Trump siết di trú: Nói nhắm “tội phạm tệ nhất”, thực tế là trục xuất đại trà

Khi “biệt phái trưởng” biên giới Tom Homan đáp xuống Minnesota cuối tháng Giêng, ông mang theo nhiệm vụ gỡ một loạt rắc rối đang đè nặng lên chính quyền Tổng thống Donald Trump. Những chiến dịch truy quét di trú bừa bãi, nhiều khi kèm bạo lực, do chỉ huy Biên phòng Gregory Bovino điều khiển đã châm ngòi làn sóng phản đối rộng khắp, kéo mức tín nhiệm của ông Trump về hồ sơ di trú – vốn là “thương hiệu” chính trị của ông – tụt dốc. Nhân viên di trú đã nổ súng bắn chết hai người; các gia đình di dân né chợ búa, phụ huynh giữ con ở nhà, lo sợ những đợt kiểm tra giấy tờ diện rộng có thể cuốn luôn cả người có quy chế hợp pháp lẫn công dân Hoa Kỳ vào lưới.

Tại chỗ, Homan lần lượt gặp giới chức tiểu bang và địa phương, tìm cách vá lại phần nào niềm tin đã rách nát. Hai tuần sau, trong buổi họp báo công bố chấm dứt chiến dịch truy quét diện rộng tại Minnesota, ông tuyên bố chuyến đi “thành công”, đồng thời cam kết từ nay hoạt động cưỡng chế sẽ “có mục tiêu”, tập trung vào “đe dọa an ninh quốc gia và an toàn công cộng”.

Thế nhưng, ngay câu ông nói liền đó lại phơi bày mâu thuẫn nằm ở trung tâm chính sách di trú của ông Trump trong giai đoạn căng thẳng này. Homan nói: đối với những người không bị xem là đe dọa an ninh quốc gia hay an toàn công cộng, họ cũng không hề được miễn trừ khỏi biện pháp cưỡng chế di trú. “Nếu quý vị hiện diện bất hợp pháp trên đất Mỹ, quý vị không nằm ngoài bàn tính,” ông nhấn mạnh.

Trong cuộc vận động tranh cử 2024, ông Trump hứa sẽ tiến hành “chiến dịch trục xuất lớn nhất trong lịch sử nước ta”. Ông thường xuyên khẳng định chính quyền mình đang trục xuất “những tội phạm tệ hại nhất trong số tệ hại”. Hai lời hứa ấy – vừa nói chỉ nhắm vào thành phần “xấu nhất”, vừa đòi nâng con số trục xuất lên mức kỷ lục – đến nay tỏ ra khó dung hòa.

Thực tế, hàng chục ngàn người không có tiền án, cũng không bị khởi tố hình sự, đã bị nhân viên di trú lôi ngay ngoài đường phố và đưa vào trại giam chờ trục xuất. Nếu mô thức đó bị chặn lại, số liệu trục xuất của chính quyền Trump rất có thể rơi thấp. “Việc bắt giữ tội phạm luôn tiến triển chậm hơn nhiều so với những nhóm khác,” John Sandweg, cựu quyền giám đốc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) dưới thời Obama, nhận xét.

Các con số cho thấy mức độ ông Trump gắn bó với chiến lược trục xuất ồ ạt. Số người bị ICE bắt giữ và giam mà không có án tích hay cáo buộc hình sự đã tăng vọt, từ 945 người – tương đương 6% tổng số vụ bắt – vào tháng Giêng năm ngoái, lên 26.044 người, tức 44%, vào tháng trước, theo dữ liệu Transactional Records Access Clearinghouse thuộc Đại học Syracuse. Đỉnh tăng này đánh dấu một bước ngoặt trong cách hệ thống di trú đối xử với những người ở lại bất hợp pháp nhưng không hề có tiền án hay hồ sơ truy tố.

Dưới thời chính quyền Biden, nhân viên di trú được chỉ thị ưu tiên bắt giữ người đã bị kết án, bị xem là đe dọa an toàn công cộng, hoặc mới vượt biên gần đây. Nhưng chỉ ít tuần sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc, ông Trump ký sắc lệnh hủy bỏ cơ chế ưu tiên ấy, tháo gỡ ràng buộc để lực lượng di trú có thể bắt giữ rộng rãi giới không giấy tờ.

Theo Sandweg, những chiến dịch “càn quét” diện rộng là con đường duy nhất để ông Trump đạt mục tiêu nâng số trục xuất lên như mong muốn. “Các chiến dịch đi từng khu phố, bố ráp tại nơi làm việc, lúc nào cũng cho ra tỷ lệ tội phạm thấp hơn hẳn những chiến dịch nhắm mục tiêu cụ thể,” ông nói.
Trong Tòa Bạch Ốc, giới chức khẳng định mệnh lệnh của Tổng thống vừa nhằm truy lùng những người đã phạm tội, vừa trục xuất thêm hàng ngàn người khác không có quy chế hợp pháp lưu trú. “Toàn bộ ê-kíp của Tổng thống – trong đó có ‘biệt phái trưởng’ biên giới Tom Homan và Bộ trưởng Noem – đều cùng một hướng trong việc thi hành chương trình nghị sự của ông, vốn luôn đặt trọng tâm vào việc ưu tiên truy bắt thành phần tội phạm nhập cư bất hợp pháp tồi tệ nhất; các đợt trục xuất thành công và biên giới an toàn ở mức lịch sử hiện nay là bằng chứng,” phó phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Abigail Jackson nói.

“Như xưa nay, bất cứ ai hiện diện bất hợp pháp trên lãnh thổ Hoa Kỳ đều có thể bị trục xuất,” Jackson nói thêm. “Tổng thống Trump đang giữ lời hứa tiến hành chiến dịch trục xuất đại quy mô lớn nhất lịch sử.”

Đằng sau chiến dịch trục xuất hàng loạt là quyết định của khối Cộng hòa tại Quốc hội bơm thêm 75 tỉ đô la vào ICE, biến cơ quan này thành lực lượng thực thi pháp luật được tài trợ nhiều nhất nước. Nhờ nguồn tiền mới, ICE tuyển thêm hàng ngàn nhân viên và đang gấp rút chi hàng tỉ đô mở rộng hệ thống trại giam, tăng sức chứa cho những người bị đưa vào diện trục xuất. Theo Dominik Lett, chuyên gia ngân sách của Viện Cato, khoản này được phân bổ theo cách cho phép ICE xài đến hết nhiệm kỳ của ông Trump. “Đó là một ‘xô tiền’ mà họ đang tùy ý múc lên, với rất ít giám sát từ Quốc hội,” Lett nhận định.

Cuối tuần qua, ngân sách Bộ An ninh Nội địa hết hạn sau khi hai bên trong Quốc hội bế tắc, do phía Dân chủ đòi gắn thêm nhiều rào chắn pháp lý đối với hoạt động của lực lượng di trú. Hệ quả là nhân viên Cơ quan An ninh Vận tải (TSA) tại các phi trường, cùng quân nhân Tuần duyên, có thể sớm phải làm việc không lương. Nhưng với “tấm đệm” tài chính khổng lồ nói trên, ICE được dự đoán chịu ảnh hưởng ít hơn nhiều trong việc duy trì nhịp độ hoạt động.
Dù vậy, phía Dân chủ được trông đợi sẽ còn tiếp tục đẩy mạnh trận tuyến này, với niềm tin dư luận đã nghiêng về phía họ sau cái chết do trúng đạn của Renee Good và Alex Pretti cùng những vụ việc khác liên quan đến nhân viên di trú ở Minneapolis gây chấn động cả nước. Theo thăm dò của AP NORC Center for Public Affairs Research thuộc Đại học Chicago, sáu trên mười người Mỹ cho rằng ông Trump đã đi quá xa trong chiến dịch siết di trú. Cũng 60% công chúng hiện nhìn ICE với con mắt bất lợi, so với chỉ 37% bày tỏ quan điểm bất lợi về cơ quan này hồi năm 2018.

Nguyên Hòa tóm lược

Nguồn: Bài viết này dựa trên bài “Trump’s Deportation Stats Will Crash if ICE Ends This Practice” đăng trên tạp chí Time, ngày 16–2–2026, của ký giả Brian Bennett, có sử dụng số liệu thăm dò từ AP NORC Center for Public Affairs Research và các dữ kiện về ICE do TRAC, Đại học Syracuse công bố.