Ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB) -Khi cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đến gần, Bộ Tư Pháp đã yêu cầu hầu hết các tiểu bang và Washington D.C. phải cung cấp hồ sơ liên quan đến bầu cử, bao gồm danh sách ghi danh cử tri toàn tiểu bang, có khi cả phiếu bầu từ các cuộc bầu cử trước. Chính phủ Trump đã kiện 23 tiểu bang và Washington D.C. vì từ chối tuân thủ những yêu cầu này. Đồng thời, Quốc hội do Cộng Hòa kiểm soát đang thúc đẩy luật bầu cử nhằm thắt chặt các yêu cầu về nhận dạng cử tri, loại bỏ cử tri khỏi danh sách đăng ký, và hạn chế bỏ phiếu qua thư. Các yêu cầu này liên quan đến những thông tin cá nhân rất nhạy cảm, đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về quyền riêng tư và an ninh của công dân Hoa Kỳ.
Trong một cuộc họp báo trên mạng vào đầu tháng 2 do American Community tổ chức, các diễn giả nhận định về ảnh hưởng của những hành động này đối với cuộc bầu cử giữa kỳ, và cách các tiểu bang đang phản ứng để ngăn chặn chính quyền liên bang. Các diễn giả:
Justin Levitt, Giáo sư Luật, Trường Luật Loyola (LMU); Cựu Cố vấn cấp cao của Tòa Bạch Ốc về Quyền Bầu cử.
Danielle Lang, Phó Chủ tịch về Quyền Bầu cử & Pháp quyền, Campaign Legal Center.
John C. Yang, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Asian Americans Advancing Justice (AAJC).
Andrea Senteno, Cố vấn Khu vực D.C. của MALDEF, một tổ chức bảo về quyền bầu cử của người Mỹ gốc Mexico.
Vào ngày ngày 10 tháng 2, Hạ viện đã thông qua Đạo luật SAVE America, trong đó yêu cầu bằng chứng quốc tịch và giấy tờ tùy thân có ảnh để ghi danh bầu cử. Một ngày trước đó, Hạ viện cũng tổ chức phiên điều trần về Đạo luật Make Elections Great Again (MEGA), yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh, giới hạn phiếu bầu qua thư, yêu cầu phiếu bầu qua thư phải được nhận trước khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa trong ngày bầu cử. Dự luật cũng yêu cầu các tiểu bang xác minh quốc tịch trong tiến trình đăng ký cử tri, yêu cầu phiếu bầu giấy có kiểm toán, chấm dứt hệ thống bỏ phiếu qua thư phổ quát. Tuy nhiên, cả hai dự luật đều khó có cơ hội được Thượng viện thông qua.
Các học giả luật và những người ủng hộ quyền bầu cử cho rằng bất chấp lập trường quyết liệt từ các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ viện, Hiến Pháp cấm sự can thiệp quá mức của chính phủ liên bang vào việc tổ chức bầu cử của tiểu bang. Thí dụ như sắc lệnh hành pháp của tổng thống Trump hồi tháng 3 năm ngoái nhằm yêu cầu bằng chứng quốc tịch (thí dụ như passport) trong tiến trình ghi danh cử tri liên bang. Theo Justin Levitt, tổng thống không có quyền hạn này. Các viên chức tiểu bang, những người chịu trách nhiệm về bầu cử, có thể bỏ qua lệnh của tổng thống, nói với tổng thống rằng họ mới là những người kiểm soát các cuộc bầu cử ở Hoa Kỳ.
Những vụ kiện liên quan đến vấn đề này đã và đang diễn ra. Các tiểu bang đang giành chiến thắng về mặt pháp lý. Sắc lệnh hành pháp chỉ đạo các viên chức liên bang can thiệp vào quy trình bầu cử đã bị chặn nhiều lần tại tòa án. Nhưng ông Levitt nói có thể Trump đã thành công đáng kể trong việc gieo rắc sự ngờ vực vào tính trung thực của cuộc bầu cử ở Mỹ, mặc dù những cáo buộc liên tục về gian lận bầu cử của Trump chưa bao giờ có bằng chứng.
Diễn giả Danielle Lang cũng đồng ý rằng việc kiện tụng đã diễn ra nhanh chóng, và kết quả nghiêng về phía tiểu bang. Ví dụ, vào ngày 15 tháng 1 năm 2025, một tòa án liên bang đã bác bỏ yêu cầu của chính quyền liên bang đòi California cung cấp toàn bộ cơ sở dữ liệu ghi danh cử tri. Trước đó một ngày, một thẩm phán liên bang khác cũng ra phán quyết bác bỏ một vụ kiện tương tự chống lại Oregon. Tổ chức Campaign Legal Center của Lang đã giành một chiến thắng khi ngăn chặn một yêu cầu của chính quyền liên bang buộc Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử (một cơ quan độc lập) thay đổi mẫu ghi danh cử tri liên bang để bổ sung các yêu cầu nhận dạng mới. Mẫu ghi danh này được tạo ra bởi một đạo luật năm 1993 có tên là Đạo luật Đăng ký Cử tri Quốc gia. Nó đặc biệt quan trọng đối với các chiến dịch ghi danh cử tri toàn quốc. Nó cũng quan trọng đối với các cộng đồng cử tri có trình độ tiếng Anh hạn chế, sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau, điều mà chính phủ Trump không muốn. Tòa án đã nói rõ rằng tổng thống không có quyền lực hiến pháp đối với các cuộc bầu cử. Người Mỹ ủng hộ việc xác định danh tính cử tri, nhưng không ủng hộ một đạo luật tước quyền bầu cử của hàng triệu người Mỹ, ví dụ như những phụ nữ kết hôn gặp khó khăn trong việc chứng minh tư cách bỏ phiếu của mình.
Theo diễn giả John C. Yang, bỏ phiếu là một quyền cơ bản của mọi công dân, không phải là đặc quyền của một nhóm người nào. Trừ khi ai đó có thể chứng minh rằng những thay đổi là tối cần thiết, quyền bầu cử sẽ không thể thay đổi. Ông nhấn mạnh việc yêu cầu về giấy tờ có thể tạo ra khó khăn cho những công dân nhập tịch có tên khác nhau trong các giấy tờ cá nhân như ID, passport, số an sinh xã hội… Đối với người Mỹ gốc Á, tên của họ có thể gặp vấn đề. Nhiều người Mỹ gốc Việt hiểu rõ những sai sót về tên họ khi vào quốc tịch Mỹ hơn ai hết. Nhiều người có số an sinh xã hội, giấy khai sinh, passport có tên không khớp nhau. Không thể vì vậy mà họ không có quyền đi bầu.
Ngoài ra, bỏ phiếu qua thư cũng đặc biệt quan trọng đối với cộng đồng người Mỹ gốc Á. Việc có phiếu bầu tại nhà cho phép họ có thêm thời gian để dịch, suy nghĩ kỹ về quyết định bỏ phiếu của mình, điều mà họ cảm thấy bị áp lực khi phải làm tại phòng bỏ phiếu. Vào năm 2024, 46.5% người Mỹ gốc Á đã bỏ phiếu qua thư.
Diễn giả Andrea Senteno cho rằng cử tri gốc Latin cũng đối mặt với những rào cản tương tự. Người Mỹ gốc Latin hiện là nhóm thiểu số chủng tộc sắc tộc lớn nhất ở Hoa Kỳ, chiếm 19% dân số, tăng 51% từ năm 2010 đến năm 2020. Ước tính có 36.2 triệu người Latin đủ điều kiện bỏ phiếu vào năm 2024, tăng từ 32.3 triệu người vào năm 2020. Tuy nhiên, ông Senteno cho biết vẫn còn khoảng cách đáng kể trong việc ghi danh bầu cử và tỷ lệ cử tri đi bầu. Ông lên án hành động loại bỏ cử tri bất hợp pháp, gây khó khăn cho việc hỗ trợ ngôn ngữ dành cho cử tri, hạn chế phiếu bầu qua thư. Việc chứng minh quốc tịch, sự hiện diện của ICE tại các điểm bỏ phiếu là những nỗ lực của chính quyền liên bang nhằm làm giảm số lượng cử tri gốc Latin đi bầu.
