Tự họa, khoảng năm 1630, sưu tập Charlotte Meyer.
Trong những ngày phong tỏa vì Covid-19 năm 2020, tại thị trấn Zutphen, miền đông Hòa Lan, bà Charlotte Meyer vô tình mở lại một ngăn kéo cũ trong nhà – và bất ngờ đánh thức một “kho tàng” mỹ thuật đã ngủ quên gần một thế kỷ: 35 bản khắc kim nguyên bản của Rembrandt van Rijn.
Tập tranh khắc này vốn do ông nội bà, một nhà sưu tầm nghiệp dư, mua dần dần trong khoảng từ 1900 đến 1920 với giá chỉ vài đồng guilder mỗi tờ, vào thời mà tranh in chưa được xem là thứ nghệ thuật đáng kể, rồi được gói ghém lại như một thứ kỷ vật gia đình và dần rơi vào quên lãng.
Tập tranh khắc này vốn do ông nội bà, một nhà sưu tầm nghiệp dư, mua dần dần trong khoảng từ 1900 đến 1920 với giá chỉ vài đồng guilder mỗi tờ, vào thời mà tranh in chưa được xem là thứ nghệ thuật đáng kể, rồi được gói ghém lại như một thứ kỷ vật gia đình và dần rơi vào quên lãng.
Khi lấy xấp “hình in nho nhỏ” ấy ra xem cho đỡ buồn tay, bà Meyer chú ý đến những đường khắc tinh vi, mảng sáng tối rất đặc trưng và linh cảm đây không chỉ là thứ tranh trang trí tầm thường, nhưng vẫn ngần ngại liên lạc với giới chuyên môn vì hiểu rõ chuyện “ai cũng tin mình có Rembrandt trong nhà” là giai thoại quen thuộc của các bảo tàng.
Rembrandt van Rijn, The Pancake Woman, 1635, sưu tập Charlotte Meyer.
Mãi đến khi các chuyên gia từ Amsterdam và Zutphen đến tận nhà, lần giở từng tờ, đối chiếu giấy, bản in và tình trạng bảo tồn, bà mới nghe câu nói như sét đánh: “Charlotte, bà hoàn toàn chưa hình dung được những gì bà đang có đâu!” – kèm kết luận đây là một bộ etching Rembrandt nguyên bản, hiếm và được giữ trong tình trạng gần như lý tưởng nhờ… bị cất kỹ trong ngăn kéo tối suốt nhiều chục năm.
Từ cú sốc riêng tư, bước ngoặt ấy đưa bà Meyer sang một quỹ đạo khác: thay vì đem bán, bà âm thầm học về lịch sử in khắc Hòa Lan thế kỷ 17, về kỹ thuật etching, rồi dần dần sưu tầm thêm các bản khắc của Rembrandt và các họa sĩ đồng thời, mở rộng bộ sưu tập gia đình thành một tuyển tập tranh in trên giấy đáng kể.
Bắt đầu từ tháng 3 năm nay, hơn 70 tác phẩm – trong đó có đủ 35 bản khắc do ông nội bà mua đầu thế kỷ trước – sẽ rời ngăn kéo riêng tư để bước lên tường Stedelijk Museum Zutphen trong cuộc triển lãm “Rembrandt, từ tối sang sáng”, nơi chính bà Charlotte Meyer sẽ trực tiếp dẫn dắt khách xem tranh, kể lại câu chuyện một đời sống im lặng của nghệ thuật và hành trình quay trở về ánh sáng của những tờ in nhỏ bé ấy.
Bắt đầu từ tháng 3 năm nay, hơn 70 tác phẩm – trong đó có đủ 35 bản khắc do ông nội bà mua đầu thế kỷ trước – sẽ rời ngăn kéo riêng tư để bước lên tường Stedelijk Museum Zutphen trong cuộc triển lãm “Rembrandt, từ tối sang sáng”, nơi chính bà Charlotte Meyer sẽ trực tiếp dẫn dắt khách xem tranh, kể lại câu chuyện một đời sống im lặng của nghệ thuật và hành trình quay trở về ánh sáng của những tờ in nhỏ bé ấy.
Cung Đô sưu tầm
Nguồn: Bài “A Woman Found a Folder in a Drawer. When She Opened It, She Discovered 35 Forgotten Rembrandt Etchings”, chuyên mục SmartNews, tạp chí Smithsonian.
