Xe điện Mỹ đầu hàng thế giới: Các hãng xe Mỹ vui mừng vì Trump cho sản xuất các xe tha hồ ngốn xăng.// Thành quả nhiều thập niên về y tế công cộng và khí hậu đã bị xóa sạch chỉ sau một đêm
.
Bài phân tích sau là của báo Dagens.com US hôm Thứ Bảy ngày 3/10/2026, tựa đề "America's clean car surrender: How the US auto industry lobbied to become globally obsolete" (Mỹ đầu hàng trong cuộc đua xe sạch: Kỹ nghệ xe hơi Mỹ đã vận động hành lang để tự trở nên lạc hậu trên toàn cầu) của nhà phân tích Asger Risom. Bản dịch như sau.
Thay vì cạnh tranh với phần còn lại của thế giới, Detroit (kỹ nghệ xe hơi Mỹ) vừa tự mua cho mình một gói cứu trợ mang tính chính trị. Chỉ bằng một động thái quyết liệt, chính quyền Trump đã tháo dỡ một cách có hệ thống các chính sách công nghiệp và khí hậu được xây dựng trong nhiều năm dưới thời Biden; Trump cắt giảm mạnh các tiêu chuẩn liên bang về hiệu suất nhiên liệu để bào đảm các công ty sản xuất xe hơi truyền thống không bao giờ cần phải bắt kịp các tiêu chuẩn toàn cầu về xe điện (EV).
Theo tin từ hãng thông tấn AP, các cơ quan quản lý đã hạ thấp mục tiêu hiệu suất nhiên liệu toàn đội xe (fleetwide efficiency target) cho năm 2031—vốn được chính quyền Biden dự kiến là xe phải chạy 50,4 dặm/gallon—xuống còn 34,9 dặm/gallon; mức này thậm chí còn thấp hơn cả các yêu cầu đã được đặt ra từ một thập niên trước.
Động thái này hoàn tất chiến dịch "tiêu thổ" (phá hủy triệt để) nhắm vào giao thông sạch, nối tiếp các hành động trước đó của Trump như: bãi bỏ khoản tín dụng thuế 7.500 USD cho người mua xe điện, loại bỏ các khoản phạt đối với công ty sản xuất xe hơi không tuân thủ quy định, và thu hồi quyền miễn trừ pháp lý mang tính lịch sử cho phép California tự áp dụng các quy định riêng về khí thải từ ống xả của xe.
.
Gói cứu trợ trị giá 4,47 USD mỗi gallon xăng
Bộ Giao thông Vận tải đã cố gắng "đóng gói" sự nhượng bộ về quy định này như một món quà dành cho người tiêu dùng Mỹ, với tuyên bố rằng việc giảm bớt các rào cản sản xuất sẽ giúp giảm 1.300 USD giá niêm yết trung bình của một chiếc xe mới. Tuy nhiên, lập luận này sụp đổ ngay khi bạn lái xe đến trạm xăng.
Chính quyền Trump đã hoàn tất việc đảo ngược quy định đúng vào ngày giá xăng dầu toàn quốc tăng vọt lên mức 4,47 USD/gallon, do ảnh hưởng từ xung đột quân sự leo thang ở Trung Đông và các mối đe dọa đối với eo biển Hormuz.
Trong khi các quy định về hiệu suất nhiên liệu của ông Biden được dự báo sẽ giúp người lái xe Mỹ tiết kiệm 14 tỷ gallon xăng vào năm 2050—dễ dàng bù đắp chi phí mua xe ban đầu nhờ tiết kiệm nhiên liệu trong suốt vòng đời sử dụng—thì các quy định của ông Trump lại trói buộc người tiêu dùng vào việc phải đốt nhiên liệu đắt đỏ trong những chiếc xe gây ô nhiễm khói nhiều hơn. Các tổ chức bảo vệ môi trường ước tính rằng việc nới lỏng quy định này sẽ khiến lượng khí thải hàng năm tăng thêm 22.000 tấn carbon dioxide, gần 5.000 tấn hợp chất gây khói bụi và 90 tấn muội than độc hại vào bầu khí quyển tính đến năm 2035.
Những thành quả đạt được đầy gian nan trong nhiều thập niên về y tế công cộng và khí hậu đã bị xóa sạch chỉ sau một đêm, tất cả chỉ để kỹ nghệ xe Detroit bảo vệ lợi nhuận ngắn hạn từ các dòng xe bán tải và SUV "ngốn" xăng.
.
Thỏa thuận tự sát mang màu sắc bảo hộ thương mại
Không có gì ngạc nhiên khi các "ông lớn" ngành xe hơi tỏ ra vô cùng vui mừng. Các hãng xe Ford, General Motors và Stellantis—thông qua Liên minh Đổi mới Xe hơi (Alliance for Automotive Innovation)—đã ca ngợi chính quyền Trump vì đã điều chỉnh các quy định liên bang cho phù hợp với "thực tế thị trường" và duy trì quyền lựa chọn cho người tiêu dùng.
Tuy nhiên, như một bài phân tích từ InsideEVs đã chỉ ra, "thực tế thị trường" đó hoàn toàn là hư cấu, được dựng lên sau những hàng rào bảo hộ.
Tại Trung Quốc, sự cạnh tranh gay gắt trong nước TQ cùng tốc độ cải tiến công nghệ pin chóng mặt đã đưa xe năng lượng mới (NEV) chiếm tới 60% tổng doanh số xe du lịch. Ở châu Âu, doanh số xe thuần điện hiện đã vượt xa các mẫu xe chạy xăng và dầu diesel truyền thống. Phần còn lại của thế giới đã tiến xa hơn trên con đường này.
Trong khi các hãng xe nước ngoài tinh chỉnh các nền tảng xe điện hiệu suất cao để thống lĩnh thị trường toàn cầu, thì các hãng sản xuất Mỹ lại tận dụng cơ hội nới lỏng quy định dưới thời ông Trump để tái cấu trúc nhà máy, tập trung sản xuất các dòng SUV hạng nặng sử dụng động cơ V-8.
Được che chở bởi mức thuế nhập cảng lên tới 100%—vốn ngăn chặn các mẫu xe điện giá rẻ, công nghệ cao của nước ngoài tiếp cận thị trường nội địa—các thương hiệu xe lâu đời của Mỹ đang đánh đổi sự sống còn dài hạn lấy dòng tiền trước mắt. Detroit không chỉ thua trong cuộc đua xe điện, mà còn vận động Washington phá hủy luôn cả đường đua.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình