Các nhà nghiên cứu tại Frederick National Laboratory for Cancer Research trong công việc nghiên cứu tại phòng thí nghiệm. Ảnh: National Cancer Institute.
Các nhà khoa học đang thử nghiệm một thế hệ vaccine mới nhằm ngăn ung thư từ trước khi khối u thành hình, đặc biệt ở những người mang đột biến di truyền khiến nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường.
Khác với vaccine ngừa HPV hay viêm gan B — vốn phòng các siêu vi trùng có thể dẫn tới ung thư — các vaccine mới nhắm trực tiếp vào những dấu hiệu đặc biệt của tế bào ung thư. Mục tiêu là “dạy” hệ miễn nhiễm nhận ra và tiêu diệt những tế bào bất thường ngay từ lúc chúng mới xuất hiện.
Một trong những thử nghiệm đáng chú ý nhắm vào hội chứng Lynch, một rối loạn di truyền làm tăng mạnh nguy cơ ung thư ruột già, nội mạc tử cung và một số loại ung thư khác. Vaccine được thiết kế để nhận diện 209 “neoantigen” — những dấu hiệu chỉ xuất hiện trên tế bào ung thư do các đột biến đặc trưng của hội chứng này. Thử nghiệm dự trù gồm 45 người mắc hội chứng Lynch, trong đó có cả những người chưa từng bị ung thư lẫn người đã điều trị và đang thuyên giảm.
Các nhóm khác đang thử vaccine trên người mang đột biến BRCA1 hoặc BRCA2, vốn làm tăng nguy cơ ung thư vú và buồng trứng; người có nguy cơ cao mắc ung thư tụy do tiền sử gia đình hoặc đột biến di truyền; và những bệnh nhân đã điều trị ung thư vú loại “triple negative.”
Một vaccine dựa trên DNA, nhắm vào protein hTERT thường xuất hiện trong tế bào ung thư, đã được thử trên 93 bệnh nhân đang thuyên giảm sau khi điều trị nhiều loại ung thư. Hầu hết những người tham gia tạo được tế bào T nhận diện hTERT. Trong nhóm 34 bệnh nhân từng bị ung thư tụy, 41% vẫn không tái phát sau 18 tháng, tuy nhiên các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây mới chỉ là dấu hiệu ban đầu.
Một hướng khác là vaccine nhắm vào protein MUC1. Trong một nghiên cứu ở những người từng có polyp tiền ung thư ở ruột già, một số người tạo được phản ứng kháng thể mạnh; những người đáp ứng tốt với vaccine có tỷ lệ polyp tái xuất hiện thấp hơn nhóm dùng giả dược.
Giới nghiên cứu cho biết trở ngại lớn nhất là phải theo dõi người khỏe mạnh trong nhiều năm mới biết vaccine có thực sự ngăn được ung thư hay không. Vì vậy, các cuộc thử nghiệm cũng tìm những dấu hiệu thay thế, chẳng hạn sự thay đổi của polyp, tế bào miễn nhiễm trong máu hoặc mô vú.
Về lâu dài, nhiều nhà khoa học đang hướng tới công nghệ mRNA, vì loại vaccine này dễ chế tạo và có khả năng tạo phản ứng miễn nhiễm mạnh. Mục tiêu xa hơn là một vaccine có thể phòng nhiều loại ung thư cùng lúc, nhưng giới nghiên cứu cho rằng con đường đó vẫn còn dài.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình