Cứ gọi, mãi gọi… một nốt thời gian xưa sóng sánh… một nơi chốn quẫy lòng quá khứ.
Gọi để nhớ. Gọi để nhắc.
Gọi cho tỏ tường tên tuổi, cho trong chập chùng thức ngủ ấy còn một điều chưa quên.
Gọi để thấy để nghe, để lóe lên một cái ngoảnh đầu lại.
Và ở đây, những ngoảnh đầu, xâu kết nỗi niềm rơi thành chữ, giải oan: Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên, Cao Đăng Khánh, Trần Mộng Tú, Lê Học Lãnh Vân, Lê An Thế, Âu Thị Phục An, Đặng Tiến (Thái Nguyên), Linh Phương, Nguyễn Thị Khánh Minh, Ocean Vương – Pháp Hoan.
***
THANH TÂM TUYỀN (1936-2006)
NGÃ TRÊN NÚI VIỆT HỒNG YÊN BÁY KHI ĐI LẤY NỨA
Tuột dốc té nhào trên hẻm núi Chết điếng toàn thân trong giây lâu Mưa rơi đều hạt mưa phơi phới Ngày đang tàn hiu quạnh rừng sâu
Duỗi soải chân tay gối trên nứa Ngó trời nhá nhem nghe mưa mau Tưởng chừng thi thể ai thối rữa Hồn viễn vông chẳng chút oán sầu
Mưa giăng tấm lưới trắng dầy khít Làng xóm dưới núi ở phương nào? Gió lạnh tái tê bó liệm chặt Lả thiếp người quên bẵng sướt đau
Đầm mình trong hạnh ngộ ẩn mật Mắt hoen nhòa hứng giọt thiên thâu Dò dẫm lối về đêm tối mịt Sông xa núi thẳm quê nhà đâu?
Thanh Tâm Tuyền (Yên Báy, 9-1979)
*
TÔ THÙY YÊN (1938-2019)
MÙA HẠN
Ở đây, địa ngục chín tầng sâu Cả giống nòi câm lặng gục đầu Cắn chết hàm răng, ứa máu mắt Chung xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau
Bước tới, chân không đè đá sắc Vai trần chín rạn gánh oan khiên Nước khe, cơm độn, thân tàn rạc Sống chẳng khôn, cầu được thác thiêng
Xứ khổ, thêm chi mùa thảm khốc Than ôi, trời đã bỏ rơi dân! Nắng kim khí chảy, đá rạn nứt Gió táp, rừng khô rụm, cát tràn
Sông hồ nẻ đáy, giếng vô vọng Muông thú điên lầm lũi bỏ đàn Dân làng lũ lượt kéo lên rú Lùng sục đào khoai củ đã khan
Côn trùng kiệt sức lìa hang ổ Lên chết thiêu trên mặt đất hừng Ác điểu ngày đêm gào xáo xác Cơ hồ cả thế giới lâm chung
Cây đa râu tóc già thiên cổ Trụi lá, trơ cành, xương nám đen Khiến lũ ma hoang hằng ẩn náu Bỏ đi nhường chỗ cho chim kên
Cái chết tru rân giờ nguyệt tận... Máu bung từ mỗi lỗ chân lông Mọi người nghe chính mình kêu rú... Liệu sáng mai còn ai nữa không?
Đám chủ mới, y trang xúng xính Súng nghênh ngang, tiếng hét phàm phu Xua trăm họ sá chi thân mạng Lăn địa cầu ra khỏi lối xưa
Như tên phù thủy già điên loạn Lịch sử lên cơn dữ bất thường Treo ngược con đen trên lửa đỏ Quật mồ thánh đế phi tang xương
Có gã hề cuồng ra giữa chợ Hát ngao những đoạn sấm truyền xưa Bao giờ trời nổi cơn nồm lớn Minh chúa giong thuyền ra cố đô
Người mẹ trẻ buồn đôi mắt trũng Thân gầy nhóm, tóc cháy, da cằn... Địu con, một dúm thịt nhăn nhúm Ra ruộng khê tìm mót cái ăn
Làng mạc giờ đây đã trống trơn... Con dê, con chó cũng không còn Người đi bỏ xác nơi bờ bụi Miếu sạt, thần hoàng rũ héo hon
Ta khóc lẻ loi, cười một mình Thu hình ẩn náu dưới tâm linh Mắt chong kinh hãi đêm hư sử Thân lõa lồ đau cháy khổ hình
Gõ lấy đầu mình như gõ cửa Liên hồi kêu cứu giữa đêm khuya Đầu ta như chiếc đầu lâu cổ Tiếng rỗng không khô khốc não nề
Ta thương vô kể mầm cây lụi Con suối trinh nguyên chết cạn lòng Thương bậc hiền nhân về động đá Quyên sinh. Từ đó, hạc bay không...
Tô Thùy Yên
Nghệ Tĩnh 1979
(trên đây là 15 đoạn đầu trong bài thơ gồm 47 đoạn)
*
CAO ĐÔNG KHÁNH (1941-2000)
Sàigòn Rồng Bay Phượng Múa (trích đoạn)
sài gòn chợ lớn như mưa chớp nát cả trùng dương một khắc thôi chim én bay ngang về xóm chiếu nước ròng ngọt át giọng hàng rong hỡi ơi con bạn hàng xuôi ngược trái cây quốc cấm giấu trong lòng hỏi thăm cho biết đường ra biển nước lớn khi nào tới cửa sông? sài gòn khánh hội gió trai lơ khi ấy còn tơ gái núi về đào kép cải lương say tứ chiếng ngã tư quốc tế đứng xàng xê gánh nước nặng hơn vác thánh giá má đỏ hình như rượu mới nồng...
Cao Đông Khánh
(bài thơ trích từ tập thơ Lửa Đốt Ngoài Giới Hạn)
*
TRẦN MỘNG TÚ
Tháng Tư Và Tôi
Có tiếng ai gõ cửa
Tôi xoay mình với đêm
Hình như Tháng Tư gọi
Tháng Tư đợi ngoài thềm
Ngập ngừng mở cánh cửa
Đón Tháng Tư vào nhà
Tháng Tư tràn mắt lệ
Cả hai cùng khóc òa
Giũ chiếc áo đêm thẳng
Nghẹn ngào nhìn tháng Tư
Cả hai cùng vuốt mặt
Lau nước mắt cho nhau
Cứ ngồi yên như thế
Căn nhà sao mênh mông
Chiếc ghế sao mà rộng
Mình sao bé vô cùng
Tôi gọi tên Tháng Tư
Tôi gọi tên thành phố
Tôi gọi tên người yêu
Niềm đau và nỗi nhớ
Tháng Tư gọi tên tôi
Vỗ về trên vai mỏng
Luồn tay vào tóc trắng
Ôm tôi sát vào lòng
Năm mươi năm thức ngủ
Vẫn ngỡ là chiêm bao
Nước mắt nào giữ lại
Cho khi về khóc nhau.
Trần Mộng Tú
10 tháng 4 năm 2025
*
LÊ HỌC LÃNH VÂN
Tỉnh Rượu Tàn Canh
Đời nhanh hơn vó ngựa đua
Cuộc nào tính nổi thắng – thua nhân tình
Thuận tình bên thắng vào dinh
Ngược tình bên thắng biến hình bên thua…
Bên nào thắng bên nào thua
Đống xương dân chúng nấm mồ núi sông
Tỉnh chưa cuộc rượu máu hồng
Tàn canh thua trắng con Rồng cháu Tiên…
Bây giờ thế giới đảo điên
Giật mình mình biết thương mình hay chưa?
Bây giờ tốp cuối đường đua
Sao còn mê mộng thắng thua đồng bào?
Lê Học Lãnh Vân
Ngày 23 tháng 3 năm 2025
*
LÊ AN THẾ
Tháng Tư Này 2025
Thành phố không một chỗ trống
bầu trời không một chỗ trống
đường sá không một chỗ trống
sông Saigon không một chỗ trống
thế mà
lịch sử đã lột da
và cũng không còn một chỗ trống
cho hàng triệu bóng ma chết trận từ hơn 50 năm trước
quay về vần vũ trên trời.
Lê An Thế
5-5-2025
*
ÂU THỊ PHỤC AN
Chữ Nghĩa
ngày qua ngày cũng - vẫn - chỉ là những ngôn ngữ nhạt phèo
muốn làm nên những cú đấm vào lịch sử
lá cờ xanh hay đỏ
ta cũng - vẫn - phải cúi đầu khi bước qua
chữ nghĩa buồn hiu
cũng chỉ nằm tênh hênh trên trang web câm
những đôi mắt cụp xuống chia buồn nhau
một dân tộc lại tiếp tục lạc loài
những giấc mơ lại tiếp tục cháy bỏng
một giấc mơ Lạc Hồng
rực rỡ giữa lòng nhau
và chữ nghĩa dồn lên
chỉ để rã rời đau.
*
ĐẶNG TIẾN (THÁI NGUYÊN)
Tản Mạn Tháng Tư (Trích Đoạn) [Ghi lại nỗi lòng của một người bạn...]
…
Tháng Tư vui! Tháng Tư sầu thảm Đàn chim di trú rợp trời bay Sầu thảm biển khơi bao lớp sóng Âm u đáy nước! Ai có hay?
Xác xơ lau cỏ nơi vườn cũ Người đi biền biệt! Chẳng trở về Bơ vơ bao mộ phần vô chủ Lưu lạc oan hồn nẻo sơn khê.
Cầu Trời tháng Tư mưa đến sớm! Tẩy oan khiên cho xứ sở này Cầu Trời tháng Tư trong lành nắng Hạt nảy mầm. Tươi lá. Xanh cây.
Cầu Trời tháng Tư vang sấm động Lay thức lòng ai nỗi xót thương Ngủ yên nhé! Ngủ yên sân hận Để lệ rơi! Dịu nỗi đoạn trường.
Được - Mất đã qua xin đừng nhắc Đâu của riêng ai những Vui - Buồn Lịch sử in hệt trò hí lộng Ngựa chết cùng ngũ đế tam vương. (•••)
Đặng Tiến (Thái Nguyên) (•••) Đồng dao "Con ngựa chết trương tam vương ngũ đế".
*
LINH PHƯƠNG
Nơi Ấy Mùa Xuân
Nơi ấy. Nắng chiều rơi xuống phố
Hắt hiu chân má nẻo đường xa
Bước đi lòng nhẹ như là khói
Ao ước gặp con mắt lệ nhòa
Nơi ấy. Ba ngàn năm yên giấc
Nghe cỏ cây- chim hót mơ hồ
Trái vườn xưa đến mùa thơm ngát
Chín trĩu cành thương nhớ khôn nguôi
Nơi ấy. Con kênh đầy hoa tím
Giề lục bình tăm tắp trôi xuôi
Mười năm cách biệt- mười năm hẹn
Ta vẫn bon chen ở xứ người
Nơi ấy. Em còn ngồi chải tóc
Gió thoảng hương- hoa bưởi- hoa lài
Lặng lẽ đếm thời gian rồi khóc
Mặc cho sương ướt đẫm vai gầy
Nơi ấy. Dòng đời ngăn lối rẽ
Như dòng sông chia nhánh- lở- bồi
Ôi! Giá mà ta biết được?
Ngày về đau điếng trái tim thơ
Linh Phương
*
NGUYỄN THỊ KHÁNH MINH
Mầu Tháng Tư
Dẫy bỏng mầu xanh
Đất cong người ngó
Lửa trong nắng ấy. Đem ngày tới
Lửa trong ngày ấy
Cháy lan màu phượng đỏ
Cháy loang nỗi sợ
Những bóng lá nào còn có thể rơi
Những tiếng động nào còn có thể lay động
Những bước chân nào còn có thể đi
Lời nói bốc khói. Nước mắt bốc khói
Những thành phố, những con đường bốc khói
Người ta đang chụm lửa cả thời gian
Cháy ở đó, một ngày mùa, kinh động
Nỗi sợ rất đỏ
Lửa tháng Tư. Tràn trưa
Ngày như một cái lò nướng
Ai vặn quá lửa một tin dữ
Thành phố và người
Bỏng. Khát. Khô. Ngơ ngác.
Nhà cửa và cây và những con đường và hai hàng hoa.
Trưa tháng 4 cong vòng lưng em tôi ôm con chó nhỏ mới qua đời.
Trời trồng đứng bóng.
Dòng sông chảy từ mắt người trôi về bao la biển,
mầu xanh một thời âm vang huyết biển*.
Nguyễn Thị Khánh Minh
4.1978
* chữ Nguyễn Lương Vỵ
*
OCEAN VƯƠNG
Khúc Nhạc Sớm và Thành Phố Lửa
-Pháp Hoan dịch-
Nam Việt Nam, ngày 29 tháng Tư, 1975: Đài Phát thanh Quân đội Hoa Kỳ đang phát bài ‘‘Giáng Sinh Trắng’’ của Irving Berlin như mật mã khởi động chiến dịch Gió Lốc. Chuyến di tản sau cùng bằng trực thăng dành cho các công dân Mỹ và người tị nạn Việt Nam khi Sài Gòn thất thủ.
Hàng loạt đạn pháo cuồng nộ đâm xuống biển, tung lên những cột nước cao, rồi vĩnh viễn mang thảm sầu, sợ hãi, hy vọng dìm sâu xuống lòng nước. Những ghe bầu vô phước trúng đạn tung tóe gỗ nát trộn thịt da, chấm dứt tháng ngày vất vả, tìm kẽ hở chui ra biển cả. Hồn oan triền miên theo ngọn sóng thét gào. Trên đỉnh núi biến động, đại pháo tấn công, biệt thự tướng Lân bốc khói. Biểu tượng hấp hối khủng hoảng người dân chạy loạn tìm về Vũng Tàu, bến tuy cạn mà sâu ngày di tản. Đám dân buôn bán trên bờ tán loạn, bầy còng tận sức trốn núp những bàn chân hốt hoảng, chẳng biết nơi nào tỵ nạn thoát thân.
Tôi gặp lại anh bên kia ngọn núi/ Trong nắng chiều sắp tối / Sao anh không về nhà? / Cha khóc con tàn hết mùa hoa / Mẹ chờ con khuyết cả trăng rằm / Nhà xưa em vẫn đợi / Đó không phải là nhà / Đó là cái còn lại / Của bóng tối. Khuôn mặt tôi không còn nữa / Bên kia cánh cửa: không ai chờ / Làng quê xa vời vợi: tiếng gà gáy sáng
Chúng tôi sử dụng cookie để cung cấp cho bạn trải nghiệm tốt nhất trên trang web của chúng tôi. Nếu tiếp tục, chúng tôi cho rằng bạn đã chấp thuận cookie cho mục đích này.