Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), cứ bốn người Mỹ trưởng thành thì có một người sống với hình thức khuyết tật nào đó.
Tôi đi bỏ phiếu lần đầu tiên đúng vào ngày sinh nhật thứ 18. Khi đó, tôi có thể dễ dàng điều khiển xe lăn vào trung tâm cộng đồng ở Maryland để thực hiện quyền công dân – một trải nghiệm khiến tôi thấy hãnh diện. Nhưng không phải người khuyết tật nào cũng gặp thuận lợi như vậy khi tham gia bầu cử ở Mỹ.
Khi Quốc hội đang tranh luận về dự luật SAVE America Act (Safeguard American Voter Eligibility Act), một điểm ít được chú ý là: những quy định mới này có thể ảnh hưởng nặng nề đến cử tri khuyết tật. Dự luật đã được Hạ viện thông qua ngày 11 tháng 2, và hiện đang được Thượng viện xem xét.
Theo báo cáo của Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử Hoa Kỳ (EAC) phối hợp với Đại học Rutgers, trong bầu cử tổng thống 2020 có 69% người không khuyết tật đi bầu, trong khi chỉ 58% người khuyết tật tham gia. Các rào cản bao gồm địa điểm bỏ phiếu không thuận tiện, thiếu hỗ trợ hướng dẫn, hoặc máy bỏ phiếu khó sử dụng.
Dự luật SAVE America yêu cầu người ghi danh đi bầu phải nộp bằng chứng về quốc tịch và xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh. Việc này tưởng như đơn giản, nhưng nghiên cứu của Brennan Center cho thấy hơn 21 triệu người Mỹ đủ tuổi bầu cử không dễ dàng tiếp cận giấy tờ chứng minh quốc tịch, và khoảng 3,8 triệu người hoàn toàn không có các loại giấy tờ đó.
Bằng lái xe thường được dùng làm giấy tờ tùy thân, nhưng người khuyết tật lại có tỷ lệ không có bằng lái cao hơn nhiều. Nghiên cứu của Đại học Maryland cho thấy 20% người khuyết tật không có bằng lái – so với chỉ 6% trong nhóm không khuyết tật. Dù có thể làm thẻ ID thay thế, quy trình xin cấp vẫn là một trở ngại đáng kể.
Một trở ngại khác là việc bỏ phiếu qua thư. Dự luật SAVE America đòi hỏi người bỏ phiếu gửi kèm bản scan giấy tờ tùy thân – điều này gây khó cho người khuyết tật, vốn thường phải chọn hình thức bỏ phiếu qua thư do hạn chế di chuyển.
Dự luật hiện đối mặt với khó khăn tại Thượng viện, vì cần 60 phiếu để vượt qua thủ tục ‘filibuster’ của đảng Dân chủ. Dẫu vậy, cựu Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố sẵn sàng ký sắc lệnh bắt buộc kiểm tra ID trên toàn quốc. Một số nhóm vận động thân Trump thậm chí đã chuẩn bị dự thảo sắc lệnh tuyên bố “tình trạng khẩn cấp quốc gia” nhằm mở rộng quyền kiểm soát bầu cử.
Hiến pháp Mỹ trao quyền tổ chức bầu cử cho từng tiểu bang, nên chính quyền liên bang không thể đơn phương thay đổi cách thức bỏ phiếu. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng các nỗ lực hạn chế quyền bầu cử có thể vẫn tiếp tục, nhất là trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), cứ bốn người Mỹ trưởng thành thì có một người sống với hình thức khuyết tật nào đó. Vì vậy, bảo đảm quyền bầu cử cho người khuyết tật không nên là vấn đề đảng phái. Khảo sát của Pew Research Center cũng chỉ ra rằng khuynh hướng chính trị của nhóm cử tri khuyết tật tương đương với dân số nói chung.
Để mọi công dân có thể tiếp cận thùng phiếu bình đẳng, các tiểu bang cần tăng cường thực thi quy định về khả năng tiếp cận, đào tạo nhân viên phòng phiếu về hỗ trợ người khuyết tật, và mở rộng hình thức bỏ phiếu qua thư. Một nền dân chủ thực sự chỉ có ý nghĩa khi mọi người dân – dù khuyết tật hay không – đều có thể tham gia một cách bình đẳng và tự do.
Quyên Trần tóm dịch
Nguồn: Theo bài “How the SAVE America Act Hurts Disabled Voters” của Naomi Hess, chuyên mục Ideas, tạp chí Time, ngày 23.3.2026
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình