Iris, Claude Monet, sơn dầu trên bố, 1924-25 Sotheby's
Theo Sonja Anderson, viết trên Smithsonian Magazine ngày 22 tháng Chín, một bức tranh của Claude Monet gần như chưa từng được công chúng nhìn thấy sẽ được đem bán đấu giá tại Paris vào tháng tới, với giá ước tính từ $25 triệu đến $34 triệu. Nếu đạt mức dự đoán, Iris có thể trở thành bức tranh đắt giá nhất từng được bán đấu giá tại Pháp.
Monet vẽ Iris khoảng năm 1924-1925, chỉ một, hai năm trước khi qua đời. Bức sơn dầu khổ lớn, cao khoảng 5 feet và rộng 6 feet, thuộc giai đoạn cuối đời của họa sĩ, khi nét cọ của ông ngày càng mạnh, màu sắc phóng khoáng và hình thể tiến gần đến hội họa trừu tượng.
Trong nhiều thập niên, Iris nằm trong một bộ sưu tập tư nhân và bên ngoài hầu như chỉ biết đến tác phẩm qua những tấm hình đen trắng. Nay tranh được trưng bày lần đầu tiên trước công chúng tại Sotheby’s Paris, trước phiên đấu giá ngày 22 tháng Mười.
Marianne Mathieu, chuyên gia về trường phái Ấn Tượng và Monet, cho biết bức tranh chưa từng bị hư hại hay phủ véc-ni. Theo bà, tình trạng bảo tồn hiếm có này cho phép người xem hôm nay nhìn thấy gần như nguyên vẹn những gì Monet muốn để lại trên mặt vải.
Iris thuộc bộ sưu tập của Jeanne Schlumberger, vợ Marcel Schlumberger, một trong những người sáng lập công ty dầu khí sau này mang tên SLB. Năm 1956, gia đình Schlumberger mua một số tác phẩm còn lưu trong xưởng vẽ của Monet sau khi ông qua đời. Bốn bức Monet trong bộ sưu tập này đã gần như hoàn toàn vắng bóng trước công chúng kể từ khi được vẽ.
Ngoài Iris, Sotheby’s còn đưa ra đấu giá Weeping Willow (1918-1919), The House Through the Roses (1925-1926) và The Seine at Vernon, the Tree (1894), cùng nhiều tác phẩm của Paul Cézanne, Gustave Courbet và Camille Claudel.
Những bức Monet cuối đời từng bị một số nhà phê bình đương thời chê là sản phẩm của một họa sĩ mắt đã kém, thậm chí cho rằng ông đã đi quá xa khỏi hội họa Ấn Tượng. Gần một thế kỷ sau, chính những bức tranh ấy lại được xem như chiếc cầu nối từ Ấn Tượng sang hội họa trừu tượng của thế kỷ 20.
Mathieu nhận xét Monet không còn chỉ vẽ một khu vườn hay một khóm hoa. Ông lấy một mảnh nhỏ của cảnh vật để gợi ra cả một thế giới.
Kỷ lục đấu giá hiện nay của Monet thuộc về Meules (Haystacks), bán được $110.7 triệu tại New York năm 2019. Iris khó đạt con số ấy, nhưng phiên bán ngày 22 tháng Mười có thể lập một kỷ lục khác ngay trên quê hương của người họa sĩ: bức tranh đắt giá nhất từng được bán đấu giá tại Pháp.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình