Đời Hùng Vương thứ tư, tại làng Phù Đổng, huyện Vũ Ninh có đôi vợ chồng đã sáu mươi tuổi mới sinh được một con trai. Đứa bé đã ba tuổi vẫn chưa biết ngồi, biết nói, cả ngày chỉ nằm ngửa trên giường.
Lúc đó, giặc Ân bên Trung Quốc cử đại binh sang xâm lăng. Vua Hùng lập đàn trong ba ngày cầu và được một ông già là Long Quân chỉ dẫn, sai sứ đi tìm người giỏi để đánh giặc. Khi thấy sứ giả tới làng, đứa bé tự nhiên biết nói và xin đi đánh giặc. Xóm làng lấy làm lạ, mời sứ giả tới. Đứa bé ngồi dậy, nói:
"Nhà ngươi về tâu ùi vua đúc cho ta con ngựa sắt cao 18 thước, gươm dài 7 thước, một cái roi sắt và một nón sắt để ta đi đánh giặc."
Sứ giả về tâu, nhà vua sai đúc các món như đứa trẻ đã nói. Ngựa sắt và các thứ đúc xong đem tới, Đứa bé đòi ăn cho thật no. Cơm đem đến bao nhiêu, đứa bé ăn cũng không đủ và ăn tới đâu thì lớn tới đó.
Khi giặc Aân tiến tới Châu Sơn, đứa bé mới duỗi chân, vươn vai một cái, đã cao lớn hơn 10 trượng, đoạn ngửa mặt lên, hắt hơi luôn 10 cái, tuốt gươm, cầm roi sắt, nhẩy lên ngựa, hét lớn:
"Ta là Thiên Tướng đây."
Con ngựa sắt tự nhiên cũng duỗi chân, chạy như bay ra trận. Ngựa sắt chạy tới đâu lửa phun tới đó. Giặc Aân thua chạy, bị chết không biết bao nhiêu.
Đứa bé thắng trận về, nhưng đến Sóc Sơn, cởi áo giáp bỏ lại, rồi cưỡi ngựa sắt vút thẳng lên trời, lưu lại một dấu chân trên đá núi.
Vua Hùng Vương nhớ ơn Thiên Tướng, mới tôn phong là Phù Đổng Thiên Vương, còn được dân chúng gọi là Thánh Gióng. Vua sai lập đền thờ Thánh Gióng để hàng năm tế lễ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình