Mọi đường hướng vạch ra ở bất cứ thời gian nào, không gian nào đều phải nhắm đến mục tiêu ấy. Từ cá nhân người con Phật, cho đến các tổ chức, giáo hội Phật giáo, nhất định là phải vượt qua, vượt khỏi, vượt lên mọi hệ lụy cuộc đời, vượt lên các chế độ, vượt lên các đảng chính trị phe phái, đứng giữa trời như nhật nguyệt quang minh, đi vào cuộc đời như những hoa sen thơm ngát.

Thế nên, hành giả thực hành và truyền bá Phật Pháp, là mặc nhiên đảm nhận trách nhiệm hộ pháp: phải biết phân biệt chánh/tà, chân/ngụy; biết bẻ gãy, phá đổ những ngụy thuyết đi ngược với chân lý để làm hiển lộ Chánh Pháp

Hiếu là việc của một đời người. Tu là việc của đời này và nhiều đời sau. Việc của cả đời không phải chờ đến ngày lễ như Ngày của Mẹ, Ngày của Cha, Vu Lan, Tiểu tường, Đại tường, Thù Ân... mới nhắc đến, mà phải tâm tâm niệm niệm, biết mình phải nghĩ gì, nói gì và làm gì trong từng ngày, từng giờ cho phù hợp Hiếu đạo và Phật đạo.

Có vui gì khi ngay cả những người hiền, lại đề huề bắt tay, vinh dự sánh vai, cười hả hê với kẻ ác khi nhân sinh quằn quại trong đớn đau, thống khổ! Có vui gì khi những lật lọng, man trá, xảo quyệt, bất nhân... lại trở nên những tánh đức bình thường, có thể chấp nhận, có thể hòa quyện sống chung với trung thực, vô tư, công bình và nhân ái!

Không khó để tìm chọn bạn hiền trong cuộc đời. Bạn hiền là người trái ngược với người ác: không làm những điều mà người ác đã làm, đang làm. Bạn hiền là người cao thượng, luôn giữ cho tâm ý, lời nói và hành động phù hợp với chánh thiện.

Quan sát, kiểm soát và chế ngự tự tâm, điều hướng tất cả ý nghĩ, lời nói và hành động theo lẽ chân thiện, đó là tự thắng. Tự thắng là chiến công hiển hách nhất của con người, mọi thời đại (5).

Tháng 4, nhớ lại một thời lênh đênh trên sóng cả Thái Bình. Ai từng trải nghiệm những giây phút sinh-tử hãi hùng ấy, còn nhớ chăng, vì sao ta được an ổn và còn được hít thở không khí tự do hôm nay?

Những người áo nâu bao lớp trước đã lần lượt xuống núi, rồi khuất núi. Một lão tăng đã trải hơn nửa thế kỷ ẩn dật trên ngôi chùa cổ đồi cao ấy, cũng vừa khuất núi. Còn nhớ ngày nào cùng dẫm sương lam, đội mây trắng, sớm trì chú thiêng, chiều tụng Kim Cang Bát-nhã, tâm ban đầu thanh khiết cam lộ sương.

Một bát, ba y ngàn dặm xa (*) / Lạnh cắt tiết đông rảo muôn nhà / Chạm đất chân đau niềm nhân thế / Chạnh lòng du tử mở đường qua

Sư ra đi một ngày mùa đông phương ngoại, trời mưa sụt sùi tiễn đưa ngày tang lễ. Di sản là những trang sách cặm cụi ngày đêm phiên dịch, sáng tác; và một nụ cười tự tại, hiền hòa, khó quên.