Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, Tổng Thống Donald Trump tuyên bố rằng “quốc gia chúng ta đã trở lại, lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và vững chắc hơn bao giờ hết.” Ông nói thêm: “Một vị tổng thống có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Cách đây không lâu, chúng ta là một quốc gia chết. Giờ đây, chúng ta là quốc gia sôi động nhất trên thế giới.”
Sự thật nước Mỹ có tồi tệ và bỗng nhiên trở nên đẹp đẽ như ông tô vẽ hay không sẽ được hầu hết báo chí và nhiều nhà quan sát phân tách tương đối công bằng trong vài ngày qua. Một trong những bài phân tách mạch lạc và đầy đủ là của Thống Đốc Abigail Spanberger của Virginia. Về việc nhận định cụ thể những lời tuyên bố của Trump tại Quốc Hội vào tối ngày 24-2-2026 đúng hay sai, CNN là một trong những cơ quan truyền thông đã có một bài phân tách chính xác như dưới đây.
Nhiều tuyên bố tại Quốc Hội của Trump là những lời nói dối đã bị bác bỏ từ lâu, quen thuộc tại các cuộc tập họp, phỏng vấn và trong các bài đăng trên mạng xã hội của ông. Chúng bao gồm nhiều lời nói dối nhằm hạ thấp tính chất công bằng của các cuộc bầu cử ở Mỹ, tuyên bố sai sự thật rằng ông đã chấm dứt các cuộc chiến tranh thực chất chưa từng là chiến tranh hoặc chưa bao giờ thực sự kết thúc, và con số hư cấu “18 nghìn tỷ đô la” về khoản đầu tư được cho là vào Mỹ trong năm qua.
Chủ đề mà ông thường xuyên đưa ra thông tin không chính xác nhất là kinh tế. Trong số những điều khác, Trump đã phóng đại hiệu quả hoạt động của nền kinh tế trong nhiệm kỳ tổng thống này cho đến nay, phóng đại lạm phát mà ông thừa hưởng từ chính quyền Biden, sử dụng các con số gây hiểu nhầm khi thảo luận về giá xăng, và hai lần khẳng định sai rằng các nước ngoài đang trả các loại thuế mà thực tế các nhà nhập cảng Mỹ và người tiêu thụ Mỹ đang phải trả.
Tóm lại, Tổng Thống Donald Trump đã đưa ra nhiều tuyên bố sai lệch hoặc gây hiểu nhầm trong bài tường trình về tình trạng liên bang tối thứ Ba, 24-2-2026. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên vì ông nổi tiếng là một kẻ xạo láo, nói dối mà không ngượng miệng. Dưới đây là những chi tiết cụ thể.
KINH TẾ VÀ LẠM PHÁT
(1) Kiểm chứng thông tin: Trump tuyên bố sai sự thật rằng Mỹ đã thu hút được 18 nghìn tỷ đô la đầu tư.
Trump lặp lại tuyên bố sai sự thật thường xuyên của mình rằng ông đã thu hút được 18 nghìn tỷ đô la đầu tư vào Mỹ kể từ khi trở lại nắm quyền. Ông nói rằng “Trong 12 tháng, tôi đã thu hút được cam kết hơn 18 nghìn tỷ đô la đổ vào từ khắp nơi trên thế giới.”
Con số 18 nghìn tỷ đô la là bịa đặt. Tính đến đêm Trump phát biểu, trang web của Nhà Trắng cho biết con số về “các tuyên bố đầu tư lớn” trong nhiệm kỳ của Trump là “9.7 nghìn tỷ đô la.” Thậm chí con số này cũng là một sự phóng đại lớn. Một cuộc xem xét chi tiết của CNN vào tháng 10 cho thấy Nhà Trắng đang tính hàng nghìn tỷ đô la trong các cam kết đầu tư mơ hồ, các cam kết về “thương mại song phương” hoặc “trao đổi kinh tế” chứ không phải đầu tư vào Mỹ. Đây chỉ là những tuyên bố mơ hồ, không phải là những cam kết thực tế.
(2) Kiểm chứng sự thật: Những tuyên bố sai lệch của Trump về giá xăng.
Trump tuyên bố giá xăng “hiện nay dưới 2.30 đô la một gallon ở hầu hết các tiểu bang, và ở một số nơi, là 1.99 đô la một gallon”. Nhưng theo AAA, không có tiểu bang nào có giá xăng trung bình vào thứ Ba dưới 2.37 đô la một gallon; chỉ có hai tiểu bang có giá trung bình dưới 2.50 đô la một gallon. Mặc dù có một số trạm xăng bán xăng với giá dưới 2 đô la một gallon, nhưng chúng rất hiếm; Patrick De Haan, người đứng đầu bộ phận phân tích dầu mỏ của công ty GasBuddy, cho biết trong bài phát biểu rằng công ty chỉ tìm thấy bốn trạm trên toàn quốc bán xăng dưới 2 đô la (ngoại trừ các chương trình giảm giá đặc biệt) trong số khoảng 150,000 trạm mà công ty theo dõi, tức là khoảng 0.003% tổng số.
Trump hoàn toàn có thể nói rằng giá xăng đã giảm trong nhiệm kỳ tổng thống này. Theo AAA, giá xăng đã giảm từ mức trung bình toàn quốc là 3.12 đô la một gallon vào ngày nhậm chức của ông vào tháng 1 năm 2025, xuống mức trung bình toàn quốc là 2.95 đô la một gallon vào thứ Ba.
(3) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng ông thừa hưởng tình trạng lạm phát kỷ lục.
Trump đã tuyên bố sai sự thật rằng khi ông đọc bài phát biểu trước Quốc Hội vào đầu năm ngoái, ông “vừa thừa hưởng… lạm phát ở mức kỷ lục”. Sau đó, ông nói thêm rằng cựu Tổng thống Joe Biden và các đồng minh trong Quốc Hội của ông “đã mang đến cho chúng ta tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước”.
Trump không thừa hưởng tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, và Biden chưa bao giờ có tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Tỷ lệ lạm phát hàng năm trong tháng cuối cùng Biden tại nhiệm, tháng 12 năm 2024, là 2.9%, và tỷ lệ trong tháng mà Trump nhậm chức khoảng giữa tháng 1 năm 2025, là 3.0%; tỷ lệ gần đây nhất, vào tháng 1 năm 2026, là 2.4%. Tỷ lệ lạm phát đã đạt mức cao nhất trong 40 năm, ở mức 9.1%, vào tháng 6 năm 2022, nhưng con số đó vẫn còn xa so với mức cao nhất mọi thời đại là 23.7%, được thiết lập vào năm 1920. Tuy nhiên, tỷ lệ này sau đó đã giảm mạnh trong hai năm rưỡi cuối nhiệm kỳ của Biden.
(4) Kiểm chứng sự thật: Trump ca ngợi giá một số mặt hàng thực phẩm giảm, nhưng nhìn chung giá thực phẩm lại tăng.
Ông Trump đã ca ngợi chính xác việc giá của một số ít mặt hàng thực phẩm hoặc nhóm sản phẩm giảm trong nhiệm kỳ tổng thống của mình cho đến nay, đề cập đến trứng, thịt gà, bơ và trái cây tươi. Nhưng ông không thừa nhận rằng giá thực phẩm nói chung đã tăng trung bình 2.1% kể từ tháng 1 năm 2025, cũng như việc giá cả các mặt hàng thực phẩm tăng lên nhiều hơn so với giá giảm trong nhiệm kỳ tổng thống này.
Ông Trump cũng nói, “Và ngay cả thịt bò, vốn có giá rất cao, cũng đang bắt đầu giảm đáng kể.” Giá trung bình của thịt bò và thịt bê đã giảm 0.9% (hoặc 0.4% nếu sử dụng số liệu điều chỉnh theo mùa) trong tháng 1 so với tháng 12, nhưng vẫn cao hơn 15% so với tháng 1 năm 2025.
(5) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố vô căn cứ của Trump về nền kinh tế
Trump tuyên bố rằng ông thừa hưởng một nền kinh tế “trì trệ” từ chính quyền Biden và hiện nay nền kinh tế đang “phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết”. Mặc dù không có định nghĩa chắc chắn nào về “trì trệ” hay “phát triển mạnh mẽ”, nhưng thực tế không chứng minh được nhận định rằng ông đã điều hành một nền kinh tế bùng nổ mạnh mẽ kể từ khi trở lại nắm quyền vào tháng 1 năm 2025. Nền kinh tế Mỹ tăng trưởng 2.2% trong năm 2025, thấp hơn bất kỳ năm nào trong nhiệm kỳ tổng thống của Biden; mức tăng trưởng là 2.8% trong năm 2024 (Việc chính phủ đóng cửa vào mùa thu năm 2025 có thể đã làm giảm tăng trưởng vào cuối năm 2025.) Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4.0% trong tháng 1 năm 2025 lên 4.3% trong tháng 1 năm 2026.
Tổng số việc làm được tạo ra trong năm 2025 là 181,000, thấp nhất kể từ năm 2020, năm đại dịch Covid-19 bùng phát; Khoảng 2.52 triệu việc làm đã được tạo ra vào năm 2023 và khoảng 1.46 triệu việc làm được tạo ra vào năm 2024.
Tỷ lệ lạm phát theo Chỉ Số Giá Tiêu Dùng (CPI) hàng năm đã giảm từ 3.0% vào tháng 1 năm 2025 xuống 2.4% vào tháng 1 năm 2026, và ông Trump chắc chắn có một số điểm tích cực khác để viện dẫn. Nhưng câu chuyện của ông về việc vực dậy nền kinh tế từ tình trạng trì trệ sang phát triển mạnh mẽ lại không được hỗ trợ bởi các con số tổng thể.
(6) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng các nước ngoài đang trả thuế quan của ông.
Trump lặp lại tuyên bố sai sự thật thường xuyên của mình rằng thuế quan “được trả bởi các nước ngoài”. Trên thực tế, các khoản thanh toán thuế quan được thực hiện bởi các nhà nhập khẩu trong nước, chứ không phải các nước ngoài, và những nhà nhập khẩu đó thường chuyển một phần chi phí của họ cho người tiêu dùng. Mặc dù các nhà xuất khẩu nước ngoài đôi khi có thể giảm giá để cố gắng giữ cho sản phẩm của họ cạnh tranh, nhưng nhiều phân tích đã chỉ ra rằng phần lớn chi phí của thuế quan mà Trump áp đặt trong nhiệm kỳ này đang được trang trải bởi các doanh nghiệp và cả người tiêu dùng Mỹ.
Trong một phân tích được công bố vào tháng Hai, các quan chức tại Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York đã viết, “Chúng tôi nhận thấy rằng gần 90% gánh nặng kinh tế của thuế quan rơi vào các công ty và người tiêu dùng Mỹ.” Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội Liên Bang (Congressional Budget Office – CBO) phi đảng phái đã viết trong một báo cáo tháng Hai rằng “tác động ròng của thuế quan là làm tăng giá tiêu dùng của Mỹ bằng toàn bộ phần chi phí thuế quan do trong nước gánh chịu (95%)”, từ sự kết hợp của việc tăng giá bởi các doanh nghiệp Mỹ nhập khẩu các sản phẩm và việc tăng giá của các doanh nghiệp Mỹ chịu ít cạnh tranh nước ngoài hơn nhờ thuế quan.
(7) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố của Trump rằng hiện nay có nhiều người Mỹ đang làm việc hơn bao giờ hết.
Trump nhắc lại tuyên bố thường xuyên của mình rằng hiện nay ở Mỹ có nhiều người đang làm việc hơn bao giờ hết. Điều đó đúng, nhưng tuyên bố này cần bối cảnh: số người đang làm việc có xu hướng tăng theo thời gian vì dân số Mỹ có xu hướng tăng theo thời gian. Các nhà kinh tế cho rằng có những thước đo tốt hơn nhiều về sức khỏe của thị trường lao động.
Tỷ lệ việc làm trên dân số, đo lường tỷ lệ phần trăm dân số có việc làm, đã giảm nhẹ trong nhiệm kỳ tổng thống này cho đến nay, từ 60.1% vào tháng 1 năm 2025, tháng Trump trở lại nắm quyền, xuống còn 59.8% vào tháng 1 năm 2026. Tỷ lệ thất nghiệp, đo lường tỷ lệ thất nghiệp so với lực lượng lao động, đã tăng lên, từ 4.0% vào tháng 1 năm 2025 lên 4.3% vào tháng 1 năm 2026; nó đã đạt mức cao nhất trong bốn năm là 4.5% vào tháng 11 trước khi giảm xuống. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động, thước đo phần trăm dân số đang có việc làm hoặc đang tích cực tìm việc, hầu như không thay đổi, giảm nhẹ từ 62.6% vào tháng 1 năm 2025 xuống còn 62.5% vào tháng 1 năm 2026.
THUẾ, CÁC CHƯƠNG TRÌNH CỦA CHÍNH PHỦ VÀ NGÂN SÁCH
(1) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố của Trump rằng ông đã thông qua đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Trump một lần nữa tuyên bố rằng chương trình nội địa sâu rộng mà ông đã ký thành luật vào mùa hè năm ngoái bao gồm đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Nhưng thực tế không phải vậy.
Cái gọi là Dự Luật Lớn Và Tuyệt Vời (Big Beautiful Bill) này đã thực hiện nhiều thay đổi vĩnh viễn và tạm thời đối với luật thuế, bao gồm việc bãi bỏ thuế đối với tiền boa và tiền làm thêm giờ, giảm thuế bổ sung cho người cao tuổi và cha mẹ có con nhỏ và cho phép các công ty khấu trừ một số khoản đầu tư nhanh hơn. Theo phân tích mới nhất của Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội, được công bố vào đầu tháng này, các khoản cắt giảm thuế này lên tới 4.8 nghìn tỷ đô la, tương đương 1.3% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của quốc gia trong một thập kỷ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, dự luật này không phải là đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử. Theo Chris Towner, Giám Đốc Chính Sách của Ủy Ban Ngân Sách Liên Bang Có Trách Nhiệm (Committee for a Responsible Federal Budget), một nhóm giám sát phi đảng phái, đợt cắt giảm thuế của Trump chỉ xếp thứ bảy về tỷ lệ GDP kể từ năm 1918. Gói cắt giảm thuế lớn nhất là gói năm 1981 của cựu Tổng thống Ronald Reagan, tiêu tốn 2.9% GDP trong bốn năm. (Việc xem xét sự thay đổi doanh thu theo tỷ lệ phần trăm GDP là một cách phổ biến để đánh giá quy mô của các đợt cắt giảm thuế vì nó cho thấy sự thay đổi so với quy mô nền kinh tế. Nó cho phép so sánh theo thời gian bất chấp sự thay đổi về lạm phát và dân số, chẳng hạn.) Tương tự, Tổ chức Thuế (Tax Foundation), một tổ chức tư vấn theo khuynh hướng cánh hữu, nhận thấy rằng dự luật này là đợt cắt giảm thuế lớn thứ sáu kể từ năm 1940, xét về tỷ lệ phần trăm GDP.
(2) Kiểm chứng sự thật: Trump đã thất hứa về việc luôn bảo vệ Medicaid
Trump đã hứa sẽ “luôn bảo vệ” An Sinh Xã Hội, Medicare và Medicaid. Nhưng ông ta đã thất hứa về Medicaid, khi cắt giảm mạnh ngân sách cho chương trình an sinh xã hội này vào năm ngoái.
Đạo luật “Lớn Và Tuyệt Vời”, được Trump ký thành luật vào mùa hè năm ngoái, đã cắt giảm hơn 900 tỷ đô la tài trợ liên bang trong 10 năm cho Medicaid, theo Văn phòng Ngân Sách Quốc Hội (CBO) phi đảng phái. CBO ước tính rằng các điều khoản về Medicaid trong luật này sẽ làm tăng số người Mỹ không có bảo hiểm y tế lên 7.5 triệu người vào năm 2034.
Trong số các điều khoản có tác động mạnh nhất của luật là yêu cầu một số người tham gia Medicaid khỏe mạnh từ 19 đến 64 tuổi phải làm việc, tình nguyện, đi học hoặc tham gia đào tạo nghề ít nhất 80 giờ mỗi tháng. Quy định bắt buộc này, lần đầu tiên được áp dụng, cũng áp dụng cho cha mẹ của trẻ em từ 14 tuổi trở lên.
Ngoài ra, người lớn có thu nhập thấp đăng ký thông qua điều khoản mở rộng chương trình Medicaid của Đạo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Hợp Lý (Affordable Care Act) sẽ bị xem xét tư cách tham gia thường xuyên hơn và phải trả tới 35 đô la cho một số dịch vụ chăm sóc nhất định. Thêm vào đó, nhiều người tham gia sẽ phải đối mặt với nhiều thủ tục giấy tờ và yêu cầu xác minh hơn, điều này có thể khiến một số người gặp khó khăn hơn trong việc đăng ký và duy trì các quyền lợi của họ.
Những người tham gia chương trình Medicaid cũng có thể phải đối mặt với những thay đổi khác, vì các tiểu bang sẽ nhận được ít kinh phí liên bang hơn cho chương trình này. Điều này có thể buộc một số tiểu bang phải loại bỏ một số quyền lợi nhất định hoặc thắt chặt việc đăng ký, cùng với những thay đổi khác.
(3) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng ông đã xóa bỏ thuế đối với An sinh xã hội
Trump một lần nữa tuyên bố sai sự thật rằng ông đã xóa bỏ thuế đối với An Sinh Xã Hội, một trong những lời hứa tranh cử quan trọng của ông vào năm 2024.
“Với dự luật ‘Lớn Và Tuyệt Vời’, chúng tôi đã không đánh thuế tiền boa, không đánh thuế tiền làm thêm giờ và không đánh thuế An Sinh Xã Hội”, ông nói trong bài phát biểu Thông Điệp Liên Bang hôm thứ Ba.
Gói chính sách nội địa khổng lồ mà Trump đã ký vào mùa hè năm ngoái đã tạo ra khoản khấu trừ thuế bổ sung, tạm thời 6,000 đô la mỗi năm cho những người từ 65 tuổi trở lên (với khoản khấu trừ nhỏ hơn cho những người kiếm được 75,000 đô la mỗi năm trở lên). Nhưng như chính Nhà Trắng đã ngầm thừa nhận, hàng triệu người nhận An Sinh Xã Hội từ 65 tuổi trở lên sẽ tiếp tục phải trả thuế cho các khoản trợ cấp của họ - và khoản khấu trừ mới này, sẽ hết hạn vào năm 2028, không áp dụng cho những người Nhận An Sinh Xã Hội dưới 65 tuổi.
(4) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố sai sự thật của Trump về việc cân bằng ngân sách liên bang bằng cách chấm dứt gian lận.
Trump đã đưa ra tuyên bố vô căn cứ rằng việc loại bỏ gian lận trong các chương trình liên bang sẽ cân bằng ngân sách liên bang, nói rằng, “Nếu chúng ta có thể tìm ra đủ số vụ gian lận đó, chúng ta sẽ thực sự có một ngân sách cân bằng ngay lập tức. Điều đó sẽ diễn ra rất nhanh chóng.”
Thâm hụt ngân sách hàng năm vượt xa số tiền ước tính mà chính phủ liên bang mất do gian lận mỗi năm.
Một ước tính đầu tiên thuộc loại này do Văn Phòng Trách Nhiệm Giải Trình Chính Phủ Liên Bang (Federal Government Accountability Office) công bố vào năm 2024 cho thấy từ 233 tỷ đến 521 tỷ đô la bị mất do gian lận hàng năm. Nhưng thâm hụt ngân sách liên bang lên tới gần 1.8 nghìn tỷ đô la trong năm tài chính gần đây nhất, kết thúc vào tháng 9, theo Bộ Tài Chính - gấp hơn ba lần tổng số tiền gian lận ước tính cao nhất.
(5) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố sai sự thật của Trump rằng các khoản thanh toán cho quân nhân đến từ thuế quan.
Trump nói, “Mỗi quân nhân gần đây đã nhận được khoản tiền thưởng chiến binh trị giá 1,776 đô la,” rồi nói thêm, “Chúng tôi có được số tiền này từ thuế quan và những thứ khác.” Nhưng những khoản thanh toán một lần này không đến từ thuế quan. Thay vào đó, như phóng viên Haley Britzky của CNN đã đưa tin vào tháng 12, “một quan chức cấp cao trong chính quyền cho biết chi phí 2.6 tỷ đô la cho các khoản tiền thưởng này được lấy từ 2.9 tỷ đô la tiền bổ sung cho trợ cấp nhà ở cơ bản (Basic Allowance for Housing - BAH) do Quốc hội phê duyệt vào tháng 7.” Khoản tiền này là một phần trong dự luật chính sách nội địa lớn của Trump và được dành cho việc “cải thiện chất lượng cuộc sống cho quân nhân.”
VẤN ĐỀ NHẬP CƯ
(1) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng kẻ giết người ở Charlotte ‘nhập cảnh qua biên giới mở’.
Trump đã than thở về vụ sát hại Iryna Zarutska, một người tị nạn từ Ukraine, vào mùa hè năm ngoái, người đã bị giết trong khi di chuyển bằng hệ thống giao thông công cộng ở Charlotte, North Carolina. Nhưng Trump đã thêm một tuyên bố sai sự thật rằng kẻ giết người bị cáo buộc đã di cư đến Mỹ, nói rằng Zarutska “đã trốn thoát khỏi một cuộc chiến tàn khốc chỉ để bị giết bởi một tên tội phạm khét tiếng được thả tự do để giết người ở Mỹ - đã nhập cảnh qua biên giới mở.”
Trên thực tế, người đàn ông bị buộc tội giết người cấp độ một, theo tất cả các bằng chứng hiện có, là công dân Mỹ. Tờ Charlotte Observer đã đưa tin rằng trang Facebook của người đàn ông này cho biết anh ta sinh ra ở Charlotte và học trung học ở đó, và tờ báo đã phỏng vấn mẹ người Mỹ của anh ta.
Tờ Observer đã công bố bài kiểm chứng sự thật của riêng mình vào tối thứ Ba, lưu ý rằng tuyên bố của Trump là không đúng sự thật.
(2) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng Biden đã cho phép ’11,888 kẻ giết người’ nhập cảnh vào Mỹ với tư cách người di cư.
Trong khi chỉ trích chính sách biên giới của chính quyền Biden, Trump lặp lại tuyên bố thường xuyên của mình rằng chính quyền Biden đã cho phép 11,888 kẻ giết người nhập cảnh vào Mỹ với tư cách người di cư – nói rằng, “Họ là những kẻ giết người, 11,888 kẻ giết người. Họ đã vào đất nước chúng ta.”
Trump đã mô tả không chính xác dữ liệu liên bang. Bộ An Ninh Nội Địa và các chuyên gia độc lập đã lưu ý rằng con số mà Trump dường như đang đề cập đến khi ông sử dụng con số “11,888” là về những người không phải công dân Mỹ, đã nhập cảnh vào Mỹ không chỉ dưới thời Biden mà còn trong nhiều thập kỷ, bao gồm cả trong chính quyền đầu tiên của Trump. Họ đã bị kết án giết người vào một thời điểm nào đó, thường là ở Mỹ sau khi họ đến, và vẫn đang ở Mỹ trong khi được liệt kê trong “danh sách không bị giam giữ” của Cơ Quan Thực Thi Di Trú Và Hải Quan – bao gồm những người hiện đang thụ án tù, chứ không phải là tự do đi lại như Trump cũng đã tuyên bố.
(3) Kiểm chứng thông tin: Trump đưa ra tuyên bố vô căn cứ về người di cư từ nhà tù và các viện tâm thần.
Trump cũng tuyên bố về vấn đề nhập cư vào Mỹ dưới thời Biden rằng, “Họ ồ ạt đổ vào hàng triệu người – từ nhà tù, từ các viện tâm thần.”
Ông ta nói mơ hồ hơn ở đây so với thường lệ; trong nhiều bài phát biểu khác, ông ta từng tuyên bố rằng các quốc gia nước ngoài đã cố tình thả hết tù nhân và người từ các viện tâm thần để gửi những công dân không mong muốn đến Mỹ với tư cách là người di cư. Nhưng cách diễn đạt hôm thứ Ba của ông ta vẫn để ngỏ ấn tượng rằng một số lượng lớn cựu tù nhân và người từ các viện tâm thần đã nhập cảnh vào Mỹ dưới thời Biden. Ông ta chưa bao giờ đưa ra bất kỳ bằng chứng nào để xác nhận những tuyên bố như vậy.
NGOẠI GIAO
(1) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố sai sự thật rằng ông đã chấm dứt tám cuộc chiến tranh
Trump lặp lại một tuyên bố sai sự thật quen thuộc về vai trò của ông trong các vấn đề đối ngoại: “Trong 10 tháng đầu nhiệm kỳ, tôi đã chấm dứt tám cuộc chiến tranh.” Mặc dù Trump đã đóng một vai trò trong việc giải quyết một số xung đột (ít nhất là tạm thời), nhưng con số “tám” rõ ràng là một sự phóng đại.
Trong bài phát biểu, Trump giải thích rằng danh sách các cuộc chiến tranh mà ông cho là đã được giải quyết bao gồm một cuộc chiến giữa Ai Cập và Ethiopia, nhưng đó thực chất không phải là một cuộc chiến tranh; đó là một tranh chấp ngoại giao kéo dài về một dự án đập lớn của Ethiopia trên một nhánh sông Nile. Danh sách của Trump cũng bao gồm một cuộc chiến tranh khác mà ông cho là đã không thực sự xảy ra trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, giữa Serbia và Kosovo. (Ông đôi khi tuyên bố đã ngăn chặn sự bùng nổ của một cuộc chiến tranh mới giữa hai thực thể này, cung cấp rất ít chi tiết về ý nghĩa của điều đó, nhưng điều đó khác với việc giải quyết một cuộc chiến tranh thực sự.) Và danh sách của ông bao gồm một cuộc chiến liên quan đến Cộng Hòa Dân chủ Congo và Rwanda, nhưng cuộc chiến đó vẫn tiếp diễn bất chấp một thỏa thuận hòa bình do chính quyền Trump làm trung gian vào năm 2025 - thỏa thuận này chưa bao giờ được ký kết bởi liên minh phiến quân hàng đầu đang tham chiến.
Danh sách của Trump cũng bao gồm cuộc xung đột vũ trang giữa Thái Lan và Campuchia, nơi giao tranh tạm thời bùng phát trở lại vào tháng 12 bất chấp thỏa thuận hòa bình do chính quyền Trump làm trung gian hồi đầu năm 2025.
Người ta có thể tranh luận về tầm quan trọng của vai trò của Trump trong việc chấm dứt các cuộc xung đột khác trong danh sách của ông, hoặc đặt câu hỏi liệu một số cuộc xung đột đã thực sự kết thúc hay chưa; ví dụ, việc giết chóc vẫn tiếp diễn ở Gaza sau thỏa thuận ngừng bắn tháng 10 giữa Israel và Hamas, và Trump nói trong bài phát biểu, “Cuộc chiến ở Gaza, đang diễn ra ở mức độ rất thấp; nó gần như đã kết thúc rồi.” Dù sao đi nữa, con số “tám” mà Trump đưa ra rõ ràng là quá lớn.
(2) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố của Trump về những gì Iran đã nói về vũ khí hạt nhân.
Trump nói về Iran, “Chúng tôi đang đàm phán với họ; họ muốn đạt được thỏa thuận, nhưng chúng tôi chưa nghe thấy những lời bí mật đó: ‘Chúng tôi sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân.’”
Chúng ta không biết các đại diện của chính phủ Iran đã nói gì trong các cuộc đàm phán kín. Tuy nhiên, các quan chức Iran đã nhiều lần tuyên bố công khai rằng họ sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Trên thực tế, chiều thứ Ba trước bài phát biểu của Trump, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đăng trên nền tảng mạng xã hội X: “Niềm tin cơ bản của chúng tôi rất rõ ràng: Iran sẽ không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân trong bất kỳ hoàn cảnh nào; và người dân Iran chúng tôi cũng sẽ không bao giờ từ bỏ quyền khai thác lợi ích từ công nghệ hạt nhân hòa bình cho người dân của mình.”
Trong bài phát biểu trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã nói, theo bản dịch trên trang web của Liên Hiệp Quốc, “Tôi xin tuyên bố một lần nữa trước Đại Hội Đồng này rằng Iran chưa bao giờ tìm cách và sẽ không bao giờ tìm cách chế tạo bom hạt nhân.”
Dĩ nhiên, ông Trump có quyền hoài nghi về những lời tuyên bố của các lãnh đạo Iran liên quan đến ý định hạt nhân của nước này, giống như nhiều người khác trên thế giới đã làm trong nhiều năm qua. Nhưng tuyên bố của ông Trump ở đây là về lời nói chứ không phải hành động của họ.
(3) Kiểm chứng sự thật: Những tuyên bố không chính xác của Trump về NATO.
Trump nhắc lại tuyên bố của mình rằng trước khi ông thúc giục các thành viên NATO chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng, Mỹ đã “gần như chi trả toàn bộ chi phí quốc phòng của NATO”. Đó là một sự phóng đại. Số liệu của NATO cho thấy rằng vào năm 2016, năm trước khi Trump nhậm chức lần đầu, chi tiêu quốc phòng của Mỹ chiếm khoảng 72% tổng chi tiêu quốc phòng của NATO; vào năm 2024, năm trước khi ông trở lại nắm quyền, con số này là khoảng 63%. Cả hai con số đều rất lớn, dĩ nhiên, nhưng nói "gần như tất cả" thì hơi quá – và Mỹ đóng góp một tỷ lệ nhỏ hơn vào ngân sách tổ chức của NATO. Theo một công thức đã được thỏa thuận, Mỹ đã cung cấp khoảng 16% ngân sách đó vào thời điểm ông Trump trở lại nắm quyền vào năm 2025. Khi ông nhậm chức vào năm 2017, Mỹ đã đóng góp khoảng 22% ngân sách.
Ngoài ra, ông Trump còn ca ngợi cam kết của các thành viên NATO năm 2025 về việc chi 5% tổng sản phẩm quốc nội cho chi tiêu liên quan đến quốc phòng và an ninh vào năm 2035 – bao gồm ít nhất 3.5% GDP cho các yêu cầu quốc phòng "cốt lõi" vốn nằm trong mục tiêu trước đây là 2% GDP – Trump nói rằng họ đã đồng ý "chi 5% GDP cho quốc phòng, thay vì 2% mà họ đã không chi… Giờ đây họ đang chi 5% thay vì không chi 2%." Nhưng hầu hết các thành viên NATO vẫn chưa đạt được mục tiêu cao hơn mới, mà họ đã tự đặt ra cho mình 10 năm để đạt được. Ước tính của NATO cho thấy chỉ có ba thành viên, Ba Lan, Litva và Latvia, đạt hoặc vượt mức 3.5% chi tiêu quốc phòng cốt lõi vào năm 2025, mặc dù có thể sẽ có thêm các nước khác tham gia vào năm 2026.
“Hoàn toàn không đúng khi nói rằng các nước Đồng minh hiện đang ‘chi 5%’ cho quốc phòng, và ngay cả đến năm 2035, họ cũng chỉ cam kết 3.5%, xét về ngân sách quốc phòng theo cách hiểu thông thường.” Tính đến giữa năm 2025, *không* một đồng minh nào chi 5% cho quốc phòng, thậm chí có khi đến 4.5%, giáo sư Erwan Lagadec, người đứng đầu chương trình nghiên cứu NATO và Liên minh châu Âu tại Trường Quan Hệ Quốc Tế của Đại học George Washington, cho biết trong một email hồi tháng Giêng.
Ông Lagadec nói thêm: “Năm 2025, Mỹ chỉ chi 3.2%, *giảm* so với năm 2014 tính theo tỷ lệ so với GDP (là quốc gia duy nhất trong tình trạng này). Do đó, có thể lập luận rằng Mỹ hiện là 'kẻ tụt hậu' đang 'đi sai hướng'; mặc dù tất nhiên việc Mỹ chi tỷ lệ thấp hơn cho quốc phòng vào năm 2025 so với năm 2014 có thể được coi là dấu hiệu của sự thành công, tức là kết quả của việc các đồng minh khác chi nhiều hơn.”
Tuyên bố của Trump rằng "họ không trả tiền" khi mục tiêu là 2% cần được xem xét trong bối cảnh cụ thể. Mặc dù hầu hết các thành viên NATO không đạt được mục tiêu 2% cho đến tận năm 2023, nhưng đa số đã đạt được mục tiêu này vào năm 2024; số liệu của NATO cho thấy 18 quốc gia thành viên đạt hoặc vượt mức 2% trong số 31 quốc gia thuộc diện áp dụng mục tiêu này.
BẦU CỬ
Kiểm chứng sự thật: Nhiều tuyên bố sai sự thật của Trump về bầu cử Mỹ.
Trump đã đưa ra một loạt các tuyên bố sai sự thật về bầu cử Mỹ trong khi kêu gọi Quốc Hội thông qua dự luật yêu cầu xác minh danh tính cử tri và bằng chứng quốc tịch khi đăng ký bỏ phiếu.
Trump tuyên bố sai sự thật rằng, “Gian lận đang tràn lan trong các cuộc bầu cử của chúng ta. Nó đang tràn lan.” Điều đó hoàn toàn không đúng; tất cả bằng chứng cho thấy gian lận chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số phiếu bầu. Trump đề cập đến “phiếu bầu qua thư gian lận”; tỷ lệ gian lận cũng rất nhỏ với phiếu bầu qua thư, mặc dù các chuyên gia cho rằng nó cao hơn một chút so với bỏ phiếu trực tiếp, và không có cơ sở nào để mô tả chúng một cách dứt khoát là “gian lận”.
Ông ta cho rằng một dự luật bầu cử của đảng Cộng Hòa có tên là Đạo Luật Cứu Nước Mỹ (SAVE America Act) sẽ loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng phiếu bầu qua thư, nhưng điều đó không đúng. Và Trump nói, “Họ đã gian lận, và chính sách của họ tồi tệ đến mức cách duy nhất họ có thể được bầu là gian lận.” Đó là một lời nói dối, vì đảng Dân Chủ, giống như đảng Cộng Hòa, vẫn được bầu chọn mọi lúc trong các cuộc bầu cử tự do và công bằng ở Mỹ.
TỘI ÁC
(1) Kiểm chứng sự thật: Trump tuyên bố ông thừa hưởng tình trạng tội phạm “tràn lan”, nhưng thực tế tỷ lệ tội phạm rất thấp so với tiêu chuẩn lịch sử.
Trump tuyên bố rằng ông thừa hưởng “tình trạng tội phạm tràn lan trong nước” từ chính quyền Biden. Không có định nghĩa chính xác nào cho từ “tràn lan”, nhưng tỷ lệ tội phạm rất thấp so với tiêu chuẩn lịch sử của Mỹ vào thời điểm Trump trở lại nắm quyền vào tháng 1 năm 2025.
Chuyên gia dữ liệu tội phạm Jeff Asher, đồng sáng lập công ty AH Datalytics, cho biết.
“Tỷ lệ tội phạm bạo lực ở Mỹ năm 2024 là thấp nhất kể từ năm 1969 và tỷ lệ tội phạm về tài sản là thấp nhất kể từ năm 1961. Hơn nữa, số vụ giết người ở Mỹ đã giảm với tốc độ nhanh nhất từng được ghi nhận trong cả năm 2023 và 2024 và giảm 25% so với mức năm 2020.”
Tỷ lệ giết người tăng vọt trên toàn quốc trong bối cảnh hỗn loạn của giai đoạn đầu đại dịch Covid-19, dưới cả thời Trump năm 2020 và Biden năm 2021. Nhưng ngay cả trước khi tội phạm bạo lực giảm trong nửa sau nhiệm kỳ tổng thống của Biden và trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump, tỷ lệ tội phạm vẫn chưa thể so sánh với mức độ của đầu những năm 1990 và nhiều thời điểm khác nhau trong những năm 1970 và 1980.
(2) Kiểm chứng sự thật: Hai tuyên bố sai sự thật của Trump về tội phạm ở Washington, DC.
Trump tuyên bố rằng sau khi ông tiếp quản lực lượng thực thi pháp luật và triển khai Vệ Binh Quốc Gia tại Washington, DC vào mùa hè năm ngoái, thủ đô hiện là “một trong những thành phố an toàn nhất cả nước”. Điều đó không đúng. Cũng không đúng khi ông tuyên bố rằng thủ đô “hầu như không còn tội phạm nữa”, bởi vì chỉ cần nhìn lướt qua dữ liệu công khai hoặc thông cáo báo chí của cảnh sát cũng cho thấy; hơn 1,300 vụ phạm tội đã được báo cáo trong tháng trước.
Asher nói với CNN trong một email hồi tháng Hai: “Tội phạm ở DC đã giảm đáng kể vào năm 2025 nhưng nó không hề gần với danh sách các thành phố an toàn nhất nước Mỹ”.
Trong số 50 thành phố lớn nhất được theo dõi bởi Chỉ Số Tội Phạm Thời Gian Thực của Asher, ông cho biết, “DC có tỷ lệ giết người cao thứ 9 và tỷ lệ tội phạm bạo lực cao thứ 12 vào năm 2025 trong số 50 thành phố lớn nhất trong Chỉ số Tội phạm Thời gian Thực” (Real-Time Crime Index). Sự can thiệp của Trump diễn ra vào tháng Tám; Trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2025, Asher cho biết, “DC có tỷ lệ giết người cao thứ 18 và tỷ lệ tội phạm bạo lực cao thứ 17.”
Asher nói: “Ngay cả trong giai đoạn sau khi can thiệp, tỷ lệ giết người ở DC vẫn cao hơn gấp 5 lần so với San Diego và San Jose và cao hơn khoảng 3 lần so với các thành phố như San Francisco, New York và Seattle.” Và ông nói thêm rằng tội phạm ở thủ đô đã “giảm đáng kể” trước khi Trump triển khai Lực Lượng Vệ Binh Quốc Gia, và tiếp tục giảm sau khi triển khai, “theo cách khó xác định được tác động của chính việc triển khai đó.”
Trump có thể đã nói chính xác rằng thủ đô đã có một số giai đoạn dài gần đây không có vụ giết người nào; tờ Washington Post đưa tin rằng thủ đô bắt đầu năm với một giai đoạn ba tuần bất thường không có vụ giết người nào. Nhưng giai đoạn đó đã kết thúc vào ngày 21 tháng 1.
(3) Kiểm chứng sự thật: Tuyên bố chưa được chứng minh của Trump về gian lận ở Minnesota.
Trump nhắc lại tuyên bố của mình rằng cư dân Somalia ở Minnesota đã gây ra vụ gian lận trị giá 19 tỷ đô la, nói rằng: “Không có ví dụ nào gây sốc hơn Minnesota, nơi các thành viên của cộng đồng Somalia đã cướp bóc ước tính 19 tỷ đô la từ người đóng thuế Mỹ. Chúng tôi có tất cả thông tin, và trên thực tế, con số còn cao hơn nhiều.”
Có thể con số “19 tỷ đô la” này sẽ được chứng minh là đúng, nhưng cho đến nay chưa có bằng chứng nào gần với con số đó được chứng minh.
Vào tháng 12, một công tố viên liên bang, Joseph Thompson, tuyên bố rằng “một nửa hoặc hơn” trong số 18 tỷ đô la tiền quỹ liên bang do 14 dịch vụ Medicaid ở Minnesota lập hóa đơn, được coi là có nguy cơ gian lận cao – và hiện đang được kiểm toán bởi bên thứ ba theo lệnh của Thống đốc Tim Walz – có thể là gian lận.
Nhưng 9 tỷ đô la không phải là 19 tỷ đô la, Thompson không nói rằng tất cả các vụ gian lận có thể xảy ra đều do cư dân Somalia thực hiện, và chính quyền của Walz đã phản bác tuyên bố của Thompson. Một quan chức trong chính quyền Walz hồi tháng 12 cho biết họ có “bằng chứng về hàng chục triệu đô la gian lận cho đến thời điểm này”, chứ không phải 9 tỷ đô la; bản thân Walz nói, “Các bạn cũng nên phẫn nộ về con số 1 đô la hay bất cứ con số nào khác, nhưng họ đang sử dụng con số đó mà không có bằng chứng xác thực”. Và Thompson – người đã từ chức vào tháng 1 trong bối cảnh căng thẳng với chính quyền Trump về cách xử lý vụ một sĩ quan ICE bắn chết Renée Good – đã nói rõ vào thời điểm đó rằng nhận xét “một nửa hoặc hơn” chỉ là ước tính ban đầu chứ không phải là con số chính xác.
NQK lược dịch
Nguồn: https://edition.cnn.com/2026/02/24/politics/fact-check-state-of-the-union
Gửi ý kiến của bạn
