Tối 5 tháng Hai năm 1930, nhà phê bình văn nghệ Paul Fechter bước lên diễn đàn của Liên Minh Người Do Thái Đức Theo Chủ Nghĩa Quốc Gia tại Berlin. Ông biết đề tài mình sắp nói sẽ khó nghe. Fechter nói rằng người Đức từ lâu đã quá “sợ hãi và dè dặt” khi nói công khai về người Do Thái. Ông đặc biệt công kích Kurt Tucholsky, một nhà văn trào phúng Do Thái nổi tiếng, vì cuốn Deutschland, Deutschland über alles (Nước Đức, Nước Đức Trên Hết), trong đó Tucholsky châm biếm quân đội, cảnh sát, công chức, quốc ca và nhiều biểu tượng chủ nghĩa quốc gia của nước Đức.Nhưng Fechter không dừng ở một nhà văn. Ông nói một phần lớn giới văn chương và nghệ thuật Đức “nằm trong tay người Do Thái”; các nhà hát, nhà xuất bản lớn và giới buôn tranh đều ít nhiều “dưới sự kiểm soát của người Do Thái.” Ông trách các nhà buôn tranh Do Thái chuộng Manet, Monet, Renoir, Gauguin, Picasso và Cézanne — những họa sĩ Pháp và hiện đại — hơn hội họa truyền thống Đức.

Trong phim tài liệu năm 2014, Henry, một cụ ông 94 tuổi mắc chứng mất trí nhớ, ngồi lặng lẽ trong xe lăn, đầu cúi xuống. Khi một nhân viên xã hội cho ông nghe một bản nhạc Cab Calloway từ thời trẻ, Henry bỗng ngẩng đầu, đung đưa theo nhạc, rồi hát và hào hứng kể lại những kỷ niệm xa xưa. Những phản ứng như vậy từ lâu đã khiến giới khoa học chú ý đến ảnh hưởng của âm nhạc đối với bộ óc. Các cuộc nghiên cứu cho thấy nhạc quen thuộc đôi khi có thể gợi lại ký ức và cảm xúc ở người mắc chứng mất trí nhớ. Nhịp điệu đều đặn cũng có thể giúp một số bệnh nhân Parkinson hoặc người từng bị đột quỵ bước đi vững vàng hơn.

Mì gói từ lâu đã mang tiếng là món ăn không lành mạnh. Nhiều muối, nhiều chất béo, nhiều tinh bột, lại thuộc nhóm thực phẩm chế biến quá kỹ. Vậy mà gần bảy mươi năm sau ngày ra đời, mì gói không những chưa hết thời, mà còn bán chạy hơn bao giờ hết. Từ phòng trọ sinh viên, ca trực khuya của đầu bếp, căn bếp vắng người, cho tới những ngày bão lụt, mất điện, kẹt tiền, hoặc chỉ đơn giản là lười nấu ăn, mì gói vẫn có mặt đúng lúc. Một gói mì, một ấm nước sôi, vài phút chờ đợi — thế là có một tô nóng hổi, mặn mà, thơm phức. Không cao sang nhưng không thể thiếu trong bếp.

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang khiến nhiều nhà lập pháp Hoa Kỳ xét lại quyền giám sát của chính phủ, đặc biệt là Điều 702 trong Đạo Luật Giám Sát Tình Báo Ngoại Quốc (FISA). Cuộc tranh luận lâu nay về quyền của chính phủ trong việc rà soát điện thoại, điện thư và tin nhắn của người Mỹ mà không cần trát tòa nay trở nên cấp bách hơn. Vấn đề không chỉ là chính phủ có thể thu thập bao nhiêu dữ liệu. Vấn đề là trí tuệ nhân tạo có thể đọc, xếp loại, so sánh và nối kết những dữ liệu ấy nhanh hơn con người rất nhiều.

Theo John Broich, giáo sư sử học tại Case Western Reserve University, viết trên The Conversation ngày 7 tháng 4, 2026, chính sách tị nạn của chính quyền Trump dành cho người Afrikaner Nam Phi không phải là một quyết định riêng lẻ, mà là phần nối dài của một dòng lịch sử đã có hơn một thế kỷ: dùng luật di trú để giữ các quốc gia nói tiếng Anh trong quỹ đạo của người da trắng. Có những chính sách không cần hô hoán, người ta vẫn nhìn ra cái lõi của nó. Trong trường hợp này, điều hiện ra khá rõ: màu da đang được đối xử như một thứ giấy thông hành. Cuối năm 2025, chính quyền Trump hạ mức trần nhận người tị nạn cho niên khóa 2026 xuống còn 7.500 người, thấp hơn rất xa mức 125.000 của năm 2024 dưới thời Biden.

Những ngày cuối đời, Ernest Hemingway sống trong một vòng tròn khép kín của ảo giác, hoang tưởng và trầm uất. Nhưng giữa bóng tối ấy vẫn lóe lên một câu chữ nhỏ, viết cho một nữ tu ở Minnesota. Cuối năm 1960, ông vào Saint Marys, bệnh viện thuộc hệ thống Mayo Clinic do các nữ tu Dòng Thánh Phanxicô điều hành. Ở đó, một toán y tá Công giáo chăm sóc ông, trong đó có Sister Immaculata – Helen Hayes – một y tá tâm thần hiền hòa, sau này sơ trở thành tuyên úy.

Donald Trump không phải hạng người mê sách vở, nhưng lần này ông lại tìm được một hình ảnh rất “văn vẻ”: ông khoe sẽ mừng 250 năm ngày lập quốc bằng một… trận đấu võ ngay trên bãi cỏ Tòa Bạch Ốc. Năm tới, nước Mỹ dĩ nhiên sẽ có diễn hành, pháo bông, huy chương kỷ niệm. Nhưng cái lồng sắt bát giác dựng ở bãi cỏ phía nam và những tay võ sĩ của giải UFC lăn xả trong ấy mới đúng là tranh vẽ tình trạng xã hội Hoa Kỳ, khi soi qua lăng kính chính trị, trong năm thứ hai nhiệm kỳ hai của ông Trump. Chỉ khác một điều: UFC, trái với chính trường Mỹ, vẫn còn giữ ít nhiều lễ độ, cấm chửi rủa và cấm đánh vào hạ bộ.

Chúng ta vẫn hay nghe rằng uống nhiều rượu bia sẽ làm tăng huyết áp và có hại cho gan. Nhưng một nghiên cứu mới vừa hé lộ thêm một điều đáng lo: rượu bia còn có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho não bộ, gây ra các cơn tai biến mạch máu não loại chảy máu (hemorrhagic strokes) chết người. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Neurology, những người uống hơn ba ly rượu bia mỗi ngày có cơ nguy bị xuất huyết não sớm hơn 11 năm so với người không uống hoặc chỉ uống ít. Không chỉ vậy, các ca xuất huyết này còn nghiêm trọng hơn, gây tổn thương lớn hơn cho não và tỷ lệ tử vong cũng cao hơn.

Trong thập niên qua, các trường học và thư viện tại Hoa Kỳ đã trở thành tâm điểm của một cuộc chiến văn hóa ngày càng gay gắt. Tổ chức vô vụ lợi PEN America cho biết kể từ năm 2021, đã có gần 16,000 lệnh cấm sách trong hệ thống trường công lập và thư viện công cộng trên khắp đất nước. Con số này gợi nhớ về thời kỳ đen tối của Chủ nghĩa McCarthy (thập niên 1950), và trên thực tế có thể còn cao hơn nhiều bởi vì không phải trường hợp nào cũng được ghi nhận lại.

Khi một học sinh trung học tại Quận Cam, Florida đến thư viện trường để mượn cuốn On the Road của Jack Kerouac, em không tìm thấy nó ở đúng vị trí trong hệ thống phân loại Dewey. Hóa ra cuốn sách đã bị rút khỏi kệ vì có người khiếu nại. Theo đạo luật Florida House Bill 1069, sách bị rút đi vô thời hạn. Tác phẩm kinh điển của Kerouac, ghi lại tinh thần thế hệ Beat những năm 1950, cùng hàng trăm tựa khác, không còn trong tầm tay của học sinh. Thống đốc Ron DeSantis đã ký đạo luật này vào tháng 7 năm 2023. Luật quy định: nếu phụ huynh hay thành viên cộng đồng phản đối một cuốn sách với lý do sách mang tính khiêu dâm hoặc đồi trụy, nhà trường phải gỡ bỏ khỏi chương trình trong vòng năm ngày và tổ chức một phiên điều trần công khai với một viên chức đặc biệt do tiểu bang bổ nhiệm.