Hôm nay,  

Vì Sao Bệnh Suyễn Nặng Hơn Ở Phụ Nữ?

18/09/202600:00:00(Xem: 155)

asthma iStock-1454582512
Một nghiên cứu lớn cho thấy phụ nữ làm nghề lau chùi có tỷ lệ được bác sĩ chẩn đoán suyễn cao hơn những người không thường xuyên làm công việc này. Ảnh: istockphoto.
 
Trước tuổi dậy thì, con trai mắc bệnh suyễn nhiều hơn con gái và thường có triệu chứng nặng hơn. Nhưng sau tuổi dậy thì, tình thế đổi ngược: phụ nữ mắc suyễn nhiều hơn đàn ông, dễ lên cơn nặng hơn và cũng phải vào phòng cấp cứu hay nằm bệnh viện thường xuyên hơn.

Tại Hoa Kỳ, khoảng một trong mười phụ nữ trưởng thành bị suyễn, gần gấp đôi tỷ lệ ở nam giới. Các nhà nghiên cứu ngày càng chú ý tới một nguyên nhân lâu nay chưa được hiểu rõ: kích thích tố nữ.

Suyễn không phải chỉ là một bệnh duy nhất mà gồm nhiều dạng bệnh làm đường thở bị viêm và thu hẹp, gây ho, khò khè, nặng ngực và khó thở. Di truyền, môi trường, cân nặng và kích thích tố đều có thể ảnh hưởng tới mức độ nặng nhẹ.

Một trong những dấu hiệu rõ nhất là bệnh suyễn ở phụ nữ thường thay đổi theo từng giai đoạn của đời sống.

Có tới khoảng 40% phụ nữ bị suyễn cho biết triệu chứng thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt. Nhiều người thấy bệnh nặng hơn vài ngày trước hoặc ngay khi bắt đầu có kinh. Sự lên xuống của estrogen và progesterone có thể làm đường thở dễ bị viêm và co thắt hơn.

Thai nghén cũng có thể làm bệnh thay đổi. Khoảng 40% phụ nữ bị suyễn thấy triệu chứng nặng hơn khi mang thai, nhất là trong ba tháng giữa và ba tháng cuối, lúc nồng độ kích thích tố tăng cao và thai lớn gây thêm sức ép lên việc hô hấp.

Tuy nhiên, không phải ai cũng giống nhau. Khoảng 30% phụ nữ mang thai không thấy bệnh thay đổi, trong khi khoảng 30% lại thấy suyễn nhẹ hơn.

Đến tuổi mãn kinh, tình hình càng khó đoán. Một số phụ nữ thấy bệnh giảm, một số khác lại bắt đầu mắc suyễn lần đầu. Các yếu tố như tăng cân, tuổi tác và việc dùng kích thích tố thay thế cũng có thể ảnh hưởng, khiến các nhà nghiên cứu chưa thể đưa ra một câu trả lời chung cho tất cả mọi người.

Một điều khác đang được chú ý là phụ nữ có thể không đáp ứng với thuốc xịt steroid tốt bằng nam giới.

Thuốc steroid hít là một trong những phương pháp căn bản để làm giảm viêm đường thở. Nhưng estrogen có thể làm tình trạng viêm tăng lên và đồng thời thay đổi cách tế bào đáp ứng với thuốc. Điều này có thể giải thích phần nào vì sao một số phụ nữ vẫn khó kiểm soát bệnh dù đã dùng thuốc đúng cách.


Ngoài kích thích tố, béo phì cũng là một yếu tố quan trọng. Mỡ trong cơ thể có thể ảnh hưởng tới hoạt động của estrogen, đồng thời làm thay đổi cơ học hô hấp và phản ứng miễn nhiễm. Vì vậy, béo phì không những làm tăng nguy cơ mắc suyễn mà còn có thể khiến bệnh khó trị hơn, đặc biệt ở phụ nữ.

Môi trường sống và công việc cũng góp phần. Phụ nữ có thể tiếp xúc nhiều hơn với khói bếp, hóa chất tẩy rửa và các chất kích thích đường hô hấp. Một nghiên cứu lớn cho thấy phụ nữ làm nghề lau chùi có tỷ lệ được bác sĩ chẩn đoán suyễn cao hơn những người không thường xuyên làm công việc này.

Trong nhiều thập niên, sự khác biệt giữa nam và nữ trong bệnh suyễn ít được nghiên cứu kỹ. Nhiều cuộc thử thuốc trước đây chủ yếu thực hiện trên đàn ông. Từ năm 2016, Viện Y Tế Quốc Gia Hoa Kỳ bắt đầu yêu cầu giới tính phải được xem như một yếu tố sinh học quan trọng trong việc thiết kế và phân tích nghiên cứu, từ đó vấn đề suyễn ở phụ nữ mới được chú ý nhiều hơn.

Hiện nay ngoài steroid hít, một số thuốc sinh học mới đã được dùng cho những dạng suyễn nặng. Các nhà nghiên cứu cũng đang theo dõi nhóm thuốc GLP-1, vốn dùng trị tiểu đường và béo phì, vì giảm cân và cải thiện chuyển hóa có thể giúp ích cho một số bệnh nhân suyễn, nhất là phụ nữ. Tuy nhiên, GLP-1 hiện chưa được Cơ Quan Thực Phẩm và Dược Phẩm Hoa Kỳ chấp thuận để trị suyễn.

Các bác sĩ khuyên phụ nữ nên để ý xem bệnh có thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt, thai nghén hay mãn kinh hay không và ghi lại triệu chứng để trao đổi với bác sĩ. Khó thở ở tuổi mãn kinh cũng không nên vội cho là do lo âu.

Không hút thuốc, tránh thuốc lá điện tử, hạn chế tiếp xúc bụi và hơi hóa chất, giữ cân nặng thích hợp và dùng thuốc đúng chỉ dẫn vẫn là những cách quan trọng nhất để kiểm soát bệnh.

Các nhà khoa học chưa giải thích được hết vì sao suyễn thường nặng hơn ở phụ nữ. Nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy kích thích tố nữ, cơ địa, cân nặng và môi trường cùng góp phần — và việc hiểu rõ những khác biệt ấy có thể giúp điều trị bệnh chính xác hơn cho từng người.

Nguồn: National Geographic, ngày 3 tháng 9, 2026.
 

Một cuộc nghiên cứu mới cho thấy những con số tưởng như rất quen thuộc trong xét nghiệm máu định kỳ có thể chứa manh mối về ung thư đại-trực tràng ở người trẻ tuổi. Các nhà nghiên cứu thuộc Epic Research đã xem xét hồ sơ y tế của hơn 11,000 người Mỹ từ 18 đến 44 tuổi, tất cả đều từng được xét nghiệm AST hoặc ALT — hai loại men thường dùng để theo dõi tình trạng của gan — trong vòng ba năm trước khi được khám tìm ung thư đại-trực tràng. Kết quả cho thấy những người có AST dưới 14 đơn vị/lít có xác suất được chẩn đoán ung thư đại-trực tràng sớm cao hơn 65% so với những người có mức AST từ 14 đến 29. Với ALT dưới 14, mức chênh lệch là 68%. Ngược lại, AST hoặc ALT từ 30 trở lên lại đi cùng với xác suất được chẩn đoán bệnh thấp hơn.
Một cuộc nghiên cứu trên khoảng 1.4 triệu người trưởng thành tại Anh cho thấy hơn một phần ba bị cao huyết áp, nhưng hơn phân nửa trong số đó không hề biết mình mắc bệnh. Nghiên cứu, công bố trên BMJ Public Health, dùng tiêu chuẩn của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (World Health Organization, WHO), theo đó cao huyết áp được xác định từ 140/90 mmHg trở lên. Hiệp Hội Tim Hoa Kỳ (American Heart Association, AHA) dùng mức thấp hơn, từ 130/80 mmHg.
Một cơn ngộ độc thực phẩm thường chỉ kéo dài vài ngày. Nhưng với một số người, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón có thể dai dẳng hàng tháng, thậm chí nhiều năm sau khi vi trùng gây bệnh đã biến mất. Giới y khoa gọi tình trạng này là hội chứng ruột kích thích sau nhiễm trùng (post-infection irritable bowel syndrome, PI-IBS). Theo những ước tính dè dặt, ít nhất một trong 10 người từng bị nhiễm trùng đường ruột có thể mắc tình trạng này. PI-IBS có thể xuất hiện sau nhiều loại nhiễm trùng tiêu hóa, nhưng thường gặp hơn sau bệnh do ký sinh trùng hoặc vi khuẩn gây ra. Những tác nhân được ghi nhận nhiều gồm Giardia, Campylobacter, Salmonella, E. coli và Shigella.
Các nhà khoa học đang thử nghiệm một thế hệ vaccine mới nhằm ngăn ung thư từ trước khi khối u thành hình, đặc biệt ở những người mang đột biến di truyền khiến nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường. Khác với vaccine ngừa HPV hay viêm gan B — vốn phòng các siêu vi trùng có thể dẫn tới ung thư — các vaccine mới nhắm trực tiếp vào những dấu hiệu đặc biệt của tế bào ung thư. Mục tiêu là “dạy” hệ miễn nhiễm nhận ra và tiêu diệt những tế bào bất thường ngay từ lúc chúng mới xuất hiện.
Nhật báo Tampa Bay Times vừa qua có loan tin về một cụ bà qua đời vào ngày 8 Tháng Chín, 2026. Y giới địa phương cho rằng nạn nhân tử vong do chứng sốt xuất huyết (Dengue), tuy nhiên Cơ quan Y tế Tiểu bang Florida hiện vẫn chưa đưa ra xác nhận chính thức. Trường hợp tử vong này có thể nằm trong đợt phát dịch sốt xuất huyết đang gia tăng tại quận Hillsborough, nơi ghi nhận 95 trường hợp mắc bệnh kể từ Tháng Bảy năm 2026. Vào Tháng Tám, Ty Y tế Quận Hillsborough đã phát lời cảnh báo về các căn bệnh do muỗi truyền nhiễm sau khi ghi nhận nhiều ca lây nhiễm nội địa.
Trước tuổi dậy thì, con trai mắc bệnh suyễn nhiều hơn con gái và thường có triệu chứng nặng hơn. Nhưng sau tuổi dậy thì, tình thế đổi ngược: phụ nữ mắc suyễn nhiều hơn đàn ông, dễ lên cơn nặng hơn và cũng phải vào phòng cấp cứu hay nằm bệnh viện thường xuyên hơn. Tại Hoa Kỳ, khoảng một trong mười phụ nữ trưởng thành bị suyễn, gần gấp đôi tỷ lệ ở nam giới. Các nhà nghiên cứu ngày càng chú ý tới một nguyên nhân lâu nay chưa được hiểu rõ: kích thích tố nữ. Suyễn không phải chỉ là một bệnh duy nhất mà gồm nhiều dạng bệnh làm đường thở bị viêm và thu hẹp, gây ho, khò khè, nặng ngực và khó thở. Di truyền, môi trường, cân nặng và kích thích tố đều có thể ảnh hưởng tới mức độ nặng nhẹ.
Một cuộc nghiên cứu mới với hơn 3,000 bà mẹ không tìm thấy bằng chứng cho thấy việc phụ nữ mang thai tiếp xúc với lượng nhỏ thuốc trừ sâu thường gặp trong thực phẩm có liên hệ với những dấu hiệu tự kỷ nơi con cái sau này. Kết quả, đăng ngày 24 tháng 8 trên JAMA Pediatrics, đi ngược lại một trong những hướng giải thích mà Bộ Trưởng Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Robert F. Kennedy Jr. cho rằng cần được điều tra trong việc tìm nguyên nhân khiến số trẻ được chẩn đoán tự kỷ tại Hoa Kỳ tăng lên. Các nhà nghiên cứu thuộc Đại Học New York phân tích mẫu nước tiểu lấy từ phụ nữ trong thời kỳ mang thai để đo những chất còn lại sau khi cơ thể tiếp xúc với thuốc trừ sâu organophosphate, một nhóm hóa chất được dùng rộng rãi trong nông nghiệp và có thể để lại lượng rất nhỏ trên rau quả.
Một loại thuốc cùng nhóm với Ozempic và Wegovy đã giúp chuột cái già sống lâu hơn khoảng 12%, đồng thời giảm một số dấu hiệu của tuổi già trong cơ thể, theo một cuộc nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature. Các nhà khoa học tại Đại Học California, Berkeley, dùng semaglutide — hoạt chất trong Ozempic và Wegovy — chích mỗi ngày cho những con chuột cái 20 tháng tuổi, tương đương khoảng 60 tuổi ở người. Việc điều trị tiếp tục cho đến cuối đời của chúng. Nhóm chuột không dùng thuốc sống trung bình 742 ngày. Nhóm dùng semaglutide sống 834 ngày, lâu hơn khoảng 12%.
Hôm Michael Horrocks đến đón ba đứa con cho kỳ nghỉ xuân, ông biết ngay có chuyện không ổn. Keith, tám tuổi, một mắt sưng húp. Donnie, năm tuổi, cũng bắt đầu chảy nước mắt. Chỉ có Star, bốn tuổi, còn chạy nhảy bình thường. Vài ngày sau, cả ba nằm bẹp. Chúng sốt, bỏ ăn, mệt lả. Trên mặt và mình Donnie xuất hiện những mảng đỏ. Michael đưa hai con trai đến trung tâm cấp cứu. Một nữ y tá nhìn các vết ban rồi nhắc đến một căn bệnh mà nhiều cha mẹ Mỹ ngày nay chỉ còn biết qua sách vở: Sởi.
Một loại thuốc chủng ngừa ung thư được chế tạo riêng cho từng bệnh nhân, khi dùng chung với một phương pháp miễn dịch trị liệu hiện có, đã giúp kéo dài thời gian ung thư da melanoma không tái phát hoặc lan sang nơi khác, theo kết quả thử nghiệm giai đoạn ba do Moderna và Merck loan báo trong tuần qua.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.