Hôm nay,  

Trump TV: Chuyện Giả Tưởng Đã Lên Sóng

25/09/202600:00:00(Xem: 283)
Trump TV
 
Hãy tưởng tượng một ngày nào đó tại Hoa Kỳ, một số cơ quan báo chí lớn được báo rằng phóng viên của họ không còn được bước vào nơi làm việc của Tổng Thống. Lý do rất giản dị: Tổng Thống cho rằng họ nói dối quá nhiều.

Các đài truyền hình khác phản đối. Những máy thu hình vốn thay phiên nhau theo sát Tổng Thống cũng biến mất.

Nhưng dân chúng không vì thế mà mất hình.

Chính phủ có máy quay riêng.

Và rồi trên màn ảnh xuất hiện một đài mới, phát suốt ngày đêm. Không có phóng viên điều tra. Không có người dẫn tin ngắt lời. Không có câu hỏi bất ngờ từ cuối phòng. Người xem được thấy Tổng Thống đọc diễn văn, ký sắc lệnh, tiếp quốc khách, bắt tay, lên máy bay, xuống máy bay; được nghe những điều chính quyền muốn nói và xem những hình ảnh chính quyền muốn chiếu.

Một hệ thống truyền hình rất gọn gàng. Người nói cũng là người chọn máy quay. Người được nói đến cũng là người chọn câu chuyện. Không còn cái cảnh một ký giả đứng ngoài khung hình  hỏi một câu hỏi chói tai tổng thống.

Nếu đem truyện này viết thành tiểu thuyết chính trị cách đây hơn một năm, có lẽ người đọc sẽ bảo tác giả đã mượn mô hình của một nước cộng sản hay độc tài nào đó rồi gắn lá cờ Mỹ lên cho thêm phần ly kỳ. Có thể còn bị chê là tưởng tượng quá tay.

Nhưng đến đây thì thôi tưởng tượng. Chuyện giả tưởng đã lên sóng.

Ngày 21 tháng Chín, 2026, Bạch Ốc cho ra đời “TRUMP TV: The Essentials Station,” phát liên tục ngày đêm trên các phương tiện chính thức của Bạch Ốc. Cho đến nay, đây chưa phải là một đài truyền hình theo nghĩa quen thuộc, có phòng tin, ký giả, chương trình thời sự và hệ thống phát sóng khắp nước. Nói cho nôm na, nó là một luồng truyền hình của Bạch Ốc, do Bạch Ốc điều hành và cũng do Bạch Ốc chọn thực đơn cho cho khán giả.

“Danh chính thì ngôn thuận.” Bởi vậy, trước khi bàn tới Trump TV, cũng nên gọi tên sự việc cho đúng. Nó chưa hẳn là một “đài truyền hình nhà nước” theo mô hình quen thuộc tại nhiều quốc gia. Nhưng nó cũng không phải một cơ quan báo chí đứng ngoài chính quyền để quan sát chính quyền.

Sự khác biệt đó mới là đầu mối của câu chuyện.

Ba ngày trước khi Trump TV xuất hiện, Tổng Thống Donald Trump cấm cửa CNN, MS NOW và Politico vào Bạch Ốc, cáo buộc họ loan “chuyện bịa đặt và dối trá.” Ba cơ quan này sau đó kiện chính quyền tại tòa liên bang, cho rằng họ bị trừng phạt vì nội dung báo chí và quyền tự do báo chí được Tu Chính Án Thứ Nhất bảo vệ đã bị xâm phạm. Bạch Ốc nói việc được vào khuôn viên Tổng Thống không phải một quyền tuyệt đối. Tòa chưa phân xử ai đúng.

Nhưng lệnh cấm lập tức gây ra một hậu quả rất cụ thể.

Từ lâu, vì Phòng Bầu Dục, chiếc xe hay phi cơ của Tổng Thống không thể chứa cả đoàn ký giả, báo chí Hoa Kỳ dùng một toán nhỏ luân phiên theo sát tổng thống rồi chia hình ảnh, âm thanh và tin tức cho các cơ quan khác. CNN đến phiên phụ trách phần truyền hình nhưng không được vào; những hệ thống truyền hình lớn còn lại bèn ngưng phần máy quay chung để phản đối.

Hôm 21 tháng Chín, Bạch Ốc vẫn có máy riêng nên người ta vẫn thấy Tổng Thống đứng trước ống kính. Tổng Thống vẫn nói, máy quay vẫn chạy, nhưng thiên hạ không nghe được bao nhiêu.

Rồi Trump TV lên sóng.

Trong nghề làm truyền thông, có những sự trùng hợp phải điều tra nhiều tháng mới biết có liên hệ với nhau hay không. Cũng có những việc chỉ cần đặt cạnh nhau đã đủ để người đọc tự hỏi.

Muốn thấy rõ hơn cái nghịch lý này, phải lùi lại một năm.

Ngày 1 tháng Năm, 2025, Trump ký sắc lệnh chấm dứt tài trợ liên bang cho NPR và PBS. Lập luận của chính quyền khi ấy là người đóng thuế không cần phải nuôi những cơ quan truyền thông mà Bạch Ốc cho là thiên lệch; nhà nước bỏ tiền cho báo chí cũng có thể gây ảnh hưởng đến tính độc lập của nghề báo.


Lý luận ấy không phải vô lý. Người Việt có câu “ăn cơm chúa, múa tối ngày.” Ai trả tiền cho người đưa tin thì câu hỏi tự nhiên phải đặt ra là người ấy có ảnh hưởng tới bản tin hay không.

Chính vì lẽ đó, câu chuyện mười sáu tháng sau mới đáng chú ý.

Bạch Ốc mở Trump TV.

Ở đây cần phân biệt PBS với Trump TV, nếu không sẽ rơi vào cảnh thấy hai cái bình giống nhau rồi tưởng rượu bên trong cũng một thứ.

PBS là hệ thống truyền hình công cộng. Theo chính tiêu chuẩn biên tập của PBS, nội dung phải độc lập với người tài trợ, quyền lợi chính trị và những sức ép bên ngoài; người bỏ tiền không được quyền sai khiến nội dung hay kết luận của chương trình. Nói giản dị, người tài trợ có thể trả tiền xây căn bếp, nhưng không được đứng cạnh bếp trưởng bảo hôm nay phải nấu món gì.

Trump TV thì không có khoảng cách ấy. Bạch Ốc vừa là chủ nhà, vừa giữ máy quay, vừa chọn chương trình, vừa là nhân vật chính trong chương trình, nôm na là vừa đá bóng vừa thổi còi.

Tất nhiên, điều này tự nó không phải một tội chính trị. Chính quyền nào cũng muốn kể câu chuyện của mình bằng cách có lợi nhất. Tổng thống nào cũng có nhiếp ảnh viên, máy quay, diễn đàn và người phát ngôn. Xưa vua chúa còn có sử quan; Bạch Ốc nay dĩ nhiên phải có YouTube.

Nhưng nếu chỉ có Trump TV thì câu chuyện có lẽ chẳng đáng viết dài.

Điều đáng bàn là ba việc đến gần như cùng lúc: một số cơ quan báo chí bị chặn ngoài cổng; hệ thống máy quay độc lập của báo giới bị gián đoạn để phản đối; và Bạch Ốc mở một luồng truyền hình 24 giờ do chính quyền chọn nội dung.

Reuters ghi nhận những người bảo vệ tự do báo chí gọi Trump TV là công cụ tuyên truyền của chính phủ, trong khi Bạch Ốc xem đó là con đường đưa hoạt động và thành tích của chính quyền trực tiếp tới dân chúng.

Hai bên thật ra đang nói về hai chuyện khác nhau. Bạch Ốc nói về quyền được nói. Báo chí nói về quyền được hỏi.

Một chính quyền dân cử dĩ nhiên có quyền nói thẳng với dân. Không có điều khoản nào trong tự do báo chí buộc Tổng Thống phải nhờ CNN chuyển lời. Internet càng khiến người trung gian trở nên không cần thiết nếu mục đích chỉ là truyền nguyên văn một bài diễn văn.

Nhưng báo chí chưa bao giờ chỉ có nhiệm vụ làm người đưa thư.

Máy quay của Bạch Ốc có nhiệm vụ ghi điều chính quyền muốn cho công chúng thấy. Máy quay của báo chí phải được quyền ghi cả những điều chính quyền đặc biệt không muốn cho thấy. Chính quyền nói: đây là câu chuyện của chúng tôi. Người ký giả có quyền hỏi: câu chuyện ấy sai sót điểm nào?

Khoảng cách giữa hai việc đó tưởng nhỏ nhưng chính là phần đáng kể của tự do báo chí.

Vì vậy, tranh luận Trump TV có phải “đài truyền hình nhà nước” hay không có thể khiến người ta sa vào chuyện danh từ mà quên mất chuyện chính.

Năm 2025, Trump lập luận rằng nhà nước lấy tiền dân nuôi báo chí có thể làm phương hại tới sự độc lập của báo giới. Đó là một vấn đề đáng tranh luận.

Năm 2026, cũng chính quyền ấy mở Trump TV, giữa lúc ba cơ quan báo chí bị cấm cửa đang kiện để được trở lại Bạch Ốc.

Câu hỏi cũ giờ có thêm một vế mới: chuyện không còn chỉ là nhà nước có nên trả tiền cho báo chí hay không, mà còn là điều gì xảy ra khi chính quyền tự làm chương trình về mình, tự chọn hình về mình, tự phát lời mình — rồi lại có quyền chọn những người nào được đứng đủ gần để đặt câu hỏi.

Khoa học giả tưởng thường phải phóng câu chuyện vài chục năm về phía trước mới khiến người đọc giật mình.

Lần này khỏi cần.

Thời sự hôm nay đã đi trước người viết.

Nguyên Hòa
Nguồn: Bạch Ốc, Reuters, Axios và PBS; tài liệu kiểm tra đến ngày 22 tháng Chín, 2026.
 

03/10/202616:23:00
"Khi cha tôi đang ở những ngày cuối đời, ông đã viết một lá thư gửi gia đình, trong đó có đoạn: 'Cha đã sống một cuộc đời đẹp tựa chuyện cổ tích... hãy tiếp nối điều đó nhé,'" Conley nói tiếp. Giờ đây, Conley hy vọng rằng việc cô hiến tặng một phần cơ thể của mình, sẽ giúp ông Kyler có thêm nhiều năm tháng nữa để ở bên các con.
02/10/202600:00:00
Ngày 16 Tháng Chín, một bức ảnh chụp Tổng Thống Donald Trump trên Không Lực Một cho thấy ông đang xem một tấm bảng có hàng chữ “Kennedy Center DEMOLISH…” — được nhiều người hiểu là “Kennedy Center demolished,” tức Kennedy Center bị phá bỏ. Bức ảnh lập tức gây xôn xao. Vài ngày sau, đông đảo giới yêu nghệ thuật tụ tập phản đối bên ngoài trung tâm. Suốt hơn nửa thế kỷ, John F. Kennedy Center for the Performing Arts tại Washington không chỉ là nơi trình diễn hòa nhạc, opera, vũ, kịch và những chương trình giáo dục nghệ thuật. Quốc Hội lập ra nơi này như một “đài tưởng niệm sống” dành cho Tổng Thống John F. Kennedy. Bây giờ, từ chuyện trung tâm mở hay đóng cửa, sửa hay phá, còn tiền hay phá sản, cho tới chuyện có được gắn tên Donald Trump lên tòa nhà hay không, hầu như tất cả đều trở thành đề tài tranh tụng.
18/09/202600:00:00
Tại đại hội giữa nhiệm kỳ của Đảng Cộng Hòa tại Dallas vào tuần lễ vừa qua, Tổng Thống Trump đã công bố một thứ được gọi là "Cổ tức Trump" (Trump Dividend). Ông nói: "Nếu Đảng Cộng Hòa giành được chiến thắng tại Hạ Viện và Thượng Viện Hoa Kỳ, tôi sẽ chia cổ tức cho mỗi công dân trưởng thành ở Hoa Kỳ với số tiền $5,000." Theo Cục Điều Tra Dân Số Hoa Kỳ (US Census Bureau), Hoa Kỳ ước tính có khoảng 245 triệu công dân trưởng thành. Việc cấp $5,000 cho mỗi công dân tốn khoảng $1.2 nghìn tỷ. Chi phí cho tất cả 270 triệu người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên tại Hoa Kỳ sẽ tốn khoảng $1.35 nghìn tỷ. Ngay cả nếu Trump muốn, cũng không tìm đâu ra tiền để đút lót cử tri.
12/09/202622:43:00
Thú thiệt, xin thú thiệt. Rằng tôi chỉ là một tên trộm. Nếu không thành khẩn nói ra, lương tâm của tôi sẽ bị cắn rứt, sẽ tự cảm nhận như dường là ăn gian. Đã rất nhiều thập niên, tôi chỉ là một tên trộm, nhưng có khi đã giả vờ (và đã từng khéo léo làm như tự tin) rằng tôi là một người hộ pháp tận lực. Khi có một bạn thắc mắc rằng vì sao tôi có thể viết nhiều và nhanh về Chánh pháp như thế, xin nói thiệt rằng tôi chỉ trộm lời Đức Phật, đã chép lại kinh điển, và đôi khi xào nấu cho có vẻ hiểu biết. Do vậy, những gì có giá trị trong các bài tôi viết ra chỉ là ghi lại từ Kinh Phật; những gì không có giá trị chỉ là những gì tôi đưa vào làm gia vị. Và tôi đã hạnh phúc làm một tên trộm như thế. Và là, học nghề trộm hương của Chánh pháp.
11/09/202600:00:00
Tiếng reo nổi lên trong nhà hát Altes Theater ở Magdeburg tối Chủ Nhật, 6 tháng Chín, khi những con số đầu tiên hiện trên màn ảnh. Đảng cực hữu Alternative für Deutschland (Alternative for Germany, gọi tắt AfD) giành 43.8% số phiếu tại bang Saxony-Anhalt, hơn gấp đôi kết quả năm 2021 và là thắng lợi lớn nhất của đảng này từ trước tới nay trong một cuộc bầu cử cấp bang ở Đức. Nhưng thắng lớn chưa có nghĩa là cầm quyền.
08/09/202621:50:00
Khi cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022, mọi yếu tố đều cho thấy các đồng minh của ông Joe Biden có nguy cơ hứng chịu một thất bại nặng nề. Tổng Thống khi đó không được lòng dân, lạm phát ở mức cao, và các quy luật lịch sử dự báo rằng cử tri sẽ trút sự bất mãn bằng cách chấm dứt quyền kiểm soát Quốc Hội của Đảng Dân Chủ. Tuy nhiên, khi kết quả được công bố, những thắng lợi mà Đảng Cộng Hòa kỳ vọng đã không hoàn toàn thành hiện thực. Họ giành được quyền kiểm soát Hạ Viện nhưng chỉ với cách biệt sít sao, trong khi Đảng Dân Chủ lại gia tăng thế đa số tại Thượng Viện và củng cố lực lượng tại các cơ quan lập pháp cấp tiểu bang.
05/09/202621:04:00
Đức Phật dạy rằng Phật tử chúng ta hãy nhìn vị Thầy bổn sư, và hãy nhìn các vị tăng ni khác đang hoằng pháp nơi cõi này, cũng ở vị trí như người mẹ của mình. Tình cờ, các bản Kinh tiếng Việt ghi được tinh thần đó của lời Đức Phật, trong khi các bản tiếng Anh đã mất đi chữ "con" trong ý nghĩa người chào đời trong cõi này.
05/09/202617:22:00
Làm việc gì khó chúng ta thường ví von là “bắt đầu với con số không” nhưng, với cái “chuồng” trên – từ những xáo trộn hay khủng hoảng xã hội, y tế, giáo dục, di trú, an ninh-tình báo, quốc phòng v.v. – nhiều khi nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ phải gầy dựng lại từ con số âm.
04/09/202610:01:00
Mùa hè năm 2025, Trump hứa với cả nước rằng phòng khiêu vũ sẽ không đụng chạm tới kiến trúc của Bạch Cung, chỉ "ở gần đó, nhưng không chạm vào," Trump nói, thể hiện trọn sự tôn trọng cho một tòa nhà mà chính ông tự nhận là người hâm mộ lớn nhất. Đến tháng 10, toàn bộ Cánh Đông, nơi thuộc về các đệ nhất phu nhân qua bao thế hệ, hoạch định các quốc yến, lặng lẽ làm công việc của quốc gia đúng với vai trò của một nữ chủ nhân, đã bị san thành gạch vụn. Thay vào chỗ ấy sẽ mọc lên một phòng khiêu vũ $400 triệu, một kiến trúc sẽ lớn gần gấp đôi chính Tòa Bạch Ốc, do tổng thống "và vài người bạn" chi trả.
04/09/202600:00:00
Tiếp nối Nghị quyết 36 (năm 2004) và Quyết định 1334 (năm 2023), nhà cầm quyền Việt Nam vừa tiếp tục ban hành văn bản thứ ba nhắm trực tiếp vào cộng đồng người Việt tự do tại hải ngoại, đó là Nghị quyết 23-NQ/TW. Văn bản này do chính Tô Lâm ký ban hành ngay trước chuyến công du đến Úc và Tân Tây Lan, hai quốc gia có cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo như một "món quà” ra mắt đầy tính toán.
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.