Đúng 1 giờ trưa thứ Năm, giờ Stockholm, Viện Hàn Lâm Thụy Điển công bố quyết định trao giải Nobel Văn Chương năm nay cho Anne Carson, người phụ nữ thứ 19 nhận được vinh dự này. Trong lời tuyên dương, Viện Hàn Lâm Thụy Điển vinh danh bà: “Vì sự nghiệp sáng tác táo bạo, độc đáo, qua cuộc đối thoại tài tình và dí dỏm với truyền thống văn chương cổ điển, đã khai mở những hình thức biểu đạt mới cho văn học đương đại.”

Nhà vật lý Francis Halzen, 82 tuổi, được trao Giải Nobel Vật Lý 2026 hôm Thứ Ba, 6 tháng 10, nhờ những đóng góp quyết định cho Đài Quan Sát Neutrino IceCube và việc khám phá các neutrino năng lượng cao có nguồn gốc ngoài Trái Đất. Halzen sinh tại Bỉ, hiện là giáo sư Đại Học Wisconsin–Madison. Ông đã dành nhiều thập niên theo đuổi một ý tưởng có vẻ gần như không tưởng: biến lớp băng sâu dưới Nam Cực thành một kính thiên văn khổng lồ để tìm những hạt neutrino cực kỳ khó phát hiện.

Một mũi kim rất nhỏ, cắm vào một điểm nhất định trên cơ thể, thoạt nghe khó có thể liên hệ với chuyện giảm đau. Nhưng ngày càng có thêm bằng chứng cho thấy châm cứu có thể kích hoạt một loạt phản ứng trong mô liên kết, hệ thần kinh và não bộ, từ đó làm giảm cảm giác đau ở một số người. Châm cứu, bắt nguồn từ y học cổ truyền Trung Hoa, từ lâu vẫn đứng giữa hai thế giới: được sử dụng rộng rãi để trị đau, nhưng cũng thường bị xem là hiệu ứng giả dược.

Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ hôm Thứ Ba, 29 Tháng Chín, cho phép chính quyền Tổng Thống Donald Trump tạm thời tiếp tục trục xuất di dân sang những quốc gia không phải quê hương của họ, trong lúc các thẩm phán xem xét tính hợp pháp của chính sách này. Tòa chấp thuận yêu cầu của Bộ Tư Pháp, tạm đình chỉ phán quyết của Thẩm Phán Liên Bang Brian Murphy tại Boston. Trước đó, ông Murphy cho rằng chính sách của Bộ Nội An đưa di dân sang một “quốc gia thứ ba” là bất hợp pháp nếu họ không được cơ hội trình bày về những nguy hiểm có thể gặp tại nơi bị đưa tới.

Một cơn ngộ độc thực phẩm thường chỉ kéo dài vài ngày. Nhưng với một số người, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón có thể dai dẳng hàng tháng, thậm chí nhiều năm sau khi vi trùng gây bệnh đã biến mất. Giới y khoa gọi tình trạng này là hội chứng ruột kích thích sau nhiễm trùng (post-infection irritable bowel syndrome, PI-IBS). Theo những ước tính dè dặt, ít nhất một trong 10 người từng bị nhiễm trùng đường ruột có thể mắc tình trạng này. PI-IBS có thể xuất hiện sau nhiều loại nhiễm trùng tiêu hóa, nhưng thường gặp hơn sau bệnh do ký sinh trùng hoặc vi khuẩn gây ra. Những tác nhân được ghi nhận nhiều gồm Giardia, Campylobacter, Salmonella, E. coli và Shigella.

Các nhà khoa học đang thử nghiệm một thế hệ vaccine mới nhằm ngăn ung thư từ trước khi khối u thành hình, đặc biệt ở những người mang đột biến di truyền khiến nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường. Khác với vaccine ngừa HPV hay viêm gan B — vốn phòng các siêu vi trùng có thể dẫn tới ung thư — các vaccine mới nhắm trực tiếp vào những dấu hiệu đặc biệt của tế bào ung thư. Mục tiêu là “dạy” hệ miễn nhiễm nhận ra và tiêu diệt những tế bào bất thường ngay từ lúc chúng mới xuất hiện.

Các nhà nghiên cứu Canada vừa xác định hai loài “nhện biển” mới tại vùng nước cạn của biển Salish, giữa tiểu bang Washington và tỉnh bang British Columbia. Đây là những loài nhện biển mới đầu tiên được ghi nhận tại khu vực này trong hơn 100 năm. Hai loài, mỗi con chỉ rộng khoảng một phân, được thu thập trong các chuyến khảo sát từ tháng 9, 2023 đến tháng 8, 2024 ngoài khơi đảo Vancouver và đảo Quadra thuộc British Columbia. Nhện biển là loài chân đốt sống dưới biển, thuộc lớp Pycnogonida. Cho đến nay, giới khoa học đã biết hơn 1,300 loài. Một số có tám chân và có họ hàng với nhện trên cạn, nhưng chúng sống hoàn toàn dưới nước, di chuyển chậm và thường bò trên đáy biển.

Đợt “siêu” El Niño đang hình thành trên Thái Bình Dương có thể khiến gần nửa triệu người thiệt mạng vì nắng nóng từ Tháng Sáu năm nay đến cuối Tháng Hai năm tới, theo một báo cáo của Climate Impact Lab thuộc University of Chicago. Báo cáo, công bố trong Tháng Chín, ước tính khoảng 451,000 người có thể chết vì nhiệt độ cao trong suốt thời gian El Niño kéo dài. Nhóm nghiên cứu cho rằng từ khi hiện tượng này bắt đầu vào Tháng Sáu, nắng nóng quá mức có thể đã khiến hơn 200,000 người thiệt mạng.

Greenland và Nam Cực đã mất hơn 12 ngàn tỷ tấn băng trong 50 năm qua, và nguyên nhân chính có thể khác với điều nhiều người vẫn nghĩ. Theo một nghiên cứu đăng ngày 16 Tháng Chín trên tạp chí Scientific Data, phần lớn lượng băng mất đi không phải do băng tan trên bề mặt, mà do các sông băng chảy nhanh hơn ra đại dương. Các nhà nghiên cứu cũng cho biết lượng băng mất đi đã làm mực nước biển toàn cầu dâng hơn một inch trong thời gian này, và tốc độ mất băng đã tăng nhanh trong những thập niên gần đây. Inès Otosaka, nhà nghiên cứu vùng cực tại Northumbria University ở Anh và là đồng tác giả nghiên cứu, nói với CBS News rằng mối liên hệ với biến đổi khí hậu khá rõ ràng: nhiệt độ không khí và nước biển tăng lên đã khiến các khối băng mất đi nhiều hơn trước.