Trump nhiều lần nói thèm khát giữ ghế Tổng Thống nhiệm kỳ 3. MAGA và Cộng Hòa suy tính gỡ bỏ Tu chính án thứ 22 để Trump tái cử, tin rằng Tòa Tối Cao ủng hộ Trump
.
Bài sau đây là từ tạp chí The Hearty Soul, tựa đề "Trump’s Announcement That He Plans to Be ‘the Next President’ Sparks Outrage" (Tuyên bố của Trump về việc muốn trở thành ‘Tổng thống kế tiếp sau nhiệm kỳ này’ gây làn sóng phẫn nộ). Phóng viên Stacy Robertson ghi nhận: Vào ngày 23 tháng 7 năm 2026, khi đang đứng tại trụ sở EPA ở Washington để công bố việc mở rộng cam kết của Nhà Trắng về năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI, Tổng thống Donald Trump đã có một khoảnh khắc chệch khỏi kịch bản đã định – một sự thay đổi ngắn nhưng rõ ràng. "Tất cả những gì tôi biết là tôi muốn trở thành tổng thống tiếp theo, bởi vì tôi sẽ giúp ai đó trông rất tuyệt vời," ông nói. Câu nói này đã lan truyền chóng mặt trên mạng xã hội chỉ trong vài phút và gây chấn động mạnh trong giới chuyên gia hiến pháp – những người đã dành cả năm qua để giải đáp chính câu hỏi này.
Bối cảnh của bài phát biểu khá bình thường: Ông Trump có mặt tại trụ sở EPA để trình bày kế hoạch mở rộng một cam kết tự nguyện nhằm bảo vệ người tiêu dùng trước tình trạng tăng giá điện do sự phát triển của các trung tâm dữ liệu AI. Chính quyền của ông thông báo sẽ mở rộng cam kết tự nguyện này tới các thống đốc tiểu bang và các công ty điện lực, tiếp nối thỏa thuận đã được công bố trước đó với các công ty công nghệ và AI vào tháng Ba. Tuy nhiên, chính lời bình luận bên lề về việc trở thành "tổng thống tiếp theo" mới là điều chiếm lĩnh các tiêu đề tin tức.
Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình, ông Trump đã nhiều lần bày tỏ mong muốn lách quy định của Tu chính án thứ 22 – văn bản cấm các tổng thống Mỹ nắm quyền quá hai nhiệm kỳ. Phát biểu tại EPA không phải là trường hợp cá biệt; đó là tín hiệu mới nhất trong một chuỗi các động thái ngày càng gia tăng, gây lo ngại cho các chuyên gia hiến pháp đồng thời cũng kích động sự phản đối từ những người chỉ trích ông ở mức độ tương đương.
.
Một mô hình hành động, không phải sự lỡ lời
Khi trò chuyện với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một trong chuyến công du châu Á vào tháng 10 năm 2025, ông Trump cho rằng thật "đáng tiếc" khi Hiến pháp Mỹ không cho phép ông đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ ba. Cũng trong cuộc trao đổi đó, ông Trump tiếp tục không loại trừ khả năng tranh cử cho nhiệm kỳ thứ ba chưa từng có tiền lệ; ông nói mình "rất muốn làm điều đó" và viện dẫn những gì ông mô tả là "các chỉ số ủng hộ tốt nhất từ trước đến nay" của mình.
Những bình luận trong chuyến đi châu Á diễn ra ngay sau các phát biểu của một trong những đồng minh nổi bật nhất của ông Trump. Steve Bannon đã chia sẻ với tờ The Economist rằng "ông Trump sẽ có nhiệm kỳ thứ ba" và một "kế hoạch" để hiện thực hóa nhiệm kỳ thứ ba cho ông Trump đang được triển khai, dự kiến sẽ được công bố "vào thời điểm thích hợp." Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Lindsey Graham cũng đã ám chỉ về một giải pháp khả thi để lách quy định của Tu chính án thứ 22, trong khi Bannon cho biết ông đang thảo luận với "một trong những luật sư hàng đầu về hiến pháp" tại Mỹ về các phương án có thể giúp ông Trump có nhiệm kỳ thứ ba.
Bản thân các phát ngôn của ông Trump cũng thể hiện sự thiếu nhất quán đặc trưng. Đôi khi ông trực tiếp nhắc đến Tu chính án thứ 22 và thừa nhận: "Dựa trên những gì tôi đọc được, có lẽ tôi không được phép tranh cử. Vì vậy, hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra." Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn với NBC News vào tháng 3 năm 2025, ông Trump lại nói rằng "có những phương thức" để ông có thể đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ ba tại Nhà Trắng.
Trước đó, trong nhiệm kỳ thứ hai của mình, cửa hàng bán đồ lưu niệm chính thức của Tổng thống đã bắt đầu bán những chiếc mũ có dòng chữ "Trump 2028" vào tháng 4 năm 2025, và ông Trump đã đăng một video lên mạng xã hội Truth Social, trong đó hình ảnh ông nắm quyền lãnh đạo suốt hàng nghìn năm được trình chiếu, kết thúc bằng một tấm biển ghi dòng chữ "TRUMP 4EVA" (Trump mãi mãi).
.
Hiến pháp thực sự quy định điều gì?
Tu chính án thứ 22 của Hiến pháp Hoa Kỳ quy định rõ ràng: "Không ai được đắc cử chức vụ Tổng thống quá hai lần." Quy định hạn chế này được phê chuẩn vào năm 1951 sau khi Franklin D. Roosevelt nắm giữ chức vụ Tổng thống trong bốn nhiệm kỳ – một trường hợp chưa từng có tiền lệ.
Theo một phân tích của Politifact, "kẽ hở" được đồn đoán trong giới luật pháp tập trung vào từ "đắc cử" (elected) trong văn bản của tu chính án. Việc sử dụng từ "đắc cử" – thay vì từ "đảm nhiệm chức vụ" (serve) – đã mở ra một câu hỏi mang tính lý thuyết về việc liệu một người có thể giữ chức Tổng thống mà không cần phải trải qua cuộc bầu cử lần thứ ba hay không. Tuy nhiên, Politifact nhận thấy rằng bất kể cách diễn giải hiến pháp nào được đưa ra, hành động đó vẫn sẽ vi phạm tinh thần và ý định rõ ràng của Tu chính án thứ 22. Michael Gerhardt, Giáo sư Luật học danh dự (giữ ghế Burton Craige) tại Trường Luật thuộc Đại học North Carolina, cho rằng việc đơn thuần từ chối rời khỏi chức vụ sau ngày 20 tháng 1 năm 2029 "thực chất sẽ là hành động lật đổ chính quyền của chúng ta."
Một kịch bản từng được bàn luận trong giới luật pháp và chính trị là việc ông Trump tranh cử với tư cách là ứng viên phó tổng thống trong liên danh tranh cử của một ứng viên khác. Theo kịch bản này, một ứng viên khác sẽ giành được đề cử của Đảng Cộng hòa vào năm 2028 và chọn ông Trump làm người cùng tranh cử ở vị trí phó tổng thống; Nếu họ thắng cử, người đứng đầu liên danh tranh cử có thể từ chức ngay sau khi nhậm chức, qua đó đưa ông Trump trở lại ghế tổng thống. Bản thân ông Trump đã công khai bác bỏ phương án này. Ông loại trừ khả năng tranh cử với tư cách là ứng viên phó tổng thống nhằm mục đích để người cùng liên danh từ chức sau đó; ông cho rằng cách làm này "quá chiêu trò" và "không đúng đắn", đồng thời nói thêm: "Tôi có thể làm vậy, nhưng tôi sẽ không làm."
.
Động thái tại Quốc hội
Dân biểu Cộng hòa Andy Ogles (tiểu bang Tennessee) đã đệ trình một nghị quyết nhằm sửa đổi chính Tu chính án thứ 22, qua đó mở đường thuận lợi hơn cho ông Trump trong việc tìm kiếm nhiệm kỳ thứ ba. Việc chính thức bãi bỏ tu chính án này đòi hỏi sự ủng hộ của đa số áp đảo tại Quốc hội cũng như sự tán thành từ các cơ quan lập pháp cấp tiểu bang – những điều mà ông Trump khó có thể đạt được.
Một bản phân tích toàn diện hơn do các nhà nghiên cứu tại Trường Kinh tế London (LSE) công bố vào tháng 11 năm 2025 đã xem xét các trường hợp trong lịch sử khi các nhà lãnh đạo tìm cách duy trì quyền lực vượt quá giới hạn hiến định. Nghiên cứu của LSE dựa trên một công trình trước đó, trong đó xác định năm chiến lược riêng biệt mà các tổng thống muốn kéo dài thời gian cầm quyền thường áp dụng: sửa đổi hiến pháp; ban hành hiến pháp mới theo cách tạo ra một "khởi đầu mới" cho người đương nhiệm; nhờ tòa án can thiệp; sử dụng một tổng thống tạm quyền đóng vai trò "người đại diện trung thành"; hoặc trì hoãn bầu cử. Các nhà nghiên cứu tại LSE lưu ý rằng việc tổng thống kéo dài thời gian cầm quyền là hiện tượng "phổ biến đáng kể trên toàn thế giới" và không có nỗ lực nào nhằm lách quy định giới hạn nhiệm kỳ lại đi đến mức phớt lờ hoàn toàn hiến pháp; thay vào đó, những người đương nhiệm thường tận dụng chính các quy trình hiến định để tìm cách vượt qua rào cản này.
Một số nhà quan sát đặt câu hỏi liệu các tòa án có khuynh hướng ủng hộ ông Trump có can thiệp hay không nếu ông tìm cách lách quy định về giới hạn nhiệm kỳ. Trong bài viết đăng trên tờ The Hill vào tháng 11 năm 2025, các chuyên gia pháp lý nhận định rằng các thành viên Tòa án Tối cao đã thể hiện sự sẵn lòng diễn giải các điều khoản hiến pháp theo hướng có lợi cho ông Trump; ví dụ điển hình nhất là phán quyết năm 2024 cho phép ông Trump tiếp tục có tên trên lá phiếu bầu cử năm 2024, bất chấp lệnh cấm đối với những người tham gia nổi dậy được quy định trong Tu chính án thứ 14.
.
Phản ứng của công chúng
Phản ứng trên mạng xã hội trước phát biểu của ông Trump tại EPA – khi ông tự gọi mình là "tổng thống tiếp theo" – diễn ra nhanh chóng và phần lớn mang chiều hướng tiêu cực. Những người chỉ trích trên nhiều nền tảng đã thẳng thừng bác bỏ quan điểm này; nhiều người viện dẫn vấn đề tuổi tác – ông Trump hiện đã 80 tuổi – và lưu ý rằng ông vẫn liên tục nhắc lại ý định tranh cử nhiệm kỳ thứ ba kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025.
Trong nội bộ ngành tư pháp, cũng đã xuất hiện những lo ngại về việc liệu các thẩm phán trung thành với ông Trump có dám đi ngược lại ý muốn của tổng thống khi giải quyết các vấn đề hiến pháp hay không. Đầu năm nay, thẩm phán John George Edward Marck (tiểu bang Texas) – người được ông Trump bổ nhiệm – đã từ chối xác nhận liệu Hiến pháp Hoa Kỳ có cấm Tổng tư lệnh (tức Tổng thống) đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ ba hay không, ngay trong phiên điều trần phê chuẩn của Ủy ban Tư pháp Thượng viện.
Trên bình diện quốc tế, những phát biểu này càng củng cố thêm một luồng dư luận đã hình thành và phát triển trong suốt hơn một năm qua. Các chính trị gia thuộc Đảng Dân chủ đã có động thái nhằm đón đầu mọi thách thức pháp lý có thể xảy ra trong tương lai. Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ đại diện bang New York, ông Dan Goldman, đã đệ trình một nghị quyết khẳng định hiệu lực của Tu chính án thứ 22; trong khi đó, Thượng nghị sĩ bang California, ông Tom Umberg, cũng đưa ra một dự luật như biện pháp phòng ngừa nhằm ngăn chặn khả năng ông Trump tái tranh cử tổng thống vào năm 2028.
.
Ý nghĩa đối với nền dân chủ Mỹ
"Bất kỳ ai cho rằng Tu chính án thứ 22 hiển nhiên sẽ ngăn cản ông Trump tìm kiếm nhiệm kỳ thứ ba thì hẳn là đang sống ở một hành tinh khác," ông Ian Bassin, Giám đốc điều hành của Protect Democracy – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên bảo vệ các thể chế dân chủ – nhận định. Các đồng minh của ông Trump đã dành nhiều tháng để xây dựng nền tảng cho chính kịch bản mà ông từng ám chỉ, và phát ngôn ngày 23 tháng 7 cần được nhìn nhận trong bối cảnh đó: không phải là một câu nói đùa ngẫu hứng, mà là động thái mới nhất trong một chuỗi hành động có tính hệ thống và kéo dài.
Đa số các chuyên gia nghiên cứu hiến pháp đều kiên quyết ủng hộ việc thực thi tu chính án này. Ông Michael Gerhardt khẳng định rằng bất kỳ nỗ lực công khai nào nhằm thách thức Tu chính án thứ 22 cũng sẽ là điều "chưa từng có tiền lệ", đồng thời nhấn mạnh "không có cơ sở hiến pháp nào cho phép một tổng thống đương nhiệm tiếp tục giữ chức sau khi đã trải qua hai nhiệm kỳ được bầu chọn". Những người phê chuẩn Tu chính án thứ 22 vào năm 1951 không nhắm vào một tổng thống cụ thể nào; thay vào đó, họ lường trước khả năng bất kỳ tổng thống nào cũng có thể tích lũy đủ quyền lực, sự ủng hộ của công chúng và lòng trung thành từ các thể chế, khiến việc rời bỏ chức vụ trở thành một lựa chọn tùy ý thay vì nghĩa vụ bắt buộc. Nghiên cứu của LSE về tình trạng lách luật giới hạn nhiệm kỳ trên toàn cầu cho thấy khoảng một phần ba số nhà lãnh đạo cố gắng kéo dài thời gian nắm quyền cuối cùng đã thất bại; sự thất bại này thường xảy ra nhất khi họ vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ công chúng, chứ không chỉ đơn thuần nhờ vào tính rõ ràng của văn bản hiến pháp.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình