Đệ nhất Phu nhân Melania Trump bước vào East Room tại Bạch Ốc cùng một người máy hình người trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh Fostering the Future Together Global Coalition Summit, ngày 25 tháng 3 năm 2026 tại Washington. Trong ngày họp thứ hai của hội nghị đầu tiên này, bà chủ tọa một buổi thảo luận bàn tròn nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và kỹ thuật cho trẻ em trên thế giới. Ảnh: Heather Diehl/Getty Images.
- Melania Muốn Dùng “Plato” Người Máy Thay Thầy Cô
- Israel Nói Đã Hạ Sát Tư Lệnh Hải Quân Vệ Binh Iran Gần Eo Biển Hormuz
- Quốc Hội Cộng Hòa Bắt Đầu Nóng Ruột Vì Cuộc Chiến Iran
- Meta Và YouTube Thua Kiện Trong Vụ Án Nghiện Mạng Xã Hội
- Giá Dầu Lên Cao, Thị Trường Chứng Khoán Thế Giới Sụt Giảm
- Bưu Điện Hoa Kỳ Lần Đầu Tính Phụ Phí Nhiên Liệu Trên Bưu Kiện
- Trump Kêu Gọi Luật Mới Trừng Trị Tội Phạm Và Thẩm Phán “Bất Hảo”
- TSA Chỉ Trích ICE “Đứng Không Lãnh Lương” Giữa Cảnh Hỗn Loạn Tại Phi Trường
- Ngũ Giác Đài Tính Chuyển Một Phần Viện Trợ Vũ Khí Của Ukraine Sang Trung Đông
- Nội Bộ Tối Cao Pháp Viện Lộ Rạn Nứt Công Khai
- Tòa Phúc Thẩm Chuẩn Thuận Quyền Giam Giữ Di Dân Không Cho Tại Ngoại
- Lục Quân Hoa Kỳ Nâng Tuổi Tuyển Mộ Lên 42, Nới Lỏng Điều Kiện
Melania Muốn Dùng “Plato” Người Máy Thay Thầy Cô
Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ Melania Trump vừa đưa ra một viễn ảnh giáo dục mới cho nước Mỹ: dựng lại triết gia Hy Lạp cổ đại Plato dưới dạng người máy hình người, giao vai trò đứng lớp dạy trẻ em ngay tại phòng khách mỗi gia đình, thay cho thầy cô bằng xương bằng thịt.
Trong buổi họp mang tên “Fostering the Future Together Global Coalition Summit” tại Bạch Ốc, bà Melania bước vào khán phòng cùng một “người” cao lớn bằng kim loại, dáng dấp giống các mẫu người máy Optimus của phòng thí nghiệm kỹ nghệ. Bà giới thiệu đó là hình ảnh tương lai của trí khôn nhân tạo — không còn thu gọn trong chiếc điện thoại hay máy điện toán, mà khoác lấy dáng con người để đi vào đời sống: từ học đường đến tư gia.
Bà tuyên bố: “Tương lai của AI là được nhân cách hóa”, nghĩa là được đúc theo khuôn con người, biết di chuyển, biết nói năng, và có thể “phục vụ” ngay giữa không gian sinh hoạt của con người thật.
Từ ý niệm ấy, bà trình bày dự án một “nhà giáo Plato” — người máy giáo chức mang tên nhà hiền triết thành Athens — phụ trách chương trình cổ điển gồm văn chương, triết học, khoa học, nghệ thuật, toán và sử học. Theo bà, với hệ thống này, “kho tàng tri thức nhân loại” sẽ nằm gọn trong phòng khách, học trò không cần rời khỏi nhà vẫn có thể “lên lớp” đều đặn, với bài học riêng biệt phù hợp từng khả năng, từng nhịp độ và cả tâm trạng trong ngày.
Bà Melania nói thêm rằng “Plato người máy” không những có thể thay đổi giọng nói hay cách giảng giải, mà còn uyển chuyển trong mức độ khó dễ của bài học, để “mỗi đứa trẻ có một hành trình học tập riêng, được săn sóc tận tình”. Theo bà, nhờ đó, học sinh sẽ phát triển tư duy phản biện và khả năng suy luận độc lập, trong khi thầy cô thật được “giải thoát” khỏi áp lực giảng dạy và chấm bài triền miên.
Người máy ấy, theo lời bà, có thể ngồi suốt đêm để giảng lại bài cũ, nhắc từng định nghĩa, xem từng lỗi nhỏ — điều mà một người thầy thật khó lòng thực hiện, nhất là khi đồng lương giáo chức vẫn phải chờ Quốc Hội điều chỉnh từng năm.
Ý tưởng lạ lùng này lập tức được giới chức Bạch Ốc giới thiệu như một viễn kiến “đem cổ học vào từng mái nhà bằng công nghệ tối tân”, mở cơ hội học hành cho trẻ em ở vùng xa xôi, thiếu trường lớp. Họ còn vẽ ra khả năng các nước cùng hợp tác, cùng đặt hàng các “Plato người máy” để giảng dạy khắp thế giới.
Nhưng đằng sau những lời tán tụng về “tương lai học vấn” ấy, dư luận vẫn không khỏi băn khoăn: nếu một ngày kia, Plato bằng kim loại đứng giảng ngay giữa lớp, thì người thầy thật sẽ phải đứng ở đâu — giữa bục giảng, hay trong bảo tàng giáo dục?
Israel Nói Đã Hạ Sát Tư Lệnh Hải Quân Vệ Binh Iran Gần Eo Biển Hormuz
Israel cho biết đã hạ sát tư lệnh hải quân Vệ Binh Cách Mạng Iran trong một cuộc không tập gần eo biển Hormuz, giữa lúc chiến sự và thế giằng co ngoại giao giữa Tehran, Washington và Tel Aviv tiếp tục leo thang. Theo Bộ Quốc phòng Israel, ông Alireza Tangsiri, chỉ huy lực lượng hải quân Vệ Binh Cách Mạng Hồi giáo, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công ban đêm khi đang ẩn náu tại một căn hộ ở vùng Bandar Abbas, hải cảng chiến lược miền nam Iran sát eo biển Hormuz. Phía Tehran đến nay chưa chính thức xác nhận tình trạng của ông.
Ông Tangsiri bị xem là nhân vật chủ chốt trong việc áp đặt tình trạng gần như phong tỏa lối ra vào eo biển này, vốn là tuyến vận chuyển sinh tử của dầu khí Trung Đông, và từng bị Hoa Kỳ trừng phạt vì can dự vào việc thử nghiệm phi cơ không người lái cùng hỏa tiễn hành trình. Cùng lúc, quân đội Israel loan báo đã oanh kích các mục tiêu ở Isfahan, thành phố miền trung Iran, và một số địa điểm khác trên lãnh thổ nước này, đồng thời ghi nhận nhiều hỏa tiễn phóng từ Iran bay về phía Israel, trong đó ít nhất một quả rơi trúng lãnh thổ Israel.
Iran đáp trả bằng những đợt tấn công mới nhắm vào căn cứ của Hoa Kỳ và đồng minh tại vùng Vịnh, nói rằng đã dùng phi cơ không người lái và hỏa tiễn tấn công một căn cứ quân sự Mỹ ở Kuwait và một phi trường do quân đội Mỹ sử dụng tại Ả Rập Xê Út. Tại Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, hệ thống phòng không bắn chặn hỏa tiễn và phi cơ không người lái của Iran, nhưng mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn trên không rơi xuống gần Abu Dhabi đã làm hai người thiệt mạng, theo giới hữu trách sở tại.
Trên mặt trận ngoại giao, sau gần bốn tuần giao tranh, cả Washington lẫn Tehran vẫn chưa tiến gần tới một cuộc điều đình công khai, dù đôi bên phát đi nhiều tín hiệu trái ngược. Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran “gần như thua trận” và muốn thương lượng, song Ngũ Giác Đài cùng lúc điều động thêm hàng nghìn quân sang Trung Đông, dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ vẫn chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài.
Một số nguồn tin cho biết các giới chức Iran trong hậu trường tỏ ý sẵn sàng bàn thảo ngưng bắn, nhưng trên công luận Tehran vẫn bác bỏ đề nghị của ông Trump và khẳng định chiến sự chỉ chấm dứt theo những điều kiện do Iran đặt ra. Tại Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu được tường thuật đã chỉ thị quân đội trong tuần này đánh phá tối đa các cơ sở kỹ nghệ quốc phòng Iran, vì lo ngại Hoa Kỳ có thể thúc ép kết thúc chiến tranh trước khi những mục tiêu chiến lược mà Israel theo đuổi được hoàn tất.
Quốc Hội Cộng Hòa Bắt Đầu Nóng Ruột Vì Cuộc Chiến Iran
Nhiều dân biểu và thượng nghị sĩ Cộng Hòa tại Quốc Hội bắt đầu tỏ ý sốt ruột trước cách chính quyền Trump điều khiển cuộc chiến với Iran. Điều khiến họ bất an là Ngũ Giác Đài vẫn chưa nói rõ chiến dịch này sẽ kéo dài bao lâu, tốn kém đến mức nào, và có dẫn tới việc đưa bộ binh Hoa Kỳ vào trận hay không.
Sau các cuộc họp mật với giới chức quân sự hôm thứ Tư, nhiều nhà lập pháp bước ra với vẻ khó chịu vì những câu hỏi quan trọng nhất vẫn chưa được trả lời. Dân biểu Mike Rogers, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện, nói Quốc Hội vẫn không nhận được đủ câu trả lời về quy mô và hướng đi của cuộc hành quân. Thượng nghị sĩ Roger Wicker bên Thượng viện cũng tỏ ý đồng tình với sự bực dọc ấy.
Sự bất mãn này lộ ra đúng lúc Ngũ Giác Đài chuẩn bị điều thêm gần 7.000 quân sang Trung Đông, gồm lực lượng từ Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến số 11 và Sư đoàn 82 Nhảy Dù. Cùng lúc, Quốc Hội cũng phải đối diện với khả năng chính quyền Trump sẽ xin thêm khoảng 200 tỷ đô-la để chi cho cuộc chiến.
Dân biểu Nancy Mace nói bà rời buổi họp với cảm giác bất an vì những lý do chính quyền đưa ra trước công chúng không giống với điều các nhà lập pháp được nghe trong phòng họp kín. Theo bà, mục tiêu quân sự vẫn mờ nhạt, và nếu cuộc chiến kéo dài thì sự ủng hộ của Quốc Hội cũng như của dân chúng sẽ cạn rất nhanh.
Một số thượng nghị sĩ Cộng Hòa, trong đó có Mitch McConnell, Jerry Moran và Lisa Murkowski, cũng than phiền rằng lượng tin tức được cung cấp quá ít, nhất là về chi phí thật sự của chiến dịch. Thượng nghị sĩ John Hoeven nói các viên chức hiện vẫn chưa có con số chính thức về số tiền phải chi, dù chính quyền rõ ràng đang tính chuyện xin thêm ngân khoản lớn.
Tại Bạch Ốc, thư ký báo chí Karoline Leavitt lên tiếng bênh vực lập trường của chính quyền Trump. Bà nói hiện chưa cần Quốc Hội chuẩn thuận chính thức, và cho rằng tình hình ở Trung Đông không nên gọi là chiến tranh, mà chỉ là những cuộc tác chiến lớn nhắm vào Iran.
Meta Và Youtube Thua Kiện Trong Vụ Án Nghiện Mạng Xã Hội
Một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles hôm thứ Tư đã tuyên các công ty Meta và YouTube phải chịu trách nhiệm pháp lý vì đã tạo ra những sản phẩm gây nghiện, làm tổn hại tâm thần nơi giới trẻ. Phán quyết này được xem là mở đầu cho một giai đoạn mới trong các vụ kiện nhắm vào tập đoàn mạng xã hội tại Hoa Kỳ.
Nguyên đơn là cô Kaley, nay 20 tuổi, đã sử dụng YouTube và Instagram từ thời thơ ấu. Trong đơn kiện, cô cho rằng sự gắn bó quá mức với các nền tảng ấy khiến cô mắc chứng trầm cảm, mặc cảm ngoại hình và có lúc mang ý nghĩ tự hủy hoại.
Sau chín ngày nghị án, bồi thẩm đoàn kết luận Meta phải gánh 70 phần trăm trách nhiệm, YouTube 30 phần trăm. Tòa buộc hai công ty liên đới bồi thường 6 triệu Mỹ kim, gồm 3 triệu bồi thường thiệt hại và 3 triệu mang tính trừng phạt. Theo phán quyết, Meta trả 2,1 triệu, còn YouTube chịu 900 nghìn.
Bồi thẩm đoàn cũng xác nhận hai công ty đã biết rõ sự nguy hại từ các thiết kế khuyến khích người dùng lệ thuộc nhưng vẫn bỏ mặc, hành xử với “ác ý, gian trá và chèn ép.”
Phiên xử kéo dài nhiều tuần, có sự hiện diện của ông Mark Zuckerberg, tổng giám đốc Meta, và ông Adam Mosseri, phụ trách Instagram. Giới quan sát ví phán quyết này như một hồi ức về các vụ kiện ngành thuốc lá thập niên 1990, khi tòa án xác định doanh nghiệp đã khai thác sự lệ thuộc của người tiêu dùng để thu lợi.
Phía Meta ra tuyên bố “tôn trọng nhưng không đồng ý với bản án” và cho biết sẽ kháng cáo, nói rằng sức khỏe tâm thần tuổi trẻ là vấn đề phức tạp, không thể quy trách cho một ứng dụng duy nhất. Đại diện Google cũng cho hay sẽ kháng án, nói rằng YouTube là “một nền tảng trình chiếu có trách nhiệm,” chứ không phải mạng xã hội.
Một ngày trước đó, tòa án tiểu bang New Mexico đã kết luận Meta vi phạm luật bảo vệ trẻ vị thành niên và phạt công ty 375 triệu Mỹ kim – lần đầu tiên một tiểu bang thắng kiện một đại công ty kỹ thuật về hành vi gây hại cho trẻ em.
Giới luật học nhận định bản án của tòa tại California có thể mở đầu cho hàng nghìn vụ kiện tương tự, từ gia đình, học khu cho đến công tố các tiểu bang, đối với những mạng xã hội bị cáo buộc lợi dụng tâm lý người trẻ để tìm lợi nhuận.
Giá Dầu Lên Cao, Thị Trường Chứng Khoán Thế Giới Sụt Giảm
Giá dầu tiếp tục leo thang trong phiên giao dịch sáng thứ Năm, giữa lúc giới đầu tư vẫn còn hoang mang trước các dấu hiệu trái nghịch về triển vọng hạ nhiệt của cuộc chiến Trung Đông.
Dầu thô Brent tăng gần 4%, lên khoảng 106 đô-la một thùng, trong khi West Texas Intermediate tại Hoa Kỳ lên gần 94 đô-la, do lo ngại các vụ tấn công nhắm vào hạ tầng năng lượng có thể khiến nguồn cung gián đoạn lâu dài.
Giao thương tại eo biển Hormuz, nơi chuyên chở gần một phần năm lượng dầu xuất cảng toàn cầu, gần như tê liệt từ khi chiến sự bùng nổ hôm 28 tháng 2. Cả Iran lẫn Do Thái đều tuyên bố nắm thế chủ động, trong khi chính phủ Hoa Kỳ đã đề nghị một kế hoạch hòa bình song phía Tehran bác bỏ và đưa ra điều kiện riêng.
Trên các thị trường chứng khoán, cổ phiếu Âu châu đồng loạt giảm khoảng 1%, chỉ số DAX của Đức và FTSE 100 tại Anh đều trượt nhẹ. Tại Á Châu, thị trường Nhật sụt 0,25%, Hồng Kông 2%, và Nam Hàn giảm mạnh nhất — hơn 3%. Chỉ số tương lai S&P 500 tại Hoa Kỳ cũng giảm 0,4%.
Tại nội địa Mỹ, giá xăng vẫn tạm ổn định ở mức 3,98 đô-la mỗi gallon, đánh dấu ngày đầu tiên không tăng kể từ khi giao tranh khởi sự. Ngược lại, giá dầu diesel tiếp tục leo lên 5,38 đô-la, cao hơn 43% so với hồi cuối tháng Hai.
Bưu Điện Hoa Kỳ Lần Đầu Tính Phụ Phí Nhiên Liệu Trên Bưu Kiện
Bưu Điện Hoa Kỳ (USPS) chuẩn bị áp dụng phụ phí nhiên liệu 8% trên các loại bưu kiện kể từ ngày 26-4, lần đầu tiên trong lịch sử cơ quan này tính riêng một khoản phụ trội để bù chi phí xăng dầu và vận chuyển đang tăng vọt, trong nỗ lực chặn đà thâm hụt tài chính.
Khoản phụ phí tạm thời này chỉ áp dụng cho bưu kiện, không đánh lên thư tín thường, và theo kế hoạch sẽ chấm dứt vào ngày 17-1-2027; mức điều chỉnh cụ thể, như một hộp Priority Mail cỡ trung tăng từ 22,95 lên 24,80 đô-la, sẽ còn chờ Ủy Ban Kiểm Soát Bưu Chính Liên Bang duyệt thuận. USPS cho biết phụ phí nhằm trang trải không chỉ tiền nhiên liệu mà cả chi phí bảo trì đoàn xe và bảo hiểm, đồng thời nhấn mạnh mức 8% “chỉ bằng chưa tới một phần ba” phụ phí xăng dầu mà các đối thủ như FedEx và UPS đang áp dụng sau đợt giá dầu và dầu diesel leo thang kỷ lục vì chiến sự Trung Đông.
Trong khi đó, thư thường dưới một ounce dùng tem First-Class vẫn giữ nguyên ở mức 78 xu, nhằm tránh tác động trực tiếp đến người gửi thư cá nhân. Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý việc Amazon – khách hàng lớn nhất của USPS – từng bước cắt giảm số lượng bưu kiện gửi qua bưu điện, cộng với nghĩa vụ phát thư sáu ngày mỗi tuần đến hơn 170 triệu địa chỉ, khiến khoảng 71% tuyến phát thư và đa số bưu cục đều hoạt động lỗ, buộc tân Tổng Giám Đốc Bưu Điện David Steiner phải cảnh báo cơ quan có thể cạn tiền trong vòng một năm nếu Quốc Hội không cho nới trần tăng giá.
Trump Kêu Gọi Luật Mới Trừng Trị Tội Phạm Và Thẩm Phán “Bất Hảo”
Tổng Thống Trump hôm thứ Tư lại gia tăng công kích ngành tư pháp, kêu gọi các dân biểu Cộng Hòa thông qua một đạo luật hình sự “siết chặt tội phạm tái phạm” và nhắm thẳng vào những “thẩm phán bất hảo”.
Lên tiếng tại một buổi gây quỹ của Ủy Ban Vận Động Quốc Hội Cộng Hòa, ông Trump tố cáo một số thẩm phán — kể cả một vài vị tại Tối Cao Pháp Viện — là “tội phạm” vì những phán quyết đã cản trở chính sách của ông, và nói các bản án này “làm hại đất nước”. Khi được hỏi cụ thể ông muốn biện pháp chế tài nào đối với các vị bị ông gắn nhãn “bất hảo”, Tòa Bạch Ốc chỉ viện dẫn lại phát biểu của tổng thống mà không đưa thêm chi tiết.
Trong nhiều tháng qua, ông Trump và phụ tá liên tục chỉ trích tòa án liên bang sau khi Tối Cao Pháp Viện phán quyết các sắc thuế quan rộng khắp của ông là bất hợp pháp, mở đường cho việc phải hoàn trả khoảng 166 tỉ đô-la tiền thuế nhập cảng thu trái phép cho giới kinh doanh. Ông Trump phàn nàn rằng tòa đã không chịu ghi thêm “một câu” để miễn hoàn trả số tiền này, và cảnh báo quyết định ấy có thể khiến ngân khố phải bồi hoàn “hàng trăm tỉ”.
Song song với lời kêu gọi đạo luật mới về tội phạm, ông Trump vẫn nhấn mạnh lập trường chỉ ký bất cứ dự luật nào sau khi Quốc Hội thông qua luật kiểm soát căn cước cử tri nghiêm ngặt hơn, mà theo ông sẽ “bảo đảm” thắng lợi cho đảng Cộng Hòa trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.
TSA Chỉ Trích ICE “Đứng Không Lãnh Lương” Giữa Cảnh Hỗn Loạn Tại Phi Trường
Giữa lúc các trạm kiểm soát an ninh tại phi trường LaGuardia quá tải vì thiếu nhân viên và tình trạng đóng cửa bán phần Bộ Nội An, một đại diện nghiệp đoàn nhân viên An Ninh Vận Chuyển Hàng Không (TSA) lên tiếng công khai chỉ trích các toán nhân viên Sở Di Trú và Quan Thuế (ICE) được điều tới “phụ giúp” nhưng bị cho là chỉ đi vòng quanh, không được huấn luyện và “không làm được việc gì hữu ích”.
Kyle Pigott, nhân viên TSA kiêm chủ tịch nghiệp đoàn tại LaGuardia, nói với trang Curbed rằng các toán ICE – những người vẫn được lãnh lương trong khi hơn 50.000 nhân viên TSA phải làm việc không lương vì bế tắc ngân sách – “chỉ uống cà phê, đi tới đi lui, ngồi phòng nghỉ”, và sự hiện diện võ trang với áo giáp, súng ống trong khu vực xếp hàng khiến hành khách thêm bất an chứ không làm cho hàng đợi bớt dài.
Pigott nhấn mạnh việc huấn luyện một nhân viên TSA mất tới sáu tháng trong khi các toán ICE vừa được điều đi bằng “một tin nhắn” và ngay ngày hôm sau đã có mặt ở phi trường, thêm rằng đã có đủ lực lượng võ trang như cảnh sát phi trường và nhân viên an ninh hàng không liên bang để bảo vệ trật tự. Ông cảnh báo, nếu tình trạng không lương kéo dài, số nhân viên TSA nghỉ việc hoặc báo bệnh sẽ còn tăng, “ICE có mặt đó cũng không làm cho máy móc chạy nhanh hơn, và không làm hàng chờ ngắn lại”.
Một số tổ chức bảo vệ di dân và nghiệp đoàn đại diện nhân viên TSA chỉ trích việc đưa ICE vào các trạm kiểm soát an ninh, cho là gây bất an cho hành khách, nhất là người nhập cư, và không hẳn giúp rút ngắn thời gian chờ đợi; nhiều hãng hàng không, nghiệp đoàn phi công, tiếp viên và kiểm soát không lưu đồng loạt yêu cầu Quốc Hội chấm dứt tình trạng bế tắc ngân sách khiến hệ thống an ninh hàng không căng thẳng như hiện nay.
Ngũ Giác Đài Tính Chuyển Một Phần Viện Trợ Vũ Khí Của Ukraine Sang Trung Đông
Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ đang cứu xét khả năng điều chuyển một số lô vũ khí dự trù dành cho Ukraine sang Trung Đông, trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran làm cạn dần các loại đạn dược chiến lược của quân lực Mỹ.
Theo các nguồn tin thông thạo, số vũ khí có thể bị chuyển hướng gồm hỏa tiễn đánh chặn phòng không đặt mua thông qua chương trình PURL của NATO, vốn cho phép các nước Âu Châu và đồng minh góp tiền đặt mua vũ khí Mỹ chuyển thẳng cho Kyiv, giúp duy trì nguồn tiếp liệu ngay cả khi chính quyền Trump cắt phần lớn viện trợ quân sự trực tiếp từ Ngũ Giác Đài.
Từ mùa Hè năm ngoái, PURL đã cung cấp khoảng ba phần tư hỏa tiễn cho các dàn Patriot của Ukraine và gần như toàn bộ đạn dược cho những hệ thống phòng không khác, với tổng cam kết lên tới khoảng 4 tỉ đô-la do các nước Âu Châu đài thọ. Tuy nhiên, sau khi chiến dịch không kích Iran mở màn ngày 28-2, Hoa Kỳ đã phải gom thêm hỏa tiễn Patriot và THAAD từ Âu Châu và Đông Á đưa về Bộ Tư Lệnh
Trung Ương để đối phó hỏa tiễn và phi cơ không người lái của Iran, khiến các thủ đô Âu Châu lo ngại việc giao hàng cho Ukraine sẽ bị chậm trễ hoặc thiếu hụt.
Một giới chức Mỹ cho hay Washington vừa báo cho Quốc Hội biết ý định dùng khoảng 750 triệu đô-la tiền PURL do các nước NATO đóng góp để bù đắp lại kho dự trữ của chính quân đội Mỹ, thay vì gửi thêm vũ khí cho Ukraine, làm dấy lên câu hỏi trong nội bộ đồng minh về mức ưu tiên thực sự dành cho Kyiv so với nhu cầu chiến trường Trung Đông.
Nội Bộ Tối Cao Pháp Viện Lộ Rạn Nứt Công Khai
Không khí làm việc tại Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ tuần này bị mô tả là “hỗn loạn”, khi những căng thẳng giữa phe bảo thủ và phe cấp tiến bộc lộ rõ ngay trong phiên tranh luận, buộc Chánh Án John Roberts phải can thiệp, cắt ngang lời một đồng nghiệp để nhắc lại quy định phát biểu theo thứ tự niên trưởng.
Trong một vụ kiện liên quan đến việc có nên chấp nhận các phiếu bầu qua thư đến sau ngày bầu cử hay không, Thẩm Phán Sonia Sotomayor vừa mở miệng thì bị Chánh Án Roberts nâng giọng ngắt lời, mời Thẩm Phán Samuel Alito – người cao niên hơn – đặt câu hỏi trước, theo thông lệ được thiết lập thời dịch Covid. Phe quan sát cho rằng động tác này cho thấy ông Roberts khó chịu trước việc ba thẩm phán thuộc cánh tự do – Sotomayor, Ketanji Brown Jackson và Elena Kagan – chiếm phần lớn thời lượng phát biểu trong các phiên tranh luận gần đây, nhất là hồ sơ về chính sách trục xuất người xin tị nạn ở biên giới phía Nam.
Theo phân tích được báo chí ghi nhận, riêng bà Sotomayor và bà Jackson đã chiếm gần một nửa tổng số từ ngữ mà chín vị thẩm phán sử dụng trong buổi tranh luận về hồ sơ di trú, với nhiều lần cắt ngang phần trả lời của luật sư để chất vấn thêm, khiến giới luật gia bảo thủ phàn nàn trên mạng xã hội rằng phiên tòa “như một cuộc tranh luận tay đôi”, các vị thẩm phán “liên tục giẫm chân lên nhau”. Trong khi đó, Chánh Án Roberts bị mô tả là “bộc lộ sự bực dọc thấy rõ” với bộ ba cấp tiến, dù chính ông lâu nay được xem là người cố gắng giữ hình ảnh “trọng tài” đứng giữa hai khối bảo thủ và tự do.
Những va chạm công khai này nối tiếp một loạt dấu hiệu rạn nứt nội bộ từ đầu năm: Thẩm Phán Jackson nhiều lần công khai chỉ trích đa số bảo thủ đã lạm dụng cơ chế “docket khẩn cấp” để giải quyết nhanh các hồ sơ liên quan Tổng Thống Trump, gọi đó là sự “bóp méo tiến trình pháp lý” và “không có lợi cho tòa án cũng như cho đất nước”. Mùa Hè năm ngoái, cả bà Jackson lẫn bà Sotomayor đã bỏ luôn chữ “trân trọng” trong câu kết “tôi bất đồng”, được coi như cách ném một “quả bom F” theo cung cách riêng của Tối Cao Pháp Viện – dấu hiệu cho thấy phép xã giao truyền thống đang nhường chỗ cho sự bực bội âm ỉ bên trong ngôi nhà tư pháp cao nhất nước Mỹ.
Tòa Phúc Thẩm Chuẩn Thuận Quyền Giam Giữ Di Dân Không Cho Tại Ngoại
Một hội đồng ba thẩm phán thuộc Tòa Phúc Thẩm Liên Bang khu vực thứ tám hôm thứ Tư đã mang lại chiến thắng pháp lý quan trọng cho chính quyền Trump, khi phán rằng những người nhập cảnh Hoa Kỳ bất hợp pháp có thể bị giam giữ mà không được dự thính xin tại ngoại.
Phán quyết này, tỷ số 2–1, là lần thứ nhì một tòa phúc thẩm liên bang đứng về phía chính quyền trong vấn đề di trú, sau quyết định tương tự của khu vực thứ năm hồi đầu năm nay. Theo giới công tố Minnesota, bản án có thể ảnh hưởng đến hơn một nghìn hồ sơ giam giữ di dân tại tiểu bang này.
Vụ việc khởi từ trường hợp ông Joaquin Herrera Avila, công dân Mễ Tây Cơ, bị cơ quan Nội An bắt giữ tại Minneapolis hồi tháng 8 năm ngoái. Tòa sơ thẩm trước đó đã chấp thuận cho ông tại ngoại, nhưng quyết định này vừa bị hủy bởi tòa trên.
Ý kiến đa số do thẩm phán Bobby Shepherd, được bổ nhiệm thời Tổng thống George W. Bush, soạn thảo và được thẩm phán L. Steven Grasz, người do ông Trump đề cử, cùng ký. Thẩm phán Ralph Erickson, cũng do Tổng thống Trump bổ nhiệm, phản đối và cho rằng phán quyết đặt hàng triệu người di dân lâu năm vào tình trạng có thể bị giam giữ vô thời hạn mà không được xét thả.
Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi hoan nghênh phán quyết, gọi đây là “một chiến thắng lớn cho luật pháp và trật tự,” nói rằng luật hiện hành đã rõ ràng nhưng lâu nay không được thi hành nghiêm ngặt.
Dưới thời chính quyền Trump, các di dân nhập lậu dù đã sống nhiều năm tại Hoa Kỳ vẫn có thể bị xem là đối tượng trục xuất bắt buộc, trừ khi được tạm tha vì lý do nhân đạo hoặc vì quyền lợi công chúng.
Lục Quân Hoa Kỳ Nâng Tuổi Tuyển Mộ Lên 42, Nới Lỏng Điều Kiện
Lục Quân Hoa Kỳ vừa sửa quy định tuyển mộ, nâng tuổi tối đa để gia nhập từ 35 lên 42, đồng thời bỏ thủ tục xin miễn trừ đối với người chỉ có một tiền án về tàng trữ cần sa hoặc dụng cụ sử dụng ma túy. Chính sách mới sẽ áp dụng từ tháng 4, cho cả Lục Quân chính quy, Vệ binh Quốc gia Lục quân và Lực lượng Trừ bị.
Thay đổi này cho thấy quân đội muốn mở rộng nguồn tuyển sau nhiều năm không đạt chỉ tiêu. Lục Quân hụt mục tiêu tuyển quân trong các năm 2022 và 2023, rồi mới phục hồi phần nào trong năm 2024. Theo Army Times, tuổi trung bình của tân binh trong niên khóa 2026 hiện đã tăng lên 22,7, cao hơn mức 21,7 của thập niên 2000 và 21,1 của thập niên 2010.
Với quy định cũ, người quá 35 tuổi chỉ có thể vào quân ngũ qua thủ tục miễn trừ trong một số trường hợp. Nay mức trần mới 42 tuổi đưa Lục Quân tiến gần hơn các quân chủng khác: Không Quân nhận người trên 40 tuổi, Hải Quân tới 41, còn Thủy Quân Lục Chiến vẫn giữ mức thấp hơn nhiều.
Ở một mặt khác, Lục Quân cũng nới tay với những vi phạm ma túy nhẹ đã xảy ra trong quá khứ. Người chỉ có một lần bị kết án vì tàng trữ cần sa hoặc dụng cụ liên quan sẽ không còn phải xin miễn trừ như trước, dù quân nhân đang phục vụ vẫn bị cấm sử dụng cần sa theo luật liên bang. Những trường hợp có nhiều tiền án vẫn phải qua thủ tục xét riêng.
