Hôm nay,  

Bản Tin Cà-phê Sáng thứ Sáu 2 tháng 10

02/10/202608:41:00(Xem: 548)
10022026
Tên Tổng Thống Donald Trump được gắn bên ngoài trụ sở Viện Hòa Bình Hoa Kỳ. Tòa kháng án liên bang vừa tạm ngăn kế hoạch khắc tên ông vĩnh viễn lên mặt tiền tòa nhà trong lúc vụ kiện về quyền kiểm soát viện vẫn đang được cứu xét. Ảnh: Wiki.

 

  • Việc Làm Tại Mỹ Tăng Chậm, Thất Nghiệp Lên 4.2% Trước Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ
  •  Mỹ Và Đồng Minh Tung Dầu Diesel Dự Trữ Khi Giá Tăng Vọt
  • Tòa Kháng Án Chặn Việc Khắc Tên Trump Lên Viện Hòa Bình
  • Ngũ Giác Đài Tăng Cường Hải Lực Tại Trung Đông
  • Hegseth Giao Gingrich, Elon Musk Thẩm Định Chiến Tranh Tương Lai
  • New York Chỉ Định Công Tố Đặc Biệt Điều Tra Vụ Nữ Sinh Cornell Tố Bị Cưỡng Hiếp
  • Mỹ Chuyển $52 Triệu Viện Trợ Quân Sự Từ Âu Châu Sang Mỹ Latinh
  • Chính Sách Năng Lượng Trump Có Thể Khiến Mỗi Gia Đình Tốn Thêm $6,500
  • Mỹ Sẽ Cấp Hộ Chiếu Mẫu Mới, Nộp Đơn Hoàn Toàn Qua Mạng
  • Trump ÉpThượng Viện Chấm Dứt Việc Đổi Giờ Hai Lần Mỗi Năm
  • Vé Máy Bay Dịp Lễ Cuối Năm Đắt Nhất Trong 10 Năm

 

Việc Làm Tại Mỹ Tăng Chậm, Thất Nghiệp Lên 4.2% Một Tháng Trước Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ

 

Nền kinh tế Hoa Kỳ chỉ tạo thêm 29,000 việc làm trong Tháng Chín, thấp xa mức 90,000 mà giới kinh tế dự đoán, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4.1% lên 4.2%, theo phúc trình Bộ Lao Động công bố hôm Thứ Sáu, 2 Tháng Mười. Đây là phúc trình việc làm cuối cùng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 Tháng Mười Một.

 

Số việc làm mới giảm mạnh so với 133,000 trong Tháng Tám sau khi điều chỉnh. Bộ Lao Động đồng thời hạ tổng số việc làm của Tháng Bảy và Tháng Tám thêm 60,000. Tiền lương trung bình theo giờ chỉ tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, mức thấp nhất kể từ Tháng Năm, 2021.

 

Trong Tháng Chín, các cơ quan chính quyền liên bang, tiểu bang và địa phương giảm 17,000 việc làm; ngành dịch vụ chuyên môn và kinh doanh giảm 9,000. Ngược lại, ngành y tế tăng 17,000 việc làm, xây dựng tăng 11,000 và sản xuất tăng 9,000.

 

Tỷ lệ thất nghiệp tăng một phần vì có thêm 485,000 người gia nhập lực lượng lao động nhưng không phải tất cả đều tìm được việc ngay. Giới kinh tế mô tả tình trạng hiện nay là thị trường “ít tuyển, ít sa thải”: người đang có việc tương đối ổn định, nhưng người đi tìm việc mới gặp nhiều khó khăn.

 

Từ đầu năm đến nay, Hoa Kỳ tạo trung bình khoảng 68,000 việc làm mỗi tháng, cao hơn nhiều so với mức 9,700 việc làm mỗi tháng trong năm 2025, nhưng vẫn cho thấy đà tuyển dụng còn yếu. Niềm tin người tiêu dùng trong Tháng Chín xuống mức thấp nhất kể từ năm 2014; hơn 28% người được hỏi nghĩ rằng sáu tháng tới sẽ có ít việc làm hơn, trong khi chỉ 14% nghĩ sẽ có nhiều hơn.

 

Phúc trình việc làm yếu hơn dự đoán cũng làm tăng hy vọng rằng Ngân Hàng Trung Ương sẽ không tăng lãi suất trong kỳ họp tới. Sau khi số liệu được công bố, chứng khoán tăng và lợi suất công khố phiếu giảm.

 

Bối cảnh kinh tế đang trở thành một vấn đề đáng chú ý trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. Cuộc thăm dò AP-NORC mới nhất cho thấy chỉ có 17% dân số Hoa Kỳ tán thành cách Tổng Thống Donald Trump đối phó với giá sinh hoạt và 26% tán thành cách ông điều hành kinh tế nói chung.

 

Mỹ Và Đồng Minh Tung Dầu Diesel Dự Trữ Khi Giá Tăng Vọt

 

Hoa Kỳ và các đồng minh G7 hôm Thứ Sáu, 2 Tháng Mười, đồng ý tung dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu đang tăng mạnh vì chiến tranh Iran.

 

Theo thỏa thuận, bảy nước G7 gồm Hoa Kỳ, Pháp, Ý, Đức, Nhật, Anh và Canada sẽ đưa tổng cộng 100 triệu thùng dầu ra thị trường trong bốn tháng, bắt đầu ngay lập tức. Một lượng diesel “đáng kể” sẽ được xuất kho trong 20 ngày đầu. Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế (IEA) sẽ phối hợp kế hoạch này.

 

G7 chưa cho biết trong 100 triệu thùng có bao nhiêu diesel và bao nhiêu dầu thô. Tổng số dầu được tung ra tương đương khoảng một ngày nhu cầu dầu của toàn thế giới.

 

Diesel và các nhiên liệu liên hệ chiếm khoảng 28% nhu cầu dầu toàn cầu và hiện đặc biệt khan hiếm. Những cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng tại Trung Đông và Nga đã làm hư hại nhiều nhà máy lọc dầu, khiến khả năng biến dầu thô thành diesel, xăng và các nhiên liệu thành phẩm bị thu hẹp.

 

Tại Hoa Kỳ, giá diesel bán lẻ đã lên gần $6.50 một gallon trong những tuần gần đây, tạo thêm áp lực cho Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa chỉ một tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tháng Mười Một.

 

Thỏa thuận G7 cũng đạt được giữa lúc Trump từng đe dọa cấm xuất cảng diesel của Hoa Kỳ để giữ thêm nhiên liệu trong nước. Đề nghị này gặp sự phản đối mạnh của các công ty dầu khí Mỹ và các chính phủ Âu Châu.

 

Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron, hiện giữ chức chủ tịch luân phiên G7, triệu tập cuộc họp qua video của các nhà lãnh đạo và cho biết Trump đã cam kết không cấm xuất cảng diesel sang các nước G7.

 

Âu Châu hiện nhập khoảng 1.5 triệu thùng diesel mỗi ngày, trong đó khoảng một phần ba đến từ Hoa Kỳ. Sự lệ thuộc này gia tăng sau khi Âu Châu ngưng nhập nhiên liệu Nga vì cuộc chiến Ukraine.

 

Thị trường phản ứng ngay sau loan báo. Giá diesel giao sau tại Hoa Kỳ giảm khoảng 8% sáng Thứ Sáu. Giá bán tại cây xăng thường giảm chậm hơn.

 

Macron nói ông hy vọng việc tung dầu và diesel dự trữ sẽ giúp giá nhiên liệu “giảm tại cây xăng càng sớm càng tốt.”

 

Tòa Kháng Án Tạm Cấm Khắc Tên Trump Lên Tòa Nhà Viện Hòa Bình

 

Một tòa kháng án liên bang hôm Thứ Tư tạm thời ngăn chính quyền khắc tên Tổng Thống Donald Trump lên tòa nhà của Viện Hòa Bình Hoa Kỳ tại Washington, trong lúc tòa còn xem xét vụ kiện về quyền chính quyền tiếp quản cơ quan này.

 

Tên Trump hiện đã xuất hiện trên bảng bên ngoài trụ sở Viện Hòa Bình. Tuy nhiên, các cựu thành viên hội đồng quản trị lo ngại chính quyền còn muốn khắc tên ông vĩnh viễn lên mặt tiền tòa nhà nên trở lại tòa xin ngăn chặn.

 

Tòa Kháng Án Liên Bang Đặc Khu Columbia chấp thuận yêu cầu đó bằng một lệnh chỉ dài một câu, không giải thích lý do. Lệnh sẽ có hiệu lực cho tới khi tòa đưa ra phán quyết cuối cùng trong vụ kiện. Phiên tranh luận dự trù vào Tháng Mười Một.

 

Các cựu thành viên hội đồng quản trị cho rằng tòa nhà là một công trình kiến trúc mang ý nghĩa biểu tượng, và việc thay đổi thiết kế để gắn vào đó một thông điệp khác có thể gây thiệt hại không thể phục hồi.

 

Vụ kiện bắt đầu từ Tháng Ba, 2025, sau khi Trump bãi nhiệm các thành viên hội đồng quản trị của Viện Hòa Bình. Một thẩm phán liên bang cấp dưới trước đó phán rằng việc bãi nhiệm và tiếp quản không hợp pháp, nhưng tòa kháng án đã tạm đình chỉ phán quyết ấy trong khi cứu xét vụ kiện. Hồ sơ của D.C. Circuit cho thấy cuộc tranh chấp về việc Trump bãi nhiệm ban lãnh đạo và chuyển quyền kiểm soát Viện Hòa Bình đã kéo dài từ năm 2025.

 

Bộ Tư Pháp phản đối yêu cầu cấm khắc tên, đồng thời nói Bộ Ngoại Giao chưa có kế hoạch trước mắt để tiến hành công việc này. Theo hồ sơ tòa, Bộ Ngoại Giao mới chỉ thăm dò thị trường, liên lạc với các nhà thầu và xin ước tính chi phí, nhưng chưa chọn nhà thầu hay ký hợp đồng.

 

Vụ kiện hiện còn liên hệ đến một vấn đề pháp lý rộng hơn: mức độ Tổng Thống có quyền bãi nhiệm lãnh đạo các cơ quan độc lập. Tòa kháng án đang xem xét ảnh hưởng của các phán quyết gần đây của Tối Cao Pháp Viện đối với quyền bãi nhiệm đó.

 

Ngũ Giác Đài chuẩn bị tăng cường hải lực tại Trung Đông

Giới chức quốc phòng Hoa Kỳ tiết lộ rằng Ngũ Giác Đài đang xúc tiến kế hoạch điều động thêm lực lượng hải quân hùng hậu sang Trung Đông trong những tuần lễ tới, nhằm tạo thêm lựa chọn cho Tổng thống Donald Trump giữa lúc cuộc chiến tranh với Iran vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.

 

Theo nguồn tin quân sự, Hoa Kỳ có thể tập trung tới ba chiến đoàn hàng không mẫu hạm tại khu vực vào tháng 11 tới. Nếu kế hoạch này được thực hiện, lực lượng hải quân hiện diện tại Trung Đông sẽ bao gồm gần 20.000 quân nhân, khoảng 150 phi cơ chiến đấu cùng nhiều khu trục hạm mang khả năng phòng thủ và tấn công bằng hỏa tiễn.

 

Ba hàng không mẫu hạm được nhắc tới gồm USS George Washington, hiện hoạt động tại biển Ả Rập; USS George H.W. Bush, đang có mặt tại Ấn Độ Dương; và USS Theodore Roosevelt, vừa rời cảng San Diego để lên đường vượt Thái Bình Dương.

 

Bên cạnh đó, Hải quân Hoa Kỳ mới đây cũng cho xuất phát từ California một lực lượng đổ bộ gồm ba chiến hạm thuộc nhóm Makin Island Amphibious Ready Group. Đơn vị này có thể hợp cùng nhóm đổ bộ Boxer, vốn đã hoạt động tại Trung Đông từ nhiều tháng nay. Mỗi lực lượng quy tụ hơn 4.000 thủy thủ và Thủy quân Lục chiến.

 

Các cuộc điều động kể trên diễn ra trong lúc chính quyền Trump đang xem xét chiến lược đối với Iran. Nhiều cuộc thăm dò dư luận cho thấy cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua không được dân chúng Hoa Kỳ hưởng ứng, đồng thời đã gây xáo trộn đáng kể cho nền kinh tế thế giới.

 

Trong một cuộc phỏng vấn công bố hôm thứ Năm, Tổng thống Trump cho biết khả năng gia tăng các cuộc không kích sau kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ là điều “có thể xảy ra”.

Cuộc chiến hiện nay bắt đầu từ cuối tháng Hai khi Hoa Kỳ, phối hợp với Israel, mở các đợt tấn công nhằm vào Iran. Sau một thời gian tạm ngưng giao tranh trong mùa hè để hai bên thử tìm kiếm giải pháp hòa bình, các cuộc thương thuyết đã đổ vỡ và chiến sự lại tiếp tục với những đòn tấn công qua lại.

 

Tuy nhiên, các giới chức quân sự cũng lưu ý rằng nếu Washington không quyết định mở rộng chiến tranh, các chiến hạm mới được điều động có thể chỉ nhằm thay thế những đơn vị đã phục vụ liên tục ngoài khơi Trung Đông trong nhiều tháng liền.

 

Cuộc chiến kéo dài đã đặt ra nhiều khó khăn cho quân đội Hoa Kỳ, từ việc bảo trì chiến hạm, duy trì tinh thần binh sĩ cho đến gánh nặng tài chính. Theo các nguồn tin quốc phòng, chiến dịch đã tiêu tốn hàng chục tỷ Mỹ kim, gây thiệt hại cho nhiều căn cứ và phi cơ Hoa Kỳ trong vùng. Hơn 800 quân nhân Mỹ đã bị thương, trong khi ít nhất 19 người thiệt mạng.

 

Các nhà quan sát nhận định rằng việc tập trung cùng lúc ba hàng không mẫu hạm tại Trung Đông, nếu trở thành hiện thực, sẽ là một trong những cuộc tăng cường hải lực quy mô lớn nhất của Hoa Kỳ tại khu vực này trong nhiều năm qua. Văn phòng Tổng thống và Bộ Quốc phòng hiện chưa đưa ra quyết định sau cùng.

 

Hegseth Giao Gingrich, Elon Musk Thẩm Định Nhu Cầu Quân Sự Tương Lai

 

Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth vừa giao cho cựu Chủ Tịch Hạ Viện Newt Gingrich, Elon Musk và doanh gia kỹ thuật quốc phòng Palmer Luckey nhiệm vụ nghiên cứu và thẩm định võ khí, kỹ thuật và khả năng mà quân lực Hoa Kỳ có thể cần trong các cuộc chiến tương lai.

 

Trong bài diễn văn tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến Quantico, Virginia, hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín, Hegseth công bố “Project Meridian,” một chương trình kéo dài 120 ngày nhằm thẩm định chiều hướng phát triển của chiến tranh và nhu cầu quân sự trong những thập niên tới.

 

Theo Hegseth, chương trình này không nhằm đặt ra một chiến lược hay chính sách quân sự mới, mà để xác định những lãnh vực Hoa Kỳ cần chiếm ưu thế và những khả năng quân lực phải làm chủ.

 

Ba người cùng đứng đầu chương trình là Gingrich, 83 tuổi; Elon Musk, 55 tuổi, sáng lập SpaceX; và Palmer Luckey, 34 tuổi, sáng lập công ty quốc phòng Anduril Industries. Họ sẽ làm việc với Emil Michael, viên chức cao cấp phụ trách kỹ thuật tại Ngũ Giác Đài, cùng một số chuyên viên kỹ thuật và đại diện giới kinh doanh.

 

Bản thẩm định dự trù hoàn tất trong vòng 120 ngày, gồm một phần mật dành cho Bộ Quốc Phòng và một phần có thể công bố.

 

Việc chọn Gingrich gây chú ý vì cựu Chủ Tịch Hạ Viện chưa từng phục vụ trong quân đội. Trong thời Chiến Tranh Việt Nam, ông được hoãn quân dịch khi còn theo học đại học và sau đó vì đã có gia đình.

 

Trong một cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal năm 1985, Gingrich từng nhìn lại quyết định ấy và nói rằng Việt Nam là “đúng chiến trường, đúng thời điểm.” Ông cũng nói, xét theo những điều mình tin tưởng, một phần trong ông nghĩ rằng lẽ ra ông nên sang Việt Nam.

 

Gingrich về sau nổi tiếng với lập trường cứng rắn về quốc phòng. Trong thập niên 1980, khi còn tại Quốc Hội, ông tham gia Congressional Military Reform Caucus, một nhóm chủ trương Quốc Hội phải bàn nhiều hơn về quan niệm và phương pháp chiến tranh, thay vì chỉ chú trọng ngân khoản và quân cụ.

 

Sau khi rời Quốc Hội năm 1999, Gingrich tiếp tục lên tiếng về các vấn đề quân sự và đối ngoại. Ông ủng hộ cuộc chiến Iraq năm 2003 và nhiều lần chủ trương thay đổi chính quyền tại Iran.

 

Musk và Luckey hiện cũng có nhiều liên hệ với Bộ Quốc Phòng. SpaceX giữ vai trò quan trọng trong các chương trình phóng vệ tinh và an ninh quốc gia, trong khi Anduril chế tạo phi cơ không người lái, các hệ thống tự động và nhiều loại quân cụ khác.

 

Theo Bộ Quốc Phòng, Project Meridian sẽ thẩm định những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo, người máy, hệ thống tự động, năng lượng định hướng và kỹ thuật sinh học, đồng thời xem xét những môi trường tác chiến mới, kể cả dưới lòng đất và không gian quanh Mặt Trăng.

 

Project Meridian là một trong sáu chương trình mới Hegseth công bố tại Quantico. Ông cũng loan báo thành lập một bộ chỉ huy chuyên trách chiến tranh tự động, nhằm đẩy nhanh việc đưa phi cơ không người lái và các hệ thống người máy vào quân lực Hoa Kỳ.

 

New York Chỉ Định Công Tố Đặc Biệt Điều Tra Vụ Nữ Sinh Cornell Tố Bị Cưỡng Hiếp

 

Thống đốc tiểu bang New York Kathy Hochul hôm 1 tháng 10 đã ra sắc lệnh bổ nhiệm Văn phòng Tổng Chưởng lý Letitia James làm công tố đặc biệt để phụ trách cuộc điều tra vụ một nữ sinh tố cáo bị nhiều người cưỡng hiếp tại một nhà huynh đệ thuộc Đại học Cornell hồi năm 2024.

 

Bà Hochul cho biết đã mất niềm tin vào khả năng xét xử khách quan của Biện lý Quận Tompkins, Matthew Van Houten, sau những tranh cãi liên quan đến quyết định khép hồ sơ mà không truy tố bất cứ ai trong cuộc điều tra ban đầu.

 

Vụ việc thu hút sự chú ý trên toàn quốc sau khi nạn nhân, được gọi là Jane Doe trong các hồ sơ pháp lý, đệ đơn kiện dân sự đối với bảy thành viên hội Chi Phi, Đại học Cornell và một số bị đơn khác. Đơn kiện cáo buộc cô bị chuốc rượu, sử dụng ma túy và bị xâm hại tình dục tập thể trong tình trạng không còn khả năng tự vệ.

 

Trước áp lực của công luận, Văn phòng Biện lý Tompkins đã tái mở hồ sơ đầu tuần này. Tuy nhiên, bà Hochul quyết định giao trách nhiệm điều tra cho Tổng Chưởng lý tiểu bang nhằm bảo đảm tính độc lập và khách quan của vụ án.

 

Đại học Cornell cũng thông báo sẽ mời luật sư độc lập xem xét cách nhà trường xử lý các tố cáo liên quan. Vụ việc đã gây làn sóng phẫn nộ trong sinh viên và cựu sinh viên, đồng thời làm dấy lên cuộc tranh luận rộng lớn về cách các trường đại học Hoa Kỳ đối phó với các vụ xâm hại tình dục trong khuôn viên trường.

 

Giới chức New York cho biết nếu kết quả điều tra cho thấy có căn cứ pháp lý, hồ sơ sẽ được trình lên đại bồi thẩm đoàn để xem xét việc truy tố hình sự.

 

Mỹ Chuyển $52 Triệu Viện Trợ Quân Sự Từ Âu Châu Sang Mỹ Latinh

 

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã quyết định chuyển khoảng 52 triệu Mỹ kim viện trợ quân sự từng được Quốc hội chuẩn thuận cho một số quốc gia Âu Châu và Trung Đông sang bốn nước Nam Mỹ gồm Panama, Peru, Ecuador và Colombia.

 

Quyết định này được thực hiện bất chấp sự phản đối của các dân biểu và thượng nghị sĩ Dân Chủ phụ trách đối ngoại tại Quốc hội. Một phần ngân khoản bị chuyển hướng vốn nằm trong gói hỗ trợ dành cho các quốc gia chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến Ukraine, đặc biệt là Slovakia và Bắc Macedonia.

 

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ biện minh rằng việc tái phân phối ngân khoản phù hợp với chiến lược an ninh quốc gia mới của Tổng thống Trump, tập trung ưu tiên vào Tây Bán Cầu. Theo Washington, nguồn quỹ này sẽ giúp chống nạn buôn bán ma túy, tăng cường hợp tác an ninh khu vực và bảo vệ Kênh đào Panama.

 

Tuy nhiên, các nhà lập pháp Dân Chủ cho rằng hành động trên vi phạm ý định của Quốc hội khi chuẩn chi ngân khoản, vốn được dành riêng để hỗ trợ Ukraine cùng các đồng minh Âu Châu sau cuộc xâm lăng của Nga.

 

Đây được xem là bước đi mới nhất trong chính sách giảm cam kết của Hoa Kỳ đối với Âu Châu, đồng thời phản ánh xu hướng chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Mỹ Latinh dưới thời Tổng thống Trump.

 

Chính Sách Năng Lượng Trump Có Thể Khiến Mỗi Gia Đình Tốn Thêm $6,500

 

Một cuộc nghiên cứu do tổ chức Energy Innovation công bố cho rằng các thay đổi trong chính sách năng lượng của chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ khiến các gia đình Hoa Kỳ phải chi thêm hàng ngàn Mỹ kim cho điện, nhiên liệu và năng lượng từ nay đến năm 2040.

 

Theo báo cáo, mỗi hộ gia đình tại 48 tiểu bang lục địa có thể phải trả thêm trung bình khoảng 6.500 Mỹ kim trong giai đoạn 2026-2040. Tại một số tiểu bang như Oregon, Mississippi, South Dakota, Virginia và Wyoming, mức gia tăng tích lũy có thể vượt 9.000 Mỹ kim mỗi hộ.

 

Các nhà nghiên cứu cho rằng việc cắt giảm hỗ trợ năng lượng sạch, nới lỏng các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu và ưu tiên phát triển than đá cùng khí đốt tự nhiên sẽ làm nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch tăng cao, từ đó đẩy giá điện và xăng dầu lên thêm.

 

Báo cáo cũng dự đoán các thay đổi này có thể làm gia tăng ô nhiễm không khí, chi phí y tế và lượng khí thải carbon trong những năm tới.

 

Tòa Bạch Ốc bác bỏ kết luận trên. Chính quyền Trump khẳng định các chính sách hiện nay nhằm tăng cường nguồn điện ổn định từ than đá và khí đốt tự nhiên, qua đó giảm giá năng lượng và bảo đảm an ninh lưới điện quốc gia.

 

Cuộc tranh luận phản ánh sự khác biệt sâu sắc giữa hai quan điểm năng lượng tại Hoa Kỳ: một bên ưu tiên nhiên liệu hóa thạch để bảo đảm nguồn cung, bên kia nhấn mạnh phát triển năng lượng tái tạo nhằm giảm chi phí dài hạn và hạn chế biến đổi khí hậu.

 

Mỹ Sẽ Cấp Hộ Chiếu Mẫu Mới, Nộp Đơn Hoàn Toàn Qua Mạng

 

Chính phủ Hoa Kỳ vừa công bố mẫu hộ chiếu mới dự kiến phát hành từ năm 2028, đồng thời cho biết người dân sẽ có thể làm thủ tục xin hộ chiếu lần đầu hoàn toàn qua mạng mà không cần đến cơ quan công quyền.

 

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết hệ thống mới sẽ được đưa vào cổng dịch vụ điện tử America.gov. Người nộp đơn chỉ cần đăng nhập, tải ảnh chụp từ nhà, thanh toán trực tuyến và theo dõi tiến trình xử lý hồ sơ qua mạng.

 

Theo kế hoạch, phần lớn công dân Mỹ sẽ có thể xin hộ chiếu hoặc thẻ thông hành bằng hình thức trực tuyến vào cuối năm 2027, thay thế đáng kể thủ tục giấy tờ truyền thống.

 

Mẫu hộ chiếu mới mang chủ đề “Flight of the Eagle” (Chuyến bay của Đại bàng), nhấn mạnh biểu tượng đại bàng đầu trắng và các mốc lịch sử của Hoa Kỳ. Trang bìa sử dụng Quốc ấn Hoa Kỳ với màu vàng nổi bật hơn, trong khi các trang bên trong giới thiệu hình ảnh từ Cách mạng Mỹ, trận Iwo Jima cho đến các sứ mạng không gian hiện đại.

 

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các hộ chiếu hiện hành vẫn có giá trị sử dụng cho đến ngày hết hạn và việc đổi mẫu sẽ không làm thay đổi các quy định nhập cảnh quốc tế.

 

Giới chức Washington nhận định đây là cuộc cải tổ lớn nhất của hệ thống hộ chiếu Hoa Kỳ trong nhiều năm qua, kết hợp giữa số hóa thủ tục hành chính và thiết kế mới nhằm tôn vinh lịch sử 250 năm của quốc gia.

 

Trump Ép Thượng Viện Chấm Dứt Việc Đổi Giờ Hai Lần Mỗi Năm

 

Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Sáu, 2 Tháng Mười, gia tăng áp lực lên các thượng nghị sĩ Cộng Hòa, yêu cầu Thượng Viện thông qua dự luật giữ giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày quanh năm, chấm dứt việc phải chỉnh đồng hồ hai lần mỗi năm.

 

Hạ Viện đã thông qua Sunshine Protection Act hồi Tháng Bảy với tỷ số 308-117. Trump gọi dự luật này là “No More Changing of Clocks Act,” nhưng dự luật đến nay vẫn chưa vượt qua Thượng Viện.

 

Trong một bài đăng dài trên Truth Social, Trump cho rằng việc đổi giờ hai lần mỗi năm gây tốn kém, bất tiện và có hại cho sinh hoạt, thể thao, giao thông và sức khỏe. Ông nói đa số người dân muốn có thêm một giờ ánh sáng vào buổi chiều hơn là buổi sáng.

 

Trump đặc biệt chỉ trích Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Tom Cotton của Arkansas, nói dự luật đang bị ông này cản lại “vì những lý do chưa rõ.”

 

Cotton là một trong những người phản đối mạnh nhất việc giữ giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày quanh năm. Ông cảnh cáo rằng vào mùa đông, mặt trời sẽ mọc trễ hơn, khiến trẻ em đi học và hàng triệu người đi làm trong lúc trời còn tối.

 

Tranh luận này không mới. Năm 1974, trong cuộc khủng hoảng năng lượng, Quốc Hội từng cho áp dụng giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày quanh năm. Nhưng chỉ sau vài tháng, sự phản đối gia tăng vì những buổi sáng mùa đông quá tối, đặc biệt là đối với trẻ em đi học. Quốc Hội phải chấm dứt thử nghiệm vào mùa thu năm đó.

 

Một dự luật tương tự từng được Thượng Viện thông qua nhất trí vào năm 2022 nhưng sau đó bị đình lại tại Hạ Viện. Lần này tình thế đảo ngược: Hạ Viện đã thông qua, còn số phận dự luật vẫn chưa rõ tại Thượng Viện.

 

Lãnh Tụ Đa Số Thượng Viện John Thune cũng tỏ ý nghi ngờ liệu dự luật có đủ 60 phiếu cần thiết để vượ qua thủ tục tại Thượng Viện hay không.

 

Vé Máy Bay Dịp Lễ Cuối Năm Đắt Nhất Trong 10 Năm

 

Giá vé máy bay cho dịp Lễ Tạ Ơn và Giáng Sinh năm nay đang tăng mạnh và có thể lên mức cao nhất trong 10 năm, giữa lúc giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.

 

Theo trang đặt vé Hopper, giá vé khứ hồi nội địa trung bình dịp Lễ Tạ Ơn hiện khoảng $402, tăng 31% so với năm ngoái. Vé dịp Giáng Sinh trung bình $452, tăng 23%.

 

Vé quốc tế cũng đắt hơn. Dịp Lễ Tạ Ơn, giá vé trung bình tới Âu Châu là $757, tăng 28%; Á Châu $1,121, tăng 17%; Mexico và Trung Mỹ $628, tăng 32%; vùng Caribbean $511, tăng 17%.

 

Dịp Giáng Sinh, vé tới Âu Châu trung bình $1,000, tăng 15%; Caribbean $881, tăng 29%; Mexico và Trung Mỹ $936, tăng 23%. Vé tới Á Châu trung bình $1,754, giảm khoảng 1% so với năm ngoái.

 

Expedia khuyên hành khách đi nội địa dịp Lễ Tạ Ơn nên mua vé trước ngày 5 Tháng Mười Một; các chuyến quốc tế nên đặt trước ngày 15 Tháng Mười. Với dịp Giáng Sinh, nên mua vé nội địa trước ngày 10 Tháng Mười Một và vé quốc tế trước ngày 1 Tháng Mười Hai.

 

Theo FlightHub, hành khách đặt vé sớm nhất có thể trả thấp hơn từ 23% đến 30%. KAYAK cho biết mua hai vé một chiều, kể cả trên hai hãng khác nhau, có thể tiết kiệm tới 29% cho chuyến nội địa và 30% cho chuyến quốc tế.

 

Một cách khác là tránh những ngày đông khách nhất. Dịp Lễ Tạ Ơn, giá thường cao vào Thứ Tư trước lễ và Chủ Nhật sau lễ. Expedia cho biết giá trung bình thấp hơn nếu khởi hành Thứ Hai, 23 Tháng Mười Một, và trở về đúng ngày Lễ Tạ Ơn, 26 Tháng Mười Một. Dịp Giáng Sinh, một lựa chọn rẻ hơn là bay ngày 24 Tháng Mười Hai và trở về ngày 28.

 

Các chuyên gia cũng khuyên hành khách theo dõi giá vé, linh động ngày giờ, so sánh vé một chiều và tận dụng điểm thưởng hoặc dặm bay. Trong lúc giá vé trả bằng tiền mặt tăng nhanh, giá vé đổi bằng điểm chưa tăng tương ứng, nhưng số ghế loại này thường hết sớm.

 

 

Nếu bạn là cử tri Quận Boone, nơi phía Bắc tiểu bang Kentucky, hẳn là bạn biết nhiều hơn những người Việt nơi khác về ứng cử viên gốc Việt Lianna Nguyen (Đảng Dân Chủ) đang tranh một ghế cấp quận. Kentucky là một tiểu bang không có nhiều người Việt cư trú, do vậy cô Lianna Nguyen tập trung vào các vấn đề chung mà cử tri thường quan tâm. Thêm nữa, cô Lianna Nguyen là một điển hình của thế hệ thứ nhì của cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ.
• Trump Lại Giở Chiêu Trò Mua Phiếu, Phát $90 Cho Người Hưởng Medicare Trước Bầu Cử, Hàng Chục Triệu Người Bị Loại • Dầu Vọt Lên 105 Mỹ Kim, Chứng Khoán Lao Dốc Vì Trump Cân Nhắc Tấn Công Iran Trở Lại • Nga Oanh Tạc Hai Xe Buýt Ở Ukraine, Ít Nhất 33 Người Thiệt Mạng • Trump Bị Người Biểu Tình Liên Tiếp Cắt Lời Trong Cuộc Vận Động Tranh Cử Tại Texas • Dân Chủ Hứa Khôi Phục Trợ Cấp Y Tế Nếu Giành Được Hạ Viện • Hai Vụ Kiện Nhắm Vào Quảng Cáo Dùng Tiền Thuế Của Trump • Hoa Kỳ Dự Tính Thu Lệ Phí 70.000 Mỹ Kim Đối Với Sinh Viên Ngoại Quốc Muốn Làm Việc • Bị Tiêm Thuốc Độc Hành Quyết, Sáu Ngày Sau Christa Pike Tỉnh Dậy, Phẫn Nộ Và Hoang Mang: “Tôi Đang Ở Đâu?” • Cảnh Sát Pháp Đàn Áp Biểu Tình Học Sinh: Một Em Vỡ Hàm, Một Em Mất Bàn Tay, Hơn 6,500 Người Bị Bắt • Nobel Văn Chương 2026 Vinh Danh Anne Carson, Nhà Thơ, Nhà Văn, Dịch Giả Canada
Nói về chữ "văn phong" hẳn là có những định nghĩa rất mực uyên bác trong sách vở. Một thời tôi đã từng học những thứ rất phức tạp trong các chứng chỉ Triết học, và bây giờ tôi đã quên sạch. Trong đầu tôi không còn chữ nào (không phải là vô niệm, như kiểu các Thiền sư nói; mà thực tế là vô tự, tức là không có chữ nào hiện lên trong tâm, và tôi không nhớ tôi đã tu tập kiểu nào mà lại ra như thế). Tôi cũng không phải chuyên gia về ngữ học. Nơi đây tôi chỉ muốn nói theo kiểu rất mực học trò thời mới lớn (may ra còn vài chữ), rằng văn phong là cái giọng mình nhận ra sau một cuộc nói chuyện với một ai đó. Thí dụ, bạn nhớ rằng hồi sáng, bạn nói chuyện gì đó với một thiếu nữ trên chuyến xe buýt, rồi bạn nhớ tới giọng Huế của cô này, tiếng cô cười dòn tan và dịu dàng khi từ biệt xuống trạm. Đọc một cuốn sách cũng thế, khi bạn gấp sách lại, bạn sẽ nhớ tới giọng riêng của từng tác giả và không khí truyện. Thí dụ, văn phong trong truyện Bố Già hiển nhiên là khác với trong Hoàng Tử Bé.
Đúng 1 giờ trưa thứ Năm, giờ Stockholm, Viện Hàn Lâm Thụy Điển công bố quyết định trao giải Nobel Văn Chương năm nay cho Anne Carson, người phụ nữ thứ 19 nhận được vinh dự này. Trong lời tuyên dương, Viện Hàn Lâm Thụy Điển vinh danh bà: “Vì sự nghiệp sáng tác táo bạo, độc đáo, qua cuộc đối thoại tài tình và dí dỏm với truyền thống văn chương cổ điển, đã khai mở những hình thức biểu đạt mới cho văn học đương đại.”
• Tượng Trump Khỏa Thân Trưng Bày Tại Nghị Viện Châu Âu Ở Strasbourg • Vụ án ‘Xưởng Trẻ Em’ kinh hoàng ở California • Chính quyền Trump không mời quan sát viên quốc tế theo dõi bầu cử giữa kỳ • Thâm hụt thương mại của Mỹ vượt mốc $100 tỷ, lần đầu tiên kể từ tháng 3/2025 • Nobel Hóa Học 2026 Thuộc Về 2 Nhà Khoa Học Pháp Và Nhật • ICE đã rà soát hàng chục triệu hồ sơ cử tri để tìm ai không phải là công dân • Nữ tử tù Christa Pike tỉnh lại, có thể nói chuyện sau vụ hành quyết bất thành • Florida ban bố tình trạng khẩn cấp tại 25 địa hạt đối với áp thấp nhiệt đới • Trump đối với giá năng lượng như thế nào?
Bản tin sau là của báo Tehran Rimes hôm 6/10/2026, do phóng viên Mahnaz Abdi tường thuật, tựa đề "Vietnamese trade delegation in Tehran; exclusive interview on expanding bilateral ties" (Phái đoàn thương mại Việt Nam tại Tehran: phỏng vấn độc quyền về việc mở rộng quan hệ song phương). Bản tin cho thấy Mỹ phong tỏa Iran chỉ là hành động đơn phương của Mỹ, nên không hẳn là kín bưng.
Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
• Trump ‘mồi’ cho Iran kéo quân biến LA và San Diego thành bình địa • Sinh viên Cornell biểu tình phản đối trường giải quyết cáo buộc cưỡng hiếp tập thể • Trump đòi bắt các cơ quan truyền thông vì đưa tin về cuộc tranh cử • Quân đội Hoa Kỳ thi hành án xử bắn đầu tiên từ năm 1961 • Trump lại tuột điểm trong cuộc thăm dò mới • Roy Cooper dẫn đầu, super PAC của đảng Dân Chủ không cần quảng cáo ở North Carolina • Cựu thí sinh “American Idol” lãnh án chung thân không ân xá vì sát hại vợ • Tối Cao Pháp Viện mở niên khóa mới với vụ kiện khí hậu gây nhiều tranh luận • Biểu tình lan rộng khắp nước Pháp, từ các cuộc xuống đường của học sinh
Trước tiên là chuyện cá độ văn học. Bởi vì người dám đưa tiền ra cá độ, hẳn là có lý do họ tin rất mực. Nếu nhìn vào các thị trường dự đoán và nhà cái về giải văn học trong những ngày trước mùa Nobel 2026, chưa có ứng viên nào vượt trội tuyệt đối. Nobel Văn học vẫn là giải khó đoán nhất vì Viện Hàn lâm Thụy Điển thường gây bất ngờ. Tuy nhiên, một số tên tuổi được nhắc đến nhiều nhất hiện nay.
Tôi không gọi là bệnh Tôi gọi là thời tiết cơn địa chấn từ ngực không bản tin nào dự báo Tôi hai mươi tuổi tin rằng mình đặc biệt cách một cơn mưa tin mình là nguyên nhân cơn lụt
- Giải Nobel Y học trao cho 3 Giáo sư đang dạy ở Mỹ, Đức, nghiên cứu về não bộ. - CBS: công an bắt 12 người đã trộm 2.700 con mèo bán cho các tiệm thịt mèo Sài Gòn. - Nam Hàn: 1 tàu cá với 11 thuyền viên lật chìm, chỉ vớt được 9 người, trong đó có 1 người Việt, mất tích 2 người. - Các học giả thế giới kinh hoàng: Trump tới Ohio, nói "Tôi hiểu biết nhiều hơn về mọi thứ so với bất kỳ ai trong căn phòng này. Bất kỳ ai ở bất cứ đâu trên thế giới." - Giá dầu diesel tăng cao: 82 công ty vận tải đường bộ đã chính thức nộp đơn khai phá sản từ đầu năm 2026 (nhưng theo thống kê của ngành, là 200 công ty phá sản).
Dịch theo bản tin AP, do phóng viên Gerald Imray viết từ Nam Phi: Một người nhập cư bị Mỹ trục xuất và giam giữ tại nhà tù ở châu Phi hơn một năm qua đã được trả tự do. Một công dân Lào bị Mỹ trục xuất sang Eswatini (quốc gia có tên cũ là Swaziland, trước khi đổi tên năm 2018) trong chiến dịch siết chặt kiểm soát nhập cư của chính quyền Trump đã được trả tự do khỏi nhà tù an ninh nghiêm ngặt tại quốc gia châu Phi này vào Chủ nhật, sau hơn một năm bị giam giữ; thông tin này do luật sư của ông cho biết.
- Cosco bị kiện vì mua hạt điều VN từ các trại lao động cưỡng bức và lao động trẻ em VN. - Nhật Bản siết nhập cư: GS Nhật nói có quá nhiều tin giả để thổi phồng số lượng người nhập cư gây tội phạm, lạm dụng phúc lợi xã hội, và nỗi lo nhập cư ồ ạt. Dân gốc Việt than trời. - Biển Đông: Hải quân Philippines truy bắt 1 tàu lạ nghị đánh bắt cá bằng thuốc nổ, 2 tàu Hải Cảnh TQ và 1 trực thăng TQ tới quậy phá, cứu tàu lạ. - Trump đe dọa áp thuế 300% nếu các hãng Nam Hàn, TQ, Nhật, Canada không mở xưởng ở Mỹ. Nam Hàn lo ngại có dự án sẽ lỗ. Nếu bị thuế 300%, thùng mì gói Nam Hàn 10 USD sẽ bán giá 40 USD? - Iran: Mỹ đang xét thỏa thuận do Iran đề ra // Iraq bắt những người xúc phạm quốc kỳ Mỹ trong cuộc biểu tình vì chủ quyền // Anh: 1 tàu dầu Anh bị phi đạn lạ bắn trúng, bể phòng máy. - Trump thành lập Lực lượng Siêu trí tuệ (SIF), tận dụng trí tuệ nhân tạo vào đời sống. - Trump tới Ohio kêu gọi bầu cho các ứng cử viên Cộng Hòa, hăm dọa nếu Dân Chủ thắng Ohio, Trump sẽ cắt viện trợ liên
Tôi từng được Thầy bổn sư dạy rằng, "Con đừng nên tranh cãi." Thế rồi nhiều năm sau, tôi bước vào nghề báo. Và thế rồi, tôi tự nhận thấy, từng dòng chữ mình viết xuống, từ trong thời chưa có máy vi tính, và từng chữ gõ xuống bàn phím từ khi có vi tính, là đi giữa những trận đồ tranh cãi. Thí dụ, chữ "máy vi tính" tôi vừa gõ hiển nhiên là một lựa chọn, và những lý luận, rằng tại sao không gõ chữ "máy điện toán" và rằng chữ này hay chữ kia là mang theo cả một khung trời giáo dục. Hay lựa chọn giữa chữ "tàu sân bay" và "hàng không mẫu hạm" và rất nhiều nữa.
Bài phân tích sau là của báo Dagens.com US hôm Thứ Bảy ngày 3/10/2026, tựa đề "America's clean car surrender: How the US auto industry lobbied to become globally obsolete" (Mỹ đầu hàng trong cuộc đua xe sạch: Kỹ nghệ xe hơi Mỹ đã vận động hành lang để tự trở nên lạc hậu trên toàn cầu) của nhà phân tích Asger Risom.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.