Chi tiết thú vị nhất có lẽ nằm ở chỗ này: từ nay, Donald Trump cũng là một cử tri trong địa hạt mà Emily Gregory đại diện. Nhưng Gregory không biến điều ấy thành trò trình diễn. Khi được hỏi về người cử tri nổi tiếng nhất của mình, bà chỉ nói sẽ làm việc cho mọi người trong địa hạt như nhau, không đặt ai lên trên ai. Ảnh: Emily Gregory For State House FB.
Emily Gregory bước vào chính trường không bằng dáng dấp của một tay tổ chức lão luyện, cũng không bằng thứ hào quang thường thấy nơi những người đã quen sân khấu. Bà đi lên từ một đời sống dân sự rất thường: làm việc trong ngành y tế công cộng, điều hành một cơ sở thương mại nhỏ, nuôi ba con, sống trong một gia đình quân ngũ. Nhưng chính người đàn bà có vẻ ngoài bình thường ấy lại vừa làm được điều mà không mấy ai nghĩ tới: lật được Địa hạt 87 của Florida, nơi có Mar-a-Lago, tư dinh mà Donald Trump khai là nơi cư ngụ của mình.
Đó là chi tiết không thể bỏ qua. Bởi câu chuyện của Gregory không chỉ là chuyện một ứng cử viên Đảng Dân Chủ thắng một ghế dân biểu tiểu bang. Cái đáng nói là bà thắng ngay trong một địa hạt gắn với biểu tượng quyền lực chính trị của Trump, một vùng mà phía Cộng Hòa từng nắm khá vững. Vì vậy, chiến thắng của Gregory mang ý nghĩa nhiều hơn một kết quả bầu cử bổ sung. Nó biến bà, chỉ sau một đêm, từ một gương mặt mới thành người đàn bà đã lật được “sân sau” của Trump.
Gregory là ứng cử viên lần đầu ra tranh cử. Bà có bằng về khoa học sức khỏe và vận động thân thể, rồi học tiếp cao học về chính sách và quản trị y tế công cộng. Trước khi bước vào chính trị, bà xây dựng một cộng đồng sinh hoạt thể dục dành cho phụ nữ mang thai và các bà mẹ mới sinh tại Palm Beach. Nhìn vào lý lịch ấy, người ta thấy một con đường không có gì giống lối đi thông thường của giới chính khách. Nó gần với hình ảnh một người đàn bà đã đi qua công việc, gia đình, con cái và những lo toan rất thực tế của đời sống trước khi nghĩ đến chuyện cầm lá phiếu xin dân trao quyền.
Bà cũng không che giấu điều đó. Gregory tự nói về mình như một người vợ quân nhân, một người mẹ, một người trong một gia đình bình thường muốn sống yên ổn như bao gia đình khác. Cái giọng ấy là giọng của một người muốn nói chuyện cơm áo trước, nói chuyện đời sống trước, rồi mới đến chuyện đảng phái. Có lẽ chính chỗ đó làm nên nét riêng của bà: không phải một khuôn mặt chính trị được đúc sẵn, mà là một người đàn bà đem cái phần rất đời thường của mình bước vào chính trường.
Những gì thúc bà ra tranh cử cũng không phải là tham vọng quyền lực theo nghĩa thông thường. Gregory nói bà đã nghĩ đến việc này từ vài năm trước, nhưng phải đến thời kỳ đại dịch COVID-19 và những cuộc biểu tình sau cái chết của George Floyd, ý nghĩ ấy mới thành quyết định. Nói gọn, bà bước ra không phải vì mê quyền, mà vì thấy khu vực mình sống cần một tiếng nói khác — một người chịu đi Tallahassee để lo cho dân địa phương, thay vì chìm trong những trận đánh ý thức hệ xa rời đời sống hằng ngày.
Ngay trong cách vận động, Gregory cũng cố dựng cho mình một vị trí rất rõ: bà nói về phí bảo hiểm nhà cửa, giá nhà, tiền chợ, tiền xăng, chăm sóc y tế, trường công. Đó là những chuyện nghe không kêu, nhưng lại là những thứ bám sát đời sống nhất. Và có lẽ cũng chính nhờ đi thẳng vào những chuyện ấy mà bà tạo được hình ảnh của một người không đến để làm biểu tượng, mà để giải quyết việc dân. Thành ra, việc bà lật được địa hạt có Mar-a-Lago không chỉ là một cú thắng bất ngờ; nó còn cho thấy một kiểu chính trị khác vẫn còn cửa sống, ngay cả ở một nơi bị cái bóng của Trump phủ lên rất đậm.
Chi tiết thú vị nhất có lẽ nằm ở chỗ này: từ nay, Donald Trump cũng là một cử tri trong địa hạt mà Emily Gregory đại diện. Nhưng Gregory không biến điều ấy thành trò trình diễn. Khi được hỏi về người cử tri nổi tiếng nhất của mình, bà chỉ nói sẽ làm việc cho mọi người trong địa hạt như nhau, không đặt ai lên trên ai. Câu trả lời đó nói nhiều về bà. Nó cho thấy Gregory hiểu rất rõ sức nặng biểu tượng của chiến thắng mình, nhưng không muốn để mình bị nuốt vào cái bóng ấy. Bà thắng ở Mar-a-Lago của Trump, nhưng bà không muốn chỉ được nhớ như người đàn bà đứng đối diện Trump. Bà muốn được nhìn như người đại diện cho một cộng đồng đang muốn sống đỡ chật vật hơn.
Vì thế, nếu phải vẽ chân dung Emily Gregory trong một câu, có lẽ có thể nói thế này: đó là một người đàn bà đi từ đời sống thường ngày vào chính trường, rồi bằng chính thứ ngôn ngữ của đời sống thường ngày ấy mà lật được một địa hạt mang dấu ấn Mar-a-Lago của Trump. Ở bà không có vẻ dữ dội của một ngôi sao chính trị mới nổi. Nhưng có một thứ khác bền hơn: dáng dấp của một khuôn mặt mà người ta có thể tin là hiểu nỗi chật vật của đời sống thường dân — và chính điều đó đã giúp bà làm nên chuyện ở ngay nơi người ta tưởng là khó làm nên chuyện nhất. (VB )
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình