Nam đang tiến hành những cải cách cơ cấu quan trọng cả về kinh tế và chính phủ nhằm vượt qua một số thách thức cơ cấu dài hạn.
Sự tăng trưởng hiện tại của Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi ngành lắp ráp thâm dụng lao động, có vốn đầu tư nước ngoài. Nhưng khi lương bổng tăng lên, lao động giá rẻ không còn là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. Khoảng 70% xuất khẩu công nghệ cao của Việt Nam được thực hiện bởi các công ty nước ngoài, dẫn đến việc chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp trong nước bị hạn chế.
Để trở thành một nền kinh tế mạnh mẽ và tự chủ, Việt Nam cần phải giảm bớt sự phụ thuộc vào các doanh nghiệp nhà nước (State-owned enterprises - SOE), môi trường của tham nhũng và thua lỗ vô hạn. Thay vào đó, Việt Nam cần phải tăng cường vai trò của các doanh nghiệp tư nhân trong nước.
Khi nền kinh tế ngày càng phức tạp, Việt Nam cần giảm bớt sự phụ thuộc vào các biện pháp quản lý kinh tế hành chính, từ trên xuống, theo kiểu chỉ huy và kiểm soát, phải đoạn tuyệt với mô hình kinh tế chỉ huy thời bao cấp và chuyển sang các công cụ dựa trên thị trường nhiều hơn. Điều này bao gồm việc phát triển thị trường vốn để huy động nguồn vốn dài hạn cho phát triển.
Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, và Singapore là những gương sáng cho Việt Nam noi theo. Việt Nam đã có can đảm đổi mới vào 1986. Chờ đợi 40 năm để có một cải tổ thứ hai đã là một phí phạm, nhưng trễ còn hơn không.
Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, và Singapore nhìn chung hoạt động trong khuôn khổ chủ nghĩa tư bản dân chủ (democratic capitalism). Trong khi Nhật Bản, Hàn Quốc, và Đài Loan là các nền dân chủ tự do với nền kinh tế thị trường mạnh mẽ, Singapore hoạt động với nền kinh tế thị trường do nhà nước định hướng mạnh mẽ.
Ông Tô Lâm được mô tả là một nhà "cải cách" tìm cách hiện đại hóa Việt Nam. Ông đã thúc đẩy những thay đổi hành chính "cách mạng" mạnh mẽ, bao gồm tinh giản bộ máy chính phủ, cắt giảm thủ tục rườm rà và chống tham nhũng, và giảm sự cách biệt giầu nghèo. Mô hình của bốn con hổ Á châu sẽ giúp ông thực hiện những điều này
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
* Reuters, “Trump meets Vietnam leader, vows to remove Hanoi from restricted lists.” February 20, 2026.
* Sebastian Strangio, “US to Remove Vietnam From Export Control List, Government Says.” The Diplomat, February 23, 2026.
* Hoàng Trường, “To Lam meets Donald Trump: a Good Step forward but no Breakthrough – Yet,” Caux Round Table for Moral Capitalism, February 22, 2026.
*
Ghi chú tòa soạn:
Độc giả có thể tham khảo thêm bài viết "To Lam meets Donald Trump: a Good Step forward but no Breakthrough – Yet" (Lâm gặp Trump: Một bước tiến tốt nhưng chưa phải là bước đột phá – ít nhất là cho đến nay.)
Trong bài có các đoạn, trích:
"Tuy nhiên, rủi ro vẫn còn đó. Tại Việt Nam, một bộ phận những người bảo thủ về tư tưởng và cựu chiến binh—những người mà bản sắc chính trị vẫn bị định hình bởi luận điệu “chống Mỹ”—có thể nhìn nhận việc tăng cường quan hệ với Mỹ một cách thận trọng. Sự thân thiện công khai với Washington có thể dẫn đến những lời kêu gọi nhấn mạnh lại việc cảnh giác về mặt tư tưởng đối với “sự tiến hóa hòa bình”—việc du nhập vào Việt Nam các cải cách phi tập trung hóa và dân chủ hóa…
... Tuy nhiên, mối quan hệ Mỹ-Việt này vẫn chưa bước vào một giai đoạn cấu trúc mới. Nó vẫn đang trong quá trình chuyển đổi—được định hình bởi:
- Căng thẳng thể chế trong hệ thống chính trị Hoa Kỳ giữa Phủ Tổng thống, Quốc hội và tòa án.
- Nhu cầu chiến lược khác nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
- Những khác biệt chính trị nội bộ chưa được giải quyết tại Việt Nam."
Toàn văn ở đây: https://www.cauxroundtable.org/2026/02/22/to-lam-meets-donald-trump-a-good-step-forward-but-no-breakthrough-yet/
*Bài viết trên là quan điểm của tác giả. Không nhất thiết phản ảnh quan điểm Việt Báo.
Gửi ý kiến của bạn
