Westminster, Nam California (Thanh Huy) Hội Ngộ Đồng Hương Tỵ Nạn Đông Nam Á gồm các trại tỵ nạn: Mã Lai, Thái Lan, Indonesia, Hồng Kông, Singapore, Philippines, và các vùng phụ cận. Lần Đầu Tiên tổ chức tại Nam California với chủ đề “Một Thời Tỵ Nạn - Một Đời Không Quên” đã diễn ra trong 2 ngày, tiền hội ngộ được tổ chức vào Thứ Sáu ngày 21 tháng 8 năm 2026 tại Stanton Central Park, số 10660 Western Ave, Thành Phố Stanton, Hội ngộ chính thức diễn ra vào lúc 10 giờ sáng Thứ Bảy ngày 22 tháng 8 năm 2026 tại nhà hàng White Palace số 15351 Brookhurst St Ste 101 Thành Phố Westminster,Nam California CA 92683, Hàng trăm đồng hương tỵ nạn thuộc các trại tỵ nạn nêu trên đã về từ khắp nơi trên thế giới để tham dự ngày hội ngộ lịch sử sau gần nửa thế kỷ mới có dịp gặp lại nhau trong nỗi buồn vui lẫn lộn.
Điều hợp chương trình do MC: Bích Ngọc và Trần Quốc Bảo.
Mở đầu chương trình, Giáo Sư Nguyễn Đình Cường lên điều hợp chương trình nghi thức chào quốc kỳ Việt Nam Cộng Hòa, Hoa Kỳ, phút mặc niệm, sau phút mặc niệm là phút truy niệm hàng triệu thuyền nhân, bộ nhân đã không may bỏ mình trên rừng sâu, biển lớn. Nghi thức truy niệm với tiếng kèn truy điệu nghe thật não lòng, qua giọng đọc trầm buồn của Giáo Sư Nguyễn Đình Cường với những câu thơ: “ … Có những người ra đi trong đêm tối/ Bỏ quê hương bỏ lại mái nhà xưa/ Mang bên mình một niềm hy vọng/ Một ước mơ giản dị được sống đời tự do… Xin cúi đầu trước những người đã chết/ Trước những người chịu mất mát đau thương/ Dẫu không biết tên, dẫu không biết mộ/ Tấm lòng nầy xin nhớ mãi không quên.”
Sau nghi thức khai mạc, Ban hợp ca Áo Trắng hợp ca bản nhạc “Xin Đời Một Nụ Cười”
Đánh cho chết mẹ đồng bào miền Nam.
Đánh cho khoai sắn thành vàng,
Đánh cho dép lốp phải mang thế giầy.
Đánh cho Bắc đoạ Nam đày,
Đánh cho thù hận giờ này chưa tan.
Áo ôm khố rách xếp hàng xin cho.
Đánh cho hết muốn tự do,
Hết mơ dân chủ hết lo quyền người.
Hai miền thống nhất kiếp người ngựa trâu…” Chính vì những lẽ đó mà đồng bào ta phải nhất quyết ra đi tìm tự do, đánh đổi mạng sống, bất chấp hiểm nguy.
Ông nói: “Tôi là Đỗ Xuân Quý, vượt biên từ Cầu Đúc, Rạch Giá vào trung tuần tháng 3, đến Trại Tỵ Nạn Songkhla cuối tháng 4 năm 1979, và đặt chân xuống Phi trường New York khuya ngày 1 tháng 1 năm 1980.
Tôi cũng xin được chân thành cảm ơn Ban Cố Vấn, anh Đoàn Ngọc Đa, Anh CT, cô Vivian, a Nguyễn My, a Võ Văn Thiệu, chị Võ Thu Thủy cùng tất cả các anh chị em trong Ban Tổ Chức đã cùng nhau góp sức để ngày hôm nay có thể trở thành hiện thực.
Trước khi bắt đầu chương trình cho phép tôi được gửi lời chia buồn đến chị Trần Thế Phiệt và gia đình.
Anh Trần Thế Phiệt là một thành viên của Ban Tổ Chức, anh đã đột ngột ra đi khi chương trình vẫn còn đang trong thời gian chuẩn bị. Ban tổ chức chúng tôi kính gửi lời chia buồn đến chị cùng toàn thể tang quyến.
“Trong một chương trình được thực hiện bằng tất cả tấm lòng, chắc chắn không thể tránh khỏi những điều chưa được hoàn hảo. Nếu trong việc tiếp tân, sắp xếp chỗ ngồi hay chương trình văn nghệ có điều gì chưa được chu đáo hoặc chưa làm quý vị hài lòng, cho phép tôi được thay mặt Ban Tổ Chức gửi đến quý vị lời xin lỗi chân thành nhất từ đáy lòng của tôi. Cho tôi nhận trách nhiệm.
Bởi vì chúng ta cùng hiểu rằng, điều quý giá nhất của ngày hôm nay không phải là một chương trình hoàn hảo, mà là: chúng ta đã có mặt ở đây, cùng ngồi lại bên nhau sau gần nửa thế kỷ xa cách.
Hôm nay, chúng ta cùng trở về đây để hội ngộ, để cùng nhau ghi nhớ:
“MỘT THỜI TỴ NẠN – MỘT ĐỜI KHÔNG QUÊN.”
Đối với tôi, đây không chỉ đơn thuần là một ngày hội ngộ. Đây còn là ngày chúng ta cùng xây lại một chiếc cầu, chiếc cầu nối những nhịp đã đứt đoạn gần nửa thế kỷ.
Một trong những nhịp vừa được nối lại sau 47 năm chính là trường hợp của vợ chồng anh Nguyễn Ngọc Nghĩa, đến từ tiểu bang New Jersey.
Ngày hôm qua, anh Nghĩa đã có dịp gặp lại những người từng sống chung dưới mái lều vừa đủ che nắng, trú mưa của Cao Ủy ở cuối Lô 5 Trại Songkhla: đó là anh Đoàn Ngọc Đa, cô Vũ Kim Anh, em Trương Thành Nhân.
Và điều bất ngờ hơn cả là anh còn gặp lại người có tiếng hát chính trong Ban Văn Nghệ đầu tiên của Trại Songkhla mà chính anh là Trưởng Ban Văn Nghệ năm ấy đó là chị Minh Đức...
“Động lực nào khiến anh đứng ra tổ chức ngày hội ngộ hôm nay? Tôi xin trả lời bằng hai chữ: LỜI HỨA.
Đó là lời hứa của tôi với ba cô em: Trịnh Lệ Hoa, Nguyễn Ánh Tuyết đến từ Dallas và Mỹ Kiều.
Khi các em vào trại ở cái tuổi 14, 15 - cái tuổi của những giấc mơ. Nhưng những giấc mơ ấy đã đến rồi đi quá vội vã. Nhiều năm sau, khi anh em chúng tôi có dịp gặp lại nhau trên đất Mỹ, các em chỉ có một ước nguyện rất giản dị: Các em chỉ mong có một ngày hội ngộ biết đâu các em có thể tìm lại được tin tức của người thân và bạn bè đã thất lạc.
Đặc biệt đối với hai em Ánh Tuyết và Mỹ Kiều, số phận đã quá nghiệt ngã. Hai em đã bị bọn hải tặc tách khỏi chiếc ghe chở 84 người trong đêm định mệnh ấy. Có người đã ra đi. Có người đang chờ đến phiên mình trên chiếc tàu chết máy bị phá vỡ bởi hải tặc. Không lương thực - không nước uống. Kể từ giây phút đó, hai em hoàn toàn mất liên lạc với gia đình, với người chị, với các cháu và tất cả những người thân yêu của mình. May mắn, hai em được cảnh sát Thái Lan giải cứu và đưa vào Trại Tỵ Nạn với một dòng lý lịch ngắn ngủi nhưng đau xé lòng: “Đi trên tàu không số… chỉ còn lại hai đứa.”
Chỉ bấy nhiêu chữ cũng đủ nói lên một bi kịch mà không lời nào có thể diễn tả hết…
“Nhân dịp nầy Anh cũng đã chu đáo cảm ơn tất cả những người đã giúp anh, giúp tất cả những thuyền nhân, bộ nhân trên bước đường tìm tự do, trong những tháng ngày tỵ nạn…
Chúng ta đã đi từ những ngày đói khổ trên quê hương, đến những ngày chạy trốn trong tuyệt vọng; từ những chiếc ghe nhỏ giữa biển Đông đầy sóng gió, hải tặc, đói khát và cái chết luôn ở bên cạnh, đến những ngày đặt chân lên một miền đất tự do với hai bàn tay trắng. Rồi từ hai bàn tay trắng ấy, chúng ta lại bắt đầu một cuộc đời mới. Sống sót đã là một điều kỳ diệu. Vươn lên được như ngày hôm nay lại càng là một điều đáng trân quý.
Và trên con đường ấy, chúng ta không đi một mình. Có những người chỉ gặp chúng ta một lần. Có người cho chúng ta một lời chúc. Một miếng cơm. Một chỗ ngả lưng. Một can dầu. Một chuyến ghe. Một mái nhà tạm bợ. Một bàn tay đưa ra đúng vào lúc chúng ta tuyệt vọng nhất. Những thứ ấy có thể rất nhỏ đối với người cho, nhưng có thể là cả một cuộc đời đối với người nhận…
“Tôi còn một món nợ rất lạ. Một món nợ mà chính tôi cũng không biết phải gọi tên thế nào. Đó là món nợ với những tên hải tặc - họ đã cướp đi những gì chúng tôi mang theo. Nhưng sau khi nhận chìm chiếc ghe họ đã không lấy đi thứ quí giá nhất : đó là mạng sống của chúng tôi. Họ đã cho chúng tôi được sống - Và chính sự sống ấy đã cho tôi cơ hội có mặt ở đây ngày hôm nay…”
Anh kể từng món nợ mà Anh cũng như những người ra đi tỵ nạn mang theo, đến hôm nay mới có dịp để bày tỏ cùng tất cả những người hiện diện hôm nay…
Anh tiếp: “… Một món nợ mà Anh không thể quên được đó là món nợ với một người mẹ Việt Nam vô danh và đứa con bé bỏng của chị. Khi xác mẹ con chị trôi dạt vào bờ biển Budi, trên người chị không còn một mảnh vải che thân. Nhưng đứa con vẫn còn nằm trong vòng tay chị, chết cứng trên lồng ngực của người mẹ. Cho đến hôm nay, tôi vẫn luôn tự hỏi: Trong giây phút cuối cùng của cuộc đời, chị đã nghĩ gì khi ôm chặt đứa con của mình?
Ba anh em chúng tôi lặng lẽ đào một huyệt nhỏ dưới hàng thông. Một ngôi mộ chôn hai linh hồn hai thân xác với chiếc chiếu rách còn hơi ấm của anh em chúng tôi đêm hôm trước để đưa mẹ con chị vào lòng đất lạnh. Chiếc chiếu rách trở thành tấm áo quan. Và vòng tay của người mẹ trở thành chiếc quan tài cuối cùng dành cho đứa con. Trước khi rời đi, tôi khó khăn chặt một cây thông nhỏ xuống để làm dấu và hứa với chị: “Một ngày nào đó, tôi sẽ trở lại thắp cho mẹ con chị một nén hương.” Tám năm trước, vợ chồng tôi đã trở về Songkhla. Nhưng vì lý do an ninh vùng biên giới, tôi vẫn chưa thực hiện được lời hứa ấy…”
(Bài nói chuyện của anh khá dài với nhiều chi tiết thật vô cùng bi thảm, rất tiếc bản tin giới hạn chúng tôi không thể đăng hết, quý đồng hương muốn đọc xin liên lạc với ban tổ chức.)
Sau đó là lời phát biểu của Sư Cô Tiến Sĩ Bích Liên, Cô cũng là người tỵ nạn khi cô ra đi mới 9 tuổi.
Mở đầu Cô cảm ơn ban tổ chức đã cho cô có cơ hội lên bày tỏ những cảm nghĩ của mình đối với cuộc đời của một người tỵ nạn Cô nói: “Hơn nữa thế kỷ trôi qua chúng ta đã biến những đau thương cùng cực đó trở thành những kết quả mà ngày hôm nay trong mọi sinh hoạt của xã hội Hoa Kỳ chúng ta đã hãnh diện có những người thành đạt đóng góp vào những lãnh vực quan trọng trong mọi lãnh vực xã hội. Cô mong rằng sẽ có những lần hội ngộ kế tiếp để cho con cháu chúng ta có điều kiện tìm hiểu, phát huy và bảo tồn những di sản quý báu mà cha ông đã trải qua…”
Tiếp theo lời phát biểu của Luật Sư Nguyễn Hoàng Dũng, Ông cũng là một thuyền nhân, một bài phát biểu khá dài trong đó có những đoạn Ông kể: “… Những phụ nữ bị hãm hiếp - có người không phải một lần mà nhiều lần, bởi hết toán hải tặc này đến toán hải tặc khác. Những gia đình nhìn thấy người thân chết ngay trước mắt. Những đứa trẻ mất cha, mất mẹ giữa biển. Và những người tuy sống sót, nhưng phải mang theo những vết thương trong tâm hồn suốt phần đời còn lại. Tôi cũng đã đến những nghĩa trang. Tôi đã cùng những người khác sửa sang và phục hồi những ngôi mộ của đồng bào đã nằm lại nơi đất khách. Có những tấm bia đã phai mờ sau hàng chục năm mưa nắng. Đứng trước những ngôi mộ ấy, tôi nhận ra một điều: Những con số về thuyền nhân không phải là những con số. Mỗi người là một cuộc đời. Mỗi ngôi mộ là một gia đình đã từng chờ đợi. Mỗi cái tên là một câu chuyện. Và có những câu chuyện không còn ai trở về để kể lại. Chính những chuyến trở lại ấy khiến tôi nhìn chuyến vượt biển của mình hoàn toàn khác. Tôi đi bảy ngày- nhưng có người lênh đênh nhiều tuần. Tôi gặp bão - nhưng ghe tôi không chìm. Tôi thiếu thức ăn, thiếu nước- nhưng tôi còn sống. Tôi gặp hải tặc - nhưng tôi đã đến được bờ. Và cuối cùng, tôi đã đến được nước Mỹ. Biết bao nhiêu người khác không bao giờ có được cái kết đó. Vì vậy, sau tất cả những gì tôi đã chứng kiến và nghe kể lại, tôi chỉ có thể nói: Tôi đã rất, rất may mắn. Thưa quý vị, Nếu hành trình vượt biển dạy cho chúng ta một điều, thì đó chính là giá trị của Tự Do. Ngày hôm nay, hai chữ ấy nghe rất bình thường. Chúng ta được nói điều mình suy nghĩ. Được đi bầu. Được chọn nghề nghiệp. Được lập hội. Được đi chùa, đi nhà thờ. Và được quyền bất đồng với nhau. Mà quyền bất đồng thì phải công nhận rằng cộng đồng người Việt chúng ta đã thực hành… rất đầy đủ và rất nhiệt tình! Nhưng đằng sau câu nói vui ấy là một sự thật rất nghiêm túc: Tự do không phải là điều đương nhiên.
Đối với người tị nạn Việt Nam, tự do không phải là một khái niệm trong sách vở. Tự do có một cái giá rất thật. Có người trả bằng tài sản. Có người trả bằng sự nghiệp. Có người trả bằng những năm tháng tù đày. Có người trả bằng tuổi trẻ. Có gia đình trả bằng sự chia lìa. Và có những người đã trả bằng chính mạng sống của mình. Vì vậy, khi thế hệ chúng ta nói về Tự Do, chúng ta không nói bằng lý thuyết. Chúng ta nói bằng chính cuộc đời mình. Nhưng thưa quý vị, Tự Do chỉ là bài học thứ nhất của hành trình tị nạn. Bài học thứ hai mà tôi nghĩ cũng quan trọng không kém, chính là: NGHỊ LỰC. Bởi vì đến được bến bờ tự do không có nghĩa là khó khăn đã chấm dứt. Đó chỉ là lúc một cuộc hành trình khác bắt đầu. Chúng ta tìm được tự do - rồi phải tự mình xây dựng một cuộc đời trong tự do ấy. Thế hệ tị nạn đến Mỹ gần như với hai bàn tay trắng. Không tiền bạc. Không quan hệ. Không quen văn hóa. Nhiều người không biết tiếng Anh.
Có những người ở Việt Nam từng là sĩ quan, giáo sư, công chức, bác sĩ, kỹ sư, thương gia. Sang đến đây, công việc đầu tiên có thể là đứng hãng, rửa chén, may quần áo, bỏ báo, làm janitor, làm nail - bất cứ công việc chân chính nào có thể nuôi sống gia đình. Nhưng chúng ta có một điều: Chúng ta không xem khó khăn là lý do để bỏ cuộc…
Thành tựu lớn nhất là: Chúng ta đã biến những mất mát của một thế hệ thành tương lai cho những thế hệ tiếp theo. Chúng ta đã chứng minh rằng: mình không mất tương lai. Có thể mất tài sản mà không mất khả năng làm lại. Có thể bắt đầu với hai bàn tay trắng mà vẫn xây dựng được một cuộc đời. Và có thể trải qua đau thương mà không để đau thương quyết định phần đời còn lại của mình. Đó chính là nghị lực của người tị nạn…,
Chúng ta đang già đi. Rồi sẽ đến một ngày những người thực sự bước xuống những chiếc ghe năm xưa không còn ở đây để kể lại nữa. Pulau Bidong, Sungei Besi, Songkla, Ko Kra, Galang, Bataan, Palawan … rồi sẽ chỉ còn là một địa danh. Những ngôi mộ mà chúng tôi đã cố gắng phục hồi rồi cũng tiếp tục chịu mưa nắng và thời gian. Nhưng có một thứ không được phép mất đi: Ký ức. Và cùng với ký ức là những giá trị mà hành trình ấy đã dạy cho chúng ta. Nếu phải tóm tắt những giá trị đó trong ba điều, tôi xin được nói: Chúng ta đã ra đi bằng lòng CAN ĐẢM. Chúng ta đã xây dựng lại cuộc đời bằng NGHỊ LỰC. Và hôm nay, chúng ta phải trao lại tất cả bằng TRÁCH NHIỆM. Ngày trước, chúng ta ra đi để tìm Tự Do. Ngày hôm nay, chúng ta phải sống xứng đáng với Tự Do…”
Buổi tiệc bắt đầu mọi người cùng thưởng thức chương trình văn nghệ với sự đóng góp của anh chị em nghệ sĩ thân hữu và chính những anh chị em tỵ nạn đã đến từ khắp nơi trên thế giới trình diễn trong đó có: Caro Kim, Trần Quốc Bảo, Việt Khang, Kim Loan, Ánh Tuyết, Quỳnh Hoa, Diệu Liên, Bá Hùng… qua phần trình diễn với những bản tình ca quê hương và những ca khúc đấu tranh cho tự do, dân chủ./.



Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình