Ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB)- Hơn 66 triệu người Mỹ (tương đương 20% dân số) đang sinh sống tại các vùng nông thôn. Người dân ở những khu vực này đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng về khả năng chi trả và tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nhiều người mất bảo hiểm y tế, với ước tính khoảng 8.4% người dân nông thôn hiện không có bảo hiểm y tế. Những con số trên dự kiến sẽ còn gia tăng khi các thay đổi về chương trình Medicaid và Obamacare (ACA) bắt đầu có hiệu lực. Ước tính khoảng 5 triệu người Mỹ đã từ bỏ bảo hiểm y tế do mức phí bảo hiểm tăng. Các tổ chức vận động vì sức khỏe cộng đồng dự báo mức phí này sẽ tiếp tục tăng thêm 15% vào tháng 1 năm 2027.
Cuộc khủng hoảng y tế thể hiện rõ nét nhất qua tình trạng đóng cửa các bệnh viện vùng nông thôn. Theo dữ liệu tháng 5 năm 2026 từ Trung tâm Cải tiến Chất lượng và Thanh toán Chăm sóc Sức khỏe (Center for Healthcare Quality and Payment Reform), có 720 bệnh viện nông thôn đang đứng trước nguy cơ đóng cửa; trong đó 294 bệnh viện có thể phải ngừng hoạt động trong vòng 2 đến 3 năm tới. Những người có nhu cầu cấp cứu buộc phải di chuyển xa hơn để được chăm sóc y tế khẩn cấp, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.
Trong một cuộc họp báo do American Community Media tổ chức vào giữa tháng 9, các chuyên gia đã thảo luận về cuộc khủng hoảng y tế đang diễn ra tại nông thôn này, cùng các giải pháp nhằm bảo đảm khả năng chăm sóc y tế toàn diện hơn cho mọi người.
Tiến sĩ Katherine Hempstead là Cố vấn Chính sách Cấp cao của tổ chức Robert Wood Johnson Fund. Theo bà, những con số thống kê cho thấy người dân nông thôn nghèo hơn, già hơn, có tình trạng sức khỏe tệ hơn so với dân đô thị. Tại các vùng nông thôn thường có tỉ lệ nghiện ngập cao, tỉ lệ chết vì tự tử, ung thư cũng cao. Đạo luật Bự & Đẹp của tổng thống Trump lên kế hoạch cắt giảm 1,000 tỉ đô la ngân sách dành cho chương trình y tế Medicaid trong 10 năm tới, đồng thời cũng cắt giảm hỗ trợ dành cho chương trình y tế Obamacare. Những thay đổi này dự kiến sẽ khiến có thêm 10-15 triệu người không có bảo hiểm y tế trong 10 năm tới (hiện nay số người Mỹ không có bảo hiểm y tế vào khoảng 30 triệu người).
Lưu ý rằng chính phủ liên bang đang thực hiện một chương trình mang tên “Chuyển đổi Y tế Nông thôn” (RHTP) trị giá 50 tỷ USD, dự định cấp 10 tỷ USD mỗi năm từ năm 2026 đến 2030 cho các tiểu bang nhằm hiện đại hóa dịch vụ y tế tại các cộng đồng nông thôn Hoa Kỳ. Kinh phí tập trung vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, đổi mới công nghệ (chữa trị y tế từ xa, hồ sơ sức khỏe điện tử…), phát triển nguồn nhân lực y tế… Tuy nhiên, nhiều chuyên gia y tế nhận định rằng ngân sách này là khá nhỏ so với những gì đang cắt giảm, đồng thời cũng không phải là giải pháp dài hạn cho vấn đề y tế vùng nông thôn.
Đa số cư dân nông thôn không sử dụng bảo hiểm y tế từ các công ty, vì họ là những gia đình làm nông nghiệp. Thay vào đó, họ thường sử dụng Medicaid hay chương trình Obamacare. Các bệnh viện vùng nông thôn thường hoạt động chủ yếu nhờ phí thu được từ các nguồn này. Nay số người có bảo hiểm giảm khiến nguồn thu bị giảm theo, nhiều bệnh viện có nguy cơ đóng cửa. Các tiểu bang có vùng nông thôn rộng lớn thường là Cộng Hòa, chính quyền có ngân sách hạn hẹp để trợ giúp cho các bệnh viện do mức thu thuế thấp. Tất cả những yếu tố này càng đặt thêm gánh nặng y tế lên người dân.
Một điều đáng chú ý khác là các vùng nông thôn Hoa Kỳ thu hút đông đảo di dân đến làm việc. Trước các chính sách di trú hà khắc của chính quyền hiện nay, nhiều di dân lo ngại việc tiếp cận các dịch vụ y tế có thể dẫn đến tình trạng bị trục xuất, cho nên quyết định không chăm sóc y tế cho bản thân. Thay vì được chăm sóc y tế để phòng ngừa bệnh, nhiều người chỉ nhập viện khi bệnh nặng cần cấp cứu, tạo thêm gánh nặng cho bệnh viện.
Bác sĩ Amy Gordon Bono là Bác sĩ Chăm sóc Ban đầu (PCP) tại tiểu bang Tennessee. Bà đưa ra một thí dụ cụ thể về hiện trạng của nền y tế tiểu bang nông nghiệp này. Bệnh nhân của bà là một phụ nữ di dân, làm nghề chăm sóc y tế tại gia. Người này đã từng mua bảo hiểm Obamacare cho mình, nhưng sau đó phải bỏ vì chi phí tăng cao. Là một người đi chăm sóc sức khỏe cho nhiều người khác nhưng bản thân lại không có bảo hiểm. Mới đây, người phụ này bị đột qui phải nhập viện cấp cứu. Vì không có bảo hiểm, bệnh viện phải chữa trị tốn kém mà không thu được phí. Còn người phụ nữ di dân trở thành phế nhân vì một căn bệnh mà lẽ ra có thể phòng ngừa được nếu được chăm sóc y tế dự phòng.
Tennessee hiện nay nằm trong 10 tiểu bang có nền y tế tệ nhất Hoa Kỳ vào năm 2025. Tiểu bang đứng thứ năm về tỉ lệ chết trẻ từ 18-64 tuổi, chủ yếu là do các bệnh tim mạch, bệnh liên quan đến nghiện ngập, bệnh hô hấp mãn tính. Thống kê cho thấy cộng đồng da đen có tỉ lệ chết trẻ cao hơn người da trắng; tỉ lệ sản phụ tử vong cao hơn gấp ba người da trắng; tỉ lệ trẻ sơ sinh tử vong cũng cao hơn. 90% những trường hợp tử vong này có thể ngăn ngừa được nếu việc chăm sóc y tế phòng ngừa tốt hơn. Bà Bono cho rằng nguyên nhân của tình trạng y tế đáng báo động này là khả năng tiếp cận chăm sóc y tế của người dân thấp. Vùng nông thôn rộng lớn, bệnh nhân phải di chuyển xa mới đến được bệnh viện. Vậy mà tiểu bang có 12 bệnh viện có nguy cơ đóng cửa do thiếu hụt ngân sách hoạt động.
Tennessee nổi tiếng với hệ thống y tế độc quyền, khi một tập đoàn tư nhân xây dựng chuỗi bệnh viện để cung cấp dịch vụ y tế. Thí dụ như tập đoàn Ballad Healthcare với 20 bệnh viện tại miền Đông Tennessee. Khi nguồn thu giảm, hệ thống bệnh viện buộc phải thu hẹp hoạt động, khiến chất lượng chăm sóc y tế giảm theo. Đây là một thí dụ cụ thể cho thấy nền y tế hoạt động theo cơ chế thị trường thất bại trong nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân nghèo vùng nông thôn.
Tiến sĩ Neale Mahoney là Giáo sư Kinh tế học tại Đại học Stanford. Theo ông, kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện y tế nông thôn. Nếu Đảng Dân Chủ kiểm soát được quốc hội, họ có thể việc ngăn chận những chính sách đã và đang làm cho tình hình trở nên tồi tệ. Đầu tiên là ngăn chặn những chính sách cắt giảm ngân sách các chương trình y tế dành cho người nghèo, người già, người tàn tật. Thứ hai là đưa ra những qui định để cải thiện giá và phạm vi bảo hiểm y tế. Đối với hơn 90% cư dân vùng nông thôn có mua bảo hiểm, phí bảo hiểm là quá đắt và tiền túi phải trả trước (deductible) là quá cao. Trong 20 năm qua, tiền phí bảo hiểm tăng gấp bốn lần, vậy mà người dân vẫn phải trả hàng trăm, hàng ngàn đô cho chi phí y tế trước khi các công ty bảo hiểm bắt đầu chi trả. Cần qui định một mức trần cho “deductible” để giúp đỡ người nghèo. Thứ ba là nên xem xét lại tình trạng “mất việc làm là mất chăm sóc y tế” hiện nay người Mỹ phải chấp nhận. Lúc một người thất nghiệp là giai đoạn tinh thần lo lắng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, thì họ lại bị cắt bảo hiểm y tế, một điều không hợp lý, kém nhân đạo. Cần phải có một lựa chọn y tế công cho vấn đề này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình