- Tối Cao Pháp Viện Mỹ Xem Xét Quyền Công Dân Theo Nơi Sinh.
- Chi Phí Sinh Hoạt Và Y Tế Tăng Cao - Đảng Cộng Hòa Lo Ngại.
- Nhiều Tiểu Bang Và Thành Phố Tăng Mức Lương Tối Thiểu Để Đối Phó Lạm Phát.
- DB Marjorie Taylor Greene: Trump Nổi Khùng Khi Bà Đòi Công Bố Hồ Sơ Epstein.
- Texas: DB Lloyd Doggett Quyết Định Nghỉ Hưu Sau Phán Quyết Của TCPV.
- Indiana: Hạ Viện Tiểu Bang Thông Qua Bản Đồ Bầu Cử Mới Sau Nhiều Tranh Cãi.
- Biden Chỉ Trích Đảng Cộng Hòa Vì Biến Vấn Đề Đồng Tính Thành ‘Trái Banh Chính Trị.
- Dân Biểu Arizona Bị Xịt Hơi Cay Khi ICE Bố Ráp.
- Úc Đại Lợi: Cháy Rừng Dữ Dội, Chính Quyền Kêu Gọi Dân Di Tản.
- CFPB Xem Xét Thu Hẹp Quy Định Chống Kỳ Thị Trong Lĩnh Vực Tín Dụng.
- Texas: Hàng Trăm Cuộc Gọi 911 Trong Ngày Lễ Độc Lập.
- Louisiana: Ba Tù Nhân Khoét Tường Vượt Ngục, Một Người Tự Sát Khi Bị Vây Bắt.
- Indonesia: Gần 1,000 Người Thiệt Mạng Trong Trận Lũ Quét Và Lở Đất Kinh Hoàng.
- SIGAR Phúc Trình: Hai Thập Niên Tại Afghanistan Đầy Rẫy Lãng Phí Và Tham Nhũng.
- VN: Người Dân Lâm Đồng Trở Tay Không Kịp Trước Cảnh Báo Xả Lũ Giữa Đêm.
Tối Cao Pháp Viện Mỹ xem xét quyền công dân theo nơi sinh
Hôm 5 Tháng Mười Hai, 2025, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ thông báo sẽ thụ lý vụ kiện do bang New Hampshire khởi xướng, thách thức đề xuất của Tổng thống Donald Trump về việc hạn chế quyền công dân tự động cho trẻ sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Quyết định cuối cùng dự kiến sẽ được công bố trước cuối tháng Sáu, 2026 và có thể ảnh hưởng lâu dài đến cơ sở pháp lý của quyền công dân theo nơi sinh.
Quyền công dân bẩm sinh lâu nay được hiểu theo Tu chính án 14, ban hành sau Nội chiến nhằm bảo đảm những nô lệ da đen được tự do và con cái họ được công nhận là công dân. Chính quyền Trump đề nghị quyền công dân chỉ áp dụng cho trẻ có ít nhất một phụ huynh là công dân hoặc thường trú hợp pháp, không áp dụng cho trẻ sinh từ những người khách tạm thời hoặc người nhập cư bất hợp pháp.
Tổng biện lý D. John Sauer lập luận rằng trẻ phải “chịu nằm dưới quyền lực và luật pháp của nước này” và trung thành với Hoa Kỳ mới được công nhận. ACLU phản bác: “Hơn 150 năm qua, luật pháp và truyền thống đều công nhận mọi người sinh trên đất Mỹ đều là công dân từ khi sinh ra.”
Sắc lệnh này từng bị nhiều tòa liên bang chặn lại.Trọng tâm tranh luận là câu đầu Tu chính án 14 về điều kiện hưởng quyền công dân. Phe ủng hộ quyền công dân tự động theo nơi sanh viện dẫn truyền thống lâu dài của Mỹ và án lệ Wong Kim Ark (1898) và các tiền lệ lịch sử khác để bảo vệ quyền này.
Cử Tri Lo Ngại Chi Phí Sinh Hoạt Và Y Tế Tăng Cao - Đảng Cộng Hòa Lo Ngại
Trong lúc nước Mỹ chuẩn bị bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhiều nghị sĩ thuộc Đảng Cộng Hòa bắt đầu bày tỏ sự lo ngại trước mối quan tâm ngày càng tăng của cử tri về chi phí sinh hoạt và y tế. Dù mức sống cao hiện nay thường được chính quyền Trump cho là di sản từ chính quyền Biden, các lãnh đạo Cộng Hòa vẫn thừa nhận rằng nếu đảng không đưa ra các giải pháp cụ thể và lập trường rõ ràng, nguy cơ mất đa số tại Quốc hội là điều có thể xảy ra.
Các con số thăm dò từ tổ chức Kaiser Family Foundation (KFF) cho thấy gần một phần tư người tham gia chương trình bảo hiểm y tế Obamacare cho biết họ buộc phải hủy bỏ bảo hiểm vào năm 2026 nếu Quốc Hội không gia hạn các khoản trợ cấp thời COVID, khiến chi phí dự trù có thể tăng gấp đôi. Trong số 24 triệu người thụ hưởng chương trình, 84% mong muốn tiếp tục nhận hỗ trợ tài chính, trong đó 70% là cử tri Cộng Hòa.
Song song đó, chi phí sinh hoạt hằng ngày — từ giá xăng, thực phẩm, đến tiền thuê nhà — cũng đang là thách thức chính trị lớn đối với Tòa Bạch Ốc. Tổng thống Trump liên tục đưa ra những phát biểu gây chú ý về việc giá thuốc giảm “1.500%” và lời hứa đưa giá xăng về mức 2 USD/gallon. Tuy nhiên, thăm dò Washington Post–ABC News–Ipsos cho thấy 62% người dân không hài lòng với tình hình kinh tế, đặc biệt là nhóm cử tri trung lưu, vốn nhạy cảm với biến động chi phí hằng ngày.
Các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng nếu chi phí y tế tăng thêm 1,000 MK, có thể ảnh hưởng đến quyết định bỏ phiếu của khoảng phân nửa số người đang mua bảo hiểm; trong nhóm cử tri độc lập, hơn bốn trên mười cho rằng họ sẽ quy trách nhiệm cho Trump, một phần ba đổ lỗi cho Đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội, và một phần tư cho Đảng Dân Chủ.
Hiện tại, các viên chức tiểu bang cho hay nhiều người dân Hoa Kỳ đang tạm ngưng ghi danh chờ kết quả biểu quyết Tháng Chạp, trong bối cảnh tỷ lệ cử tri thuộc phe Cộng Hòa hoặc nghiêng Cộng Hòa chiếm khoảng 40% số người ghi danh chương trình Obamacare.
Một cuộc thăm dò của tổ chức KFF cho thấy gần một phần tư người tham gia chương trình bảo hiểm Obamacare cho biết họ sẽ buộc phải hủy bỏ bảo hiểm vào năm 2026 nếu các khoản trợ cấp chính phủ từ thời COVID không được gia hạn, khiến chi phí dự trù có thể tăng gấp đôi.
Một thăm dò mới của tổ chức KFF cho thấy gần một phần tư người tham gia chương trình Obamacare dự báo phải hủy bỏ bảo hiểm nếu các khoản trợ cấp thời COVID không được gia hạn, khiến phí bảo hiểm tăng gấp đôi. Trong số 24 triệu người thụ hưởng, 84% mong Quốc Hội duy trì trợ cấp, trong đó có 70% cử tri Cộng Hòa. Chi phí tăng ước tính lên tới 114% sẽ đè nặng lên nhiều gia đình.
Nhiều Tiểu Bang, Thành Phố Tăng Mức Lương Tối Thiểu Để Đối Phó Lạm Phát
Theo tổ chức National Employment Law Project (NELP), hàng triệu công nhân trên khắp Hoa Kỳ sẽ được tăng mức lương tối thiểu trong năm 2026; tổng cộng 22 tiểu bang cùng 66 thành phố và quận hạt dự trù nâng mức lương cơ bản, nhằm hỗ trợ cho các gia đình thu nhập thấp đang chật vật trước cơn khủng hoảng chi phí sinh hoạt.
Bắt đầu từ ngày 1 Tháng Giêng, 2026, có 19 tiểu bang và 49 địa phương tăng lương, nâng tổng số khu vực điều chỉnh lương tối thiểu lên 68. Trong đó, 60 nơi sẽ trả tối thiểu 15 MK/giờ, còn ba tiểu bang và 40 địa phương đạt hoặc vượt mốc 17 MK/giờ. New York City, Long Island và Westchester đồng loạt áp dụng mức lương thấp nhất là 17 MK/giờ; New Jersey nâng lương cho nhân viên chăm sóc lâu dài lên 18.92 MK/giờ.
Tại California, lương tối thiểu được ấn định theo quy mô công ty, xí nghiệp: ở Hayward, các cơ sở lớn phải trả ít nhất 17.79 MK/giờ, cơ sở nhỏ thì 16.90 MK/giờ; Novato áp dụng ba mức, những công ty, xí nghiệp lớn (trên 100 người), sẽ phải nâng lương tối thiểu lên 17.73 MK/giờ; các cơ sở có từ 26 đến 99 nhân viên áp dụng mức 17.46 MK/giờ; còn những tiệm nhỏ (ít hơn 25 nhân viên) duy trì mức 16.90 MK/giờ.
NELP cho biết 13 tiểu bang và 44 địa phương tăng lương dựa theo mức sống ở nhằm bảo đảm thu nhập của công nhân theo kịp mức lạm phát. Tổ chức cũng nhấn mạnh các đợt tăng lương này phần lớn do nỗ lực vận động của công nhân, đặc biệt phong trào “Fight for $15” bắt đầu từ năm 2012. Trái lại, mức lương tối thiểu liên bang vẫn đứng yên ở 7.25 MK/giờ từ năm 2009; nhiều khu vực tại miền Nam vẫn giữ nguyên mức này, tạo ra sự chênh lệch ngày càng đáng lo ngại trong khả năng trang trải cuộc sống của người dân.
DB Marjorie Taylor Greene: Trump Nổi Khùng Khi Bà Đòi Công Bố Hồ Sơ Epstein
Greene kể đã bị Trump mắng chửi bà, nhưng bà vẫn không rút lại chữ ký vì tin “các nạn nhân xứng đáng được biết sự thật.” Theo lời Greene, Trump cho rằng việc công bố có thể “làm hại nhiều người,” dù trước đây trong lúc vận động tranh cử ông từng hứa sẽ ủng hộ việc giải mật hồ sơ.
Trump từng chỉ thị các DB Cộng Hòa không ký vào bản kiến nghị trên; tuy nhiên, Greene cùng một số DB như Thomas Massie đã tách khỏi lập trường chung của đảng. Khi nhận thấy số DB trong đảng ủng hộ kiến nghị có chiều hướng tăng, Trump quay sang thúc Bộ Tư Pháp soạn dự luật giải mật toàn bộ hồ sơ Epstein.
Mối quan hệ giữa Greene và Trump đã nguội lạnh rất nhiều trong năm qua khi bà ngày càng chỉ trích chính quyền, bất đồng với lập trường của ông về kinh tế và về yêu cầu minh bạch trong vụ Epstein. Tuần trước, Trump còn gọi việc Greene từ chức là “tin mừng cho đất nước,” trong khi nhiều DB Cộng Hòa chỉ trích bà vì vắng mặt toàn bộ các phiên biểu quyết trong tuần.
Texas: DB Lloyd Doggett Quyết Định Nghỉ Hưu Sau Phán Quyết Của TCPV
Hôm Thứ Sáu, sau khi TCPV cho phép Texas sử dụng bản đồ bầu cử mới có lợi đáng kể cho Đảng Cộng Hòa, DB Lloyd Doggett tuyên bố sẽ không tái tranh cử.
Theo TheHill, vị DB kỳ cựu đã phục vụ tại Hạ Viện từ năm 1995 khẳng định sẽ làm việc hết mình trong năm cuối cùng tại chức, rồi sau đó sẽ tìm cách đóng góp cho cộng đồng tại thành phố mà mình đã gắn bó suốt đời.
Doggett bày tỏ sự thất vọng trước việc TCPV đảo ngược phán quyết của tòa án cấp dưới về bản đồ bầu cử này. Trong thông cáo, ông ca ngợi quan điểm bất đồng của Thẩm phán Elena Kagan và chỉ trích “thủ đoạn gian lận phân chia sắc tộc của Trump” nhằm củng cố quyền lực vô hạn cho Đảng Cộng Hòa.
Từ đầu năm nay, các DB Cộng Hòa ở Texas đã thúc đẩy việc vẽ lại ranh giới địa hạt để gia tăng số ghế của đảng ở Hạ Viện. Phe Dân Chủ từng phải rời khỏi tiểu bang nhằm ngăn thủ tục biểu quyết. Họ chỉ trở về sau khi Thống Đốc California Gavin Newsom cùng nhiều lãnh đạo Dân Chủ hứa sẽ tái phân chia khu vực tại các tiểu bang của họ nhằm bù đắp phần bị mất tại Texas.
Một tòa án liên bang từng kết luận bản đồ mới có dấu hiệu thao túng sắc tộc và ra lệnh đình chỉ thi hành; nhưng hôm Thứ Năm, TCPV lại cho phép Texas áp dụng bản đồ này trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm tới. Doggett cáo buộc đây là “toan tính thao túng sắc tộc” của Trump và cảnh báo rằng những thủ đoạn tương tự sẽ còn tiếp diễn.
Indiana: Hạ Viện Tiểu Bang Thông Qua Bản Đồ Bầu Cử Mới
Hạ Viện Indiana biểu quyết 57–41 thông qua dự luật tái phân chia địa hạt liên bang, thuận lợi cho ứng viên Cộng Hòa. Một số TNS phản đối, chưa rõ có đủ để ngăn luật. Trump khen ngợi Hạ Viện Indiana và thúc Thượng Viện thông qua sớm.
Biden Chỉ Trích Đảng Cộng Hòa Vì Biến Vấn Đề Đồng Tính Thành ‘Trái Banh Chính Trị’
Hôm Thứ Sáu tại thủ đô Washington D.C., Cựu Tổng thống Joe Biden xuất hiện trước công chúng để nhận giải thưởng từ tổ chức LGBTQ+ Victory Institute; nhân dịp này, ông lên tiếng bênh vực lập trường ủng hộ người chuyển tính và gay gắt chỉ trích Đảng Cộng Hòa đã “biến thẻ ID của người dân thành quả bóng chính trị” và gieo rắc sợ hãi để chia rẽ cử tri.
Theo Biden, cốt lõi vấn đề không phức tạp: đó chỉ là quyền được đối xử với phẩm giá và sự tôn trọng mà mọi công dân Hoa Kỳ xứng đáng được hưởng.
Trong bài phát biểu hiếm hoi kể từ khi rời Tòa Bạch Ốc và trải qua đợt điều trị xạ trị ung thư tiền liệt tuyến, vị cựu tổng thống 83 tuổi cho rằng đối thủ chính trị đã cố tình biến bản dạng giới thành “điều gì đó đáng sợ và nham hiểm”, thay vì đối xử với mọi công dân bằng sự tử tế và tôn trọng. Biden, được ghi nhận đã bổ nhiệm tỷ lệ 15% viên chức thuộc cộng đồng LGBTQ trong nhiệm kỳ của mình, cũng hồi tưởng lại sự kiện năm 2012 khi ông ủng hộ hôn nhân đồng tính trước cả cựu Tổng thống Obama. Ông gọi đùa hành động này là “tự gây rắc rối theo hướng tích cực.”
Lời phát biểu của Biden được đưa ra khi chính quyền đương nhiệm của Tổng thống Trump đang áp đặt các biện pháp kiểm soát gắt gao, từ việc buộc ghi phái tính trên sổ thông hành theo giấy khai sinh gốc cho đến lệnh cấm người chuyển tính phục vụ trong quân đội. Tuy nhiên, các chính sách ấy lại được lòng cử tri bảo thủ; một số chiến lược gia Dân Chủ hiện nay đề nghị đảng nên tránh né đề tài chuyển tính trong thể thao và y khoa cho trẻ vị thành niên.
Dù vậy, Biden vẫn khẳng định: “Quý vị được lắng nghe, và quý vị thuộc về nơi này.” Lời tuyên bố được đón nhận bằng một tràng pháo tay nhiệt liệt của hàng trăm viên chức LGBTQ+ ở hội trường lúc đó.
Dân Biểu Arizona Bị Xịt Hơi Cay Khi ICE Bố Ráp
Tucson — Dân biểu Adelita Grijalva, Dân chủ Arizona, hôm thứ Sáu cho biết bà bị xịt hơi cay và bị xô đẩy trong một cuộc bố ráp của Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE) tại thành phố Tucson, một cáo buộc mà Bộ Nội An (DHS) nhanh chóng bác bỏ.
Bà Grijalva thuật lại, sự việc xảy ra gần một nhà hàng mà bà thường lui tới. Khi đến nơi, bà chứng kiến khoảng bốn mươi nhân viên ICE, phần lớn mang mặt nạ, bị người dân chặn giữa đường vì lo sợ họ “bắt người không qua thủ tục pháp lý.”
Bà nói rằng một nhân viên “rất hung hăng” xịt hơi cay vào mặt bà và bị xô đẩy bởi những người khác, dù bà không hề gây hấn, mà chỉ yêu cầu giải thích “theo quyền của một dân biểu.”
Phát ngôn viên DHS, Tricia McLaughlin, bác bỏ cáo buộc, khẳng định rằng Adelita Grijalva chỉ đứng gần người bị xịt và hai nhân viên công lực bị thương nặng khi đám đông cản trở công vụ. McLaughlin nhấn mạnh: “Xưng danh là Dân biểu Quốc hội không cho phép ai cản trở lực lượng thi hành pháp luật.”
Trong cuộc phỏng vấn với CNN, Grijalva nói “DHS muốn làm ra vẻ tôi hành động sai trái, trong khi tôi chỉ tìm hiểu sự việc.” Một video khác do bà đăng cho thấy lực lượng mặc đồng phục xịt hơi cay vào đám đông, bao gồm cả bà và các trợ lý, trong khi bà yêu cầu: “Mọi người cần bình tĩnh và rời khỏi đây.”
Dân biểu Grijalva chỉ trích cách chính quyền Trump thực thi luật di trú, cáo buộc họ “phớt lờ thủ tục pháp lý và Hiến pháp” và “bắt người ngay trên đường phố mà không cho biết đưa đi đâu.” Bà nói: “Nếu họ đối xử với tôi như vậy, dân thường sẽ còn tệ hơn.”
Úc Đại Lợi: Cháy Rừng Dữ Dội, Kêu Gọi Di Tản
Hôm Thứ Bảy, hỏa hoạn dữ dội tại miền Trung tiểu bang New South Wales đã thiêu rụi hàng ngàn héc-ta rừng, buộc các cơ quan có trách nhiệm phải phát lệnh di tản khẩn cấp đối với hàng ngàn cư dân trong vùng.
Tại khu vực Phegans Bay và Woy Woy (có hơn 350,000 cư dân và cách Sydney chừng 45 km), Sở Cứu Hỏa Thôn Quê (Rural Fire Service) khuyến cáo cư dân “rời đi ngay nếu đường xá về hướng Woy Woy còn thông thoáng,” vì cháy rừng có thể vượt tầm kiểm soát bất cứ lúc nào. Đài ABC loan tin ít nhất 16 căn nhà đã bị thiêu rụi.
Theo Sở Khí Tượng, tình hình càng trở nên trầm trọng hơn do một đợt nắng nóng gay gắt với nhiệt độ lên tới 42 độ C (108 độ F) bao trùm khu vực. Thủ tướng Anthony Albanese kêu gọi người dân “quan tâm lẫn nhau và tuân theo hướng dẫn của các cơ quan hữu trách.”
Đến chiều cùng ngày, hơn 50 đám cháy vẫn đang hoành hành trên toàn tiểu bang; riêng tại vùng Upper Hunter, một đám cháy lớn đã thiêu rụi gần 10,000 mẫu đất. Giới chức địa phương cảnh báo mùa hè năm nay sẽ đối diện với nguy cơ hỏa hoạn rất cao sau vài năm yên ắng. Ký ức về “Mùa Hè Đen” 2019–2020 (khi đó cháy rừng thiêu hủy diện tích đất rộng bằng cả nước Thổ Nhĩ Kỳ và khiến 33 người thiệt mạng) vẫn còn hằn sâu trong tâm trí người dân Úc
CFPB Họp Bàn Về Việc Thu Hẹp Quy Định Chống Kỳ Thị Trong Lĩnh Vục Tín Dụng
Theo Reuters, Cơ Quan Bảo Vệ Tài Chánh Người Tiêu Thụ (CFPB) cho biết sẽ họp theo định kỳ với ủy ban Consumer Advisory Board vào tuần tới để thảo luận việc bãi bỏ một số chính sách chống kỳ thị, cùng đề nghị thu hẹp các quy định bảo đảm cho vay công bằng bắt nguồn từ thời kỳ dân quyền.
Buổi họp này diễn ra theo chỉ đạo của Tòa Bạch Ốc, nhằm cắt giảm bớt các quy định cấm đoán những hành vi thương mại gây tác động bất lợi cho sắc tộc thiểu số. Tuy nhiên, điều khiến người ta chú ý nhất là thành phần tham dự.
Theo nghị trình, đại diện công ty địa ốc Townstone Financial ở Chicago — đơn vị từng dàn xếp với CFPB năm ngoái liên quan cáo buộc kỳ thị sắc tộc — sẽ có bài phát biểu; ngoài ra còn có các viên chức điều hành Credova, công ty dịch vụ “mua trước trả sau” chuyên về súng đạn. James Giudice, luật sư của quỹ đầu tư PublicSquare vốn có mối quan hệ chính trị chặt chẽ với giới bảo thủ, cũng sẽ lên phát biểu.
Hồi tháng Tám, chính quyền Tổng thống Trump đã hủy bỏ cuộc điều tra nhắm vào Credova vì cho rằng nó mang động cơ chính trị”; một tòa án liên bang sau đó ngăn CFPB tìm cách hủy bỏ thỏa thuận dàn xếp của Townstone. CFPB và PublicSquare từ chối bình luận; phía luật sư Townstone cũng không đưa ra ý kiến.
Giới chuyên gia cho rằng sự việc các công ty từng bị giám sát nay trở thành cố vấn chính sách cho thấy một bước ngoặt lớn tại cơ quan này, nơi cán cân đang nghiêng hẳn về phía nới lỏng kiểm soát các tập đoàn, công ty thay vì bảo vệ người tiêu thụ như trước đây.Các công ty từng bị giám sát nay trở thành cố vấn chính sách.
Texas: Hàng Trăm Cuộc Gọi 911 Trong Ngày Lễ Độc Lập
Hôm thứ Sáu, Sở Cảnh Sát Kerrville công khai toàn bộ 435 cuộc gọi 911 trong trận lũ quét xảy ra sáng ngày 4 Tháng Bảy vừa qua, khiến hơn 130 người thiệt mạng tại vùng Hill Country, Texas; trong số này có ít nhất 27 trẻ em và nhân viên trại hè Camp Mystic.
Trưởng ty cảnh sát Chris McCall cho biết cuộc gọi đầu tiên được ghi nhận lúc 2 giờ 52 sáng, trong khi đơn vị trực ban lúc đó chỉ có hai người. Trong vòng một giờ từ 5 đến 6 giờ sáng, họ nhận được tổng cộng 106 cuộc gọi; nhiều người kêu cứu trong tuyệt vọng khi nước lũ dâng cao cuốn trôi cả nhà cửa. Một phụ nữ gọi từ tầng trên của Camp Mystic la lên: “Nước khắp nơi. Nếu nước lên tới mái nhà thì chúng tôi phải làm sao?”. Tổng đài viên không thể làm gì hơn ngoài những lời trấn an ngắn ngủi.
Một số người cho biết họ phải đục mái nhà để thoát ra; có cuộc gọi vang tiếng trẻ con khóc xen lẫn tiếng đập phá. Có người cho biết đã cứu được vài em bé trôi theo dòng nước, nhưng không rõ còn bao nhiêu em vẫn mất tích.
Sở Cảnh Sát quyết định công bố toàn bộ bản ghi âm không chỉnh sửa gì theo yêu cầu của tám cơ quan truyền thông, sau khi tham vấn với Bộ Tư Pháp Texas. Gia đình các nạn nhân đã khởi kiện Camp Mystic vì vô trách nhiệm; phía trại loan báo sẽ lắp đặt hệ thống cảnh báo lũ và cải thiện biện pháp an toàn.
Vùng Hill Country vốn nổi tiếng với địa hình đất khô cứng khó thấm nước, khiến các trận mưa lớn dễ dàng biến thành những dòng lũ quét gây nguy hại khôn lường cho cư dân.
Louisiana: Ba Tù Nhân Khoét Tường Vượt Ngục, Một Người Tự Sát
Tại tiểu bang Louisiana, các cơ quan đang ráo riết truy lùng hai can phạm nguy hiểm còn lẩn trốn sau vụ vượt ngục táo bạo tại nhà tù St. Landry Parish hồi sáng sớm Thứ Tư.
Ba can phạm này đã đào thoát khỏi trại giam sau khi phát hiện một phần tường tầng trên bị mục. Họ gỡ từng mảng tường ra để tạo lối thoát, rồi dùng ga trải giường buộc lại làm dây vượt tường ngoài và tụt xuống đất. Một trong ba người sau đó tự sát khi bị phát hiện; hai người còn lại vẫn đang lẩn trốn.
Hai can phạm đang bị truy nã là Keith Eli, 24 tuổi, bị truy tố âm mưu sát nhân cấp hai; và Johnathan Jevon Joseph, cũng 24 tuổi, đang đối diện nhiều tội danh nghiêm trọng, trong đó có đồng phạm cưỡng hiếp cấp một. Cả hai đều đến từ thị trấn Opelousas. Người thứ ba, Joseph Allen Harrington, 26 tuổi, đã nổ súng tự sát tại một ngôi nhà sau khi bị cảnh sát phát hiện. Cậu này đang bị truy tố tội xâm nhập gia cư và nhiều tội danh khác.
Đây là vụ vượt ngục táo bạo mới nhất tại Louisiana. Trước đó, hồi đầu năm, mười tù nhân khác từng trốn khỏi nhà giam New Orleans qua một lỗ sau bồn cầu, để lại dòng chữ giễu cợt “Too Easy LOL.” Sau năm tháng truy lùng, tất cả đã bị bắt lại.
Cảnh sát địa phương cảnh báo người dân đề phòng và khóa kỹ nhà cửa, vì hai can phạm còn lại đều bị cáo buộc tội bạo lực; bất kỳ ai che giấu hoặc tiếp tay cho họ sẽ bị truy tố.
Indonesia: Gần 1,000 Người Thiệt Mạng Trong Lũ Quét
Hôm Thứ Bảy, Cơ Quan Quản Trị Thiên Tai Indonesia ghi nhận số người tử vong do lũ lụt và lở đất tại quốc gia này đã lên tới hơn 900 người; các nỗ lực cứu nạn trên khắp Á Châu vẫn đang chạy đua với thời gian giữa muôn vàn khó khăn.
Tính trên toàn khu vực, thảm họa thiên nhiên này đã cướp đi sinh mạng của hơn 1,500 người; riêng Indonesia ghi nhận 908 nạn nhân thiệt mạng và 410 người còn mất tích; tại Sri Lanka và Thái Lan, số người chết được xác nhận lần lượt là 486 và 185 người.
Tại tỉnh Aceh, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất, hạ tầng cơ sở hoàn toàn đổ nát; hơn 260,000 cư dân phải bỏ lại nhà cửa để sơ tản khẩn cấp. Những vùng đất canh tác giờ đây chìm sâu dưới lớp bùn dày. Những người sống sót thì lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, không có điện, thiếu thốn lương thực và nước sạch, buộc phải uống nước lũ đục ngầu để cầm cự qua ngày. Trẻ em mắc bệnh ngày càng nhiều hơn. Sự phẫn nộ của công chúng cũng ngày càng tăng, bởi họ cho rằng nạn phá rừng vô tội vạ và nạn tham nhũng của các viên chức địa phương là nguyên nhân chính dẫn đến thảm cảnh này.
Thảm họa lần này gợi lại ký ức kinh hoàng về trận sóng thần 2004 khiến hơn 160,000 người thiệt mạng tại Aceh.
Công tác tìm kiếm và cứu nạn vẫn tiếp tục trong tuyệt vọng khi còn hàng trăm người mất tích; thảm họa đặt ra câu hỏi lớn hơn về khả năng ứng phó của nhiều quốc gia Á Châu trước các biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt.
Phúc Trình SIGAR: Hai Thập Niên Tại Afghanistan Đầy Lãng Phí Và Tham Nhũng
Văn phòng Tổng Thanh Tra Đặc Nhiệm Tái Thiết Afghanistan (SIGAR) công bố bản phúc trình cuối cùng, chỉ ra rằng sứ mệnh kéo dài hai thập niên của Hoa Kỳ tại Afghanistan là một nỗ lực thất bại và “đầy rẫy lãng phí,” không thể kiến tạo nền dân chủ dù Quốc Hội đã chi ra khoảng 144.7 tỉ MK từ năm 2002 đến 2021.
Quyền Tổng Thanh tra Gene Aloise mô tả chính quyền Afghanistan cũ thực chất là một “ổ tội phạm cổ cồn trắng” với nạn tham nhũng lan tràn; ông cũng tiết lộ rằng từ năm 2012, các cảnh báo về sự yếu kém của lực lượng an ninh sở tại thường xuyên bị giới chức Hoa Kỳ xếp vào loại tài liệu mật để che giấu sự thật.
Bản phúc trình cũng ước tính Hoa Kỳ đã bỏ lại khoảng 38.6 tỉ MK khí tài và cơ sở hạ tầng khi rút quân. Đồng thời, Aloise cáo buộc chính quyền Biden, đặc biệt là Bộ Ngoại Giao và USAID, đã cố tình gây khó khăn cho công tác giám sát suốt một năm sau khi quân đội rút đi, chỉ chịu phối hợp lại khi Quốc Hội can thiệp.
SIGAR, được thành lập năm 2008 và sẽ giải thể ngày 31 Tháng Giêng, để lại lời cảnh báo rằng nếu thiếu cơ chế giám sát độc lập tương tự tại các điểm nóng như Gaza hay Ukraine, tiền thuế của người dân Hoa Kỳ sẽ còn bị thất thoát dài dài.
VN: Người Dân Lâm Đồng Trở Tay Không Kịp Trước Cảnh Báo Xả Lũ
Nhiều địa phương tại tỉnh Lâm Đồng bị thiệt hại nặng nề sau đợt xả lũ được thông báo vào giữa đêm; các cơ quan hữu trách thừa nhận rằng thời điểm phát cảnh báo quá muộn đã khiến chính quyền lẫn người dân không kịp ứng phó.
Các thông báo xả lũ với lưu lượng lớn từ hồ Sông Quao chỉ được phát đi vào lúc 2–3 giờ sáng ngày 4 Tháng Chạp; trong khi đó, trước đó chỉ có các bản tin điều tiết lưu lượng nhỏ, khiến nhiều nơi bị bất ngờ. Hậu quả là địa phương buộc phải di tản khẩn cấp 500 gia đình giữa đêm. Hơn 600 căn nhà bị ngập sâu và hai căn bị đổ sập hoàn toàn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các đơn vị vận hành hồ, trong đó có Công ty thủy lợi Bình Thuận, phải phúc trình về thời điểm và lưu lượng xả; tuy nhiên, đến chiều 5 Tháng Chạp vẫn chưa có kết quả chính thức. Công ty biện minh rằng lượng mưa ngày 3/12 vượt 200mm khiến nước dâng nhanh bất ngờ, buộc phải xả lũ ngay trong đêm với lưu lượng cao nhất lên đến 1.200 m³/giây.
Sự việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về quy trình vận hành các hồ chứa nước tại Việt Nam. Chuyện “xả lũ đúng quy trình” vào lúc nửa đêm thường đẩy người dân vùng hạ lưu vào tình thế hiểm nghèo.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình