Ảnh: Greenland's Jakobshavn Glacier © Giles Laurent (gileslaurent.com) via Wikimedia Commons under CC BY-SA 4.0
Greenland và Nam Cực đã mất hơn 12 ngàn tỷ tấn băng trong 50 năm qua, và nguyên nhân chính có thể khác với điều nhiều người vẫn nghĩ.
Theo một nghiên cứu đăng ngày 16 Tháng Chín trên tạp chí Scientific Data, phần lớn lượng băng mất đi không phải do băng tan trên bề mặt, mà do các sông băng chảy nhanh hơn ra đại dương. Các nhà nghiên cứu cũng cho biết lượng băng mất đi đã làm mực nước biển toàn cầu dâng hơn một inch trong thời gian này, và tốc độ mất băng đã tăng nhanh trong những thập niên gần đây.
Inès Otosaka, nhà nghiên cứu vùng cực tại Northumbria University ở Anh và là đồng tác giả nghiên cứu, nói với CBS News rằng mối liên hệ với biến đổi khí hậu khá rõ ràng: nhiệt độ không khí và nước biển tăng lên đã khiến các khối băng mất đi nhiều hơn trước.
Otosaka và các đồng nghiệp đã tổng hợp 42 cuộc khảo sát độc lập bằng vệ tinh, thuộc 27 sứ mạng khác nhau, với dữ liệu bắt đầu từ năm 1972 tại Greenland và từ năm 1979 tại Nam Cực, kéo dài đến năm 2023. Đây là hồ sơ vệ tinh dài nhất từ trước đến nay về sự thay đổi của hai khối băng này.
Kết quả cho thấy Greenland và Nam Cực đã mất tổng cộng khoảng 12.5 ngàn tỷ tấn băng.
Các khối băng tăng thêm nhờ tuyết tích tụ, nhưng có thể mất đi theo hai cách. Nhiệt độ không khí làm băng trên bề mặt tan, trong khi nước biển ấm hơn làm các sông băng chảy nhanh hơn ra đại dương.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy khoảng 84% lượng băng mất đi tại Greenland và Nam Cực là do các sông băng chảy nhanh hơn ra biển; phần còn lại do băng tan trên bề mặt.
Otosaka nói với New Scientist rằng kết quả này khiến bà ngạc nhiên, vì trước đó bà dự đoán hai nguyên nhân có thể gần ngang nhau.
Nghiên cứu cũng cho thấy tốc độ mất băng tại cả hai nơi đã tăng hơn bốn lần trong vài thập niên qua.
Trong thập niên 1980, Greenland mất khoảng 66 tỷ tấn băng mỗi năm. Đến thập niên 2010, con số này tăng lên khoảng 291 tỷ tấn một năm, trong thời kỳ Greenland trải qua nhiều mùa hè có mức tan băng rất cao.
Tại Nam Cực, mức mất băng tăng từ khoảng 53 tỷ tấn mỗi năm trong thập niên 1980 lên khoảng 223 tỷ tấn một năm trong thập niên 2010.
David Holland, nhà khoa học khí hậu tại New York University, người không tham gia nghiên cứu, nói với Associated Press rằng việc nhiều phương pháp độc lập cho kết quả tương tự khiến ông tin tưởng hơn vào kết luận nghiên cứu. Ông nói xu hướng gia tăng là có thật.
Từ năm 2020 đến 2023, tốc độ mất băng tại cả Greenland và Nam Cực có chậm lại. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguyên nhân có thể là tuyết rơi nhiều kỷ lục tại Đông Nam Cực và một số mùa hè ôn hòa hơn tại Greenland. Tuy nhiên, họ cho biết đây chỉ là một giai đoạn tạm thời trong một xu hướng dài hạn.
Theo nhóm nghiên cứu, lượng băng từ Greenland và Nam Cực chảy ra đại dương kể từ thập niên 1970 đã làm mực nước biển toàn cầu dâng khoảng 1.2 inch.
Andrew Shepherd, nhà nghiên cứu vùng cực tại Northumbria University và là đồng tác giả nghiên cứu, cho biết mức tăng này có thể khiến thêm từ 6 đến 9 triệu người đứng trước nguy cơ ngập lụt và xói lở tại các vùng ven biển.
Ông cho rằng việc tiếp tục theo dõi mức mất băng trên toàn cầu là cần thiết để giúp bảo vệ các cộng đồng chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình