https://vb.trungtam.net/p190/bien-khaovi-VNCopyright @ 2026 vietbao.comThu, 10 Sep 2026 03:59:53 GMT10https://vb.trungtam.net/p190/bien-khaohttps://vb.trungtam.net/images/file/DcUXEIsU2wgBAPQD/w150/vietbao-logo-295-x75.jpg15038https://vb.trungtam.net/a326229/nhung-nguoi-do-thai-da-bo-phieu-cho-hitlerhttps://vb.trungtam.net/a326229/nhung-nguoi-do-thai-da-bo-phieu-cho-hitlerCung Đô biên dịchTối 5 tháng Hai năm 1930, nhà phê bình văn nghệ Paul Fechter bước lên diễn đàn của Liên Minh Người Do Thái Đức Theo Chủ Nghĩa Quốc Gia tại Berlin. Ông biết đề tài mình sắp nói sẽ khó nghe. Fechter nói rằng người Đức từ lâu đã quá “sợ hãi và dè dặt” khi nói công khai về người Do Thái. Ông đặc biệt công kích Kurt Tucholsky, một nhà văn trào phúng Do Thái nổi tiếng, vì cuốn Deutschland, Deutschland über alles (Nước Đức, Nước Đức Trên Hết), trong đó Tucholsky châm biếm quân đội, cảnh sát, công chức, quốc ca và nhiều biểu tượng chủ nghĩa quốc gia của nước Đức.Nhưng Fechter không dừng ở một nhà văn. Ông nói một phần lớn giới văn chương và nghệ thuật Đức “nằm trong tay người Do Thái”; các nhà hát, nhà xuất bản lớn và giới buôn tranh đều ít nhiều “dưới sự kiểm soát của người Do Thái.” Ông trách các nhà buôn tranh Do Thái chuộng Manet, Monet, Renoir, Gauguin, Picasso và Cézanne — những họa sĩ Pháp và hiện đại — hơn hội họa truyền thống Đức.]]>Fri, 28 Aug 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326242/ngan-sach-lien-bang-thieu-hut-nghiem-trong-duoi-thoi-tong-thong-donald-trump-https://vb.trungtam.net/a326242/ngan-sach-lien-bang-thieu-hut-nghiem-trong-duoi-thoi-tong-thong-donald-trump-Nguyễn Quốc KhảiTính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.]]>Thu, 27 Aug 2026 18:59:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326171/khi-cac-nha-tho-ra-giua-pho-doc-thohttps://vb.trungtam.net/a326171/khi-cac-nha-tho-ra-giua-pho-doc-thoPhan Tấn HảiCách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.]]>Fri, 21 Aug 2026 07:03:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326129/tai-sao-chinh-quyen-trump-ra-suc-xoa-bo-lich-su-nuoc-my-https://vb.trungtam.net/a326129/tai-sao-chinh-quyen-trump-ra-suc-xoa-bo-lich-su-nuoc-my-Huỳnh Kim QuangTư tưởng gia người Mỹ George Santayana (1863-1952) đã từng viết trong tác phẩm “The Life of Reason: Reason in Common Sense” được xuất bản năm 1905 rằng, “Những ai không thể nhớ quá khứ thì bị buộc phải lập lại nó.” Có lẽ ý của ông Santayana là nếu ai không học được những bài học của quá khứ thì sẽ phải tiếp tục dẫm lên vết xe đổ. Một con người đánh mất quá khứ tức là mất đi ký ức thì sẽ không nhận biết mình là ai, do đó cũng sẽ không biết mình phải làm gì để xây dựng tương lai. Tương tự như vậy, một dân tộc đánh mất quá khứ lịch sử thì dân tộc đó sẽ không có tương lai. Quá khứ dù có xấu xa cỡ nào thì cũng là những gì mà chính con người hay một dân tộc đã từng làm. Trên thế gian này không một ai và không một dân tộc nào đã không từng một lần phạm phải sai lầm. Nhưng những sai lầm đó trong một ý nghĩa nào đó chính là những điều quý giá mà một con người hay một dân tộc có thể rút ra được bài học để có thể không tái phạm và làm điều tốt đẹp hơn ở hiện tại và tương lai.]]>Fri, 14 Aug 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326124/nhung-dieu-trai-dat-muon-noi-voi-con-nguoi-sao-lai-the-https://vb.trungtam.net/a326124/nhung-dieu-trai-dat-muon-noi-voi-con-nguoi-sao-lai-the-Pham Phan LongGiữa khoảng không mênh mông của vũ trụ, Trái Đất hiện lên như một phép màu xanh thẳm. Hành tinh ấy có nước trong lành, bầu khí quyển dịu dàng, đất đai màu mỡ, rừng núi, sông hồ, biển cả và muôn loài cùng chung sống. Con người sinh ra, lớn lên trong vòng tay bao dung của thiên nhiên, uống từng giọt nước, hít từng hơi thở, bước đi trên mặt đất và được nuôi dưỡng bằng phù sa, nắng gió. Vậy mà, đáng buồn thay, chính loài người — đứa con được cưu mang nhiều nhất — lại đang từng ngày làm tổn thương người mẹ đã nuôi mình.]]>Fri, 14 Aug 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326046/nao-nguoi-thong-thao-song-ngu-dung-chung-mot-bo-may-ngu-phap-cho-hai-thu-tienghttps://vb.trungtam.net/a326046/nao-nguoi-thong-thao-song-ngu-dung-chung-mot-bo-may-ngu-phap-cho-hai-thu-tiengViệt BáoCác khoa học gia tại Đại học New York theo dõi hoạt động não của 23 người thông thạo cả Anh ngữ lẫn Tây Ban Nha. Họ nhận thấy những mẫu hoạt động thần kinh gần như giống nhau khi người tham dự biến một danh từ từ số ít sang số nhiều trong cả hai thứ tiếng. Phát hiện này cho thấy não không nhất thiết phải dựng nên một hệ thống ngữ pháp riêng cho từng ngôn ngữ. Thay vào đó, nó có thể dùng chung một cơ chế căn bản, rồi điều chỉnh cơ chế ấy theo quy tắc của mỗi tiếng.]]>Fri, 07 Aug 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a326022/chi-con-100-ngay-den-cuoc-bau-cu-giua-ky-ty-le-ung-ho-tong-thong-trump-lao-xuong-muc-thap-ky-luchttps://vb.trungtam.net/a326022/chi-con-100-ngay-den-cuoc-bau-cu-giua-ky-ty-le-ung-ho-tong-thong-trump-lao-xuong-muc-thap-ky-lucNguyễn Quốc KhảiMột cuộc thăm dò mới của CNN do SSRS thực hiện cho thấy tỷ lệ ủng hộ chung đối với Tổng thống Donald Trump đã sụt giảm mạnh xuống còn 34%, ngang bằng mức thấp nhất trong sự nghiệp của ông. Ngoài ra, con số kỷ lục 73% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng ông chưa dành đủ sự quan tâm cho những vấn đề quan trọng nhất của đất nước. Cuộc thăm dò, được thực hiện từ ngày 23 đến 27 tháng 7 năm 2026, cho thấy sự bất mãn lan rộng trên nhiều nhóm nhân khẩu học và các vấn đề khác nhau. Cử tri da trắng đóng vai trò then chốt trong thành công chính trị của ông Trump suốt hơn một thập kỷ qua. Theo truyền thống, Trump thường đạt kết quả tốt hơn nhiều trong nhóm cử tri da trắng so với toàn thể cử tri. Mức độ ủng hộ của nhóm này cũng đã giảm đáng kể trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Tỷ lệ ủng hộ ròng của ông Trump—được tính bằng cách lấy tỷ lệ ủng hộ trừ đi tỷ lệ không ủng hộ—trong nhóm cử tri da trắng đang ở mức âm 20, mức thấp nhất từng được ghi nhận.]]>Tue, 04 Aug 2026 17:11:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325994/thay-trong-bong-toihttps://vb.trungtam.net/a325994/thay-trong-bong-toiNguyên YênCon người từ thuở hồng hoang đã không chỉ sống bằng điều mình biết. Người mẹ sinh con chưa biết đứa trẻ mai này sẽ ra sao. Người gieo hạt chưa lường được kết quả vụ mùa. Kẻ xuống thuyền vượt biển không thấy được bờ bến. Người ta vẫn cắm cúi đi. Không vì cái biết, mà vì lòng tin. Biết thuộc về ánh sáng, tin thường khởi sự nơi tối tăm. Tin một điều có nghĩa là chấp nhận điều ấy có thật. Tin một người là trao vào tay người ấy một phần sinh mệnh của chính mình. Tin một lý tưởng là lấy đó làm lẽ sống, làm phương hướng.]]>Fri, 31 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325986/gop-mat-vao-lich-su-hoa-ky-tu-thuo-chua-lap-quoc-nguoi-hoi-giao-myhttps://vb.trungtam.net/a325986/gop-mat-vao-lich-su-hoa-ky-tu-thuo-chua-lap-quoc-nguoi-hoi-giao-myViệt BáoVào những năm 1520, 1530, có một người tên Esteban de Dorantes, người đời quen gọi là Estevanico, đã một mình băng qua sa mạc mênh mông của vùng đất nay là Texas, New Mexico và Arizona — trước khi người Anh dựng nên Jamestown năm 1607 gần một thế kỷ, và trước khi đoàn di dân Pilgrim đặt chân lên Plymouth năm 1620 tròn một trăm năm. Ông sinh ra ở Azemmour, một thị trấn ven Đại Tây Dương của Ma Rốc, bị bắt làm nô lệ, đưa sang Tây Ban Nha rồi vượt biển sang Tân Thế Giới. Trong một chuyến viễn chinh bi thảm khiến gần như cả đoàn bỏ mạng, Estevanico là một trong số ít người sống sót. Ông học được nhiều thứ tiếng bản địa và trở thành một trong những người đầu tiên của "Old World" đặt chân xuyên suốt miền nam nội địa của nước Mỹ sau này.]]>Fri, 31 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325985/muoi-nam-hop-tac-lancang-mekong-tham-vong-chien-luoc-cua-trung-quoc-va-cai-gia-phai-tra-cua-cac-nuoc-ha-nguonhttps://vb.trungtam.net/a325985/muoi-nam-hop-tac-lancang-mekong-tham-vong-chien-luoc-cua-trung-quoc-va-cai-gia-phai-tra-cua-cac-nuoc-ha-nguonPhạm Phan LongTrung Quốc coi thương mại là một trong những thành tựu nổi bật của Cơ chế Hợp tác Lancang – Mekong (LMC), với tổng kim ngạch giữa Trung Quốc và năm quốc gia hạ nguồn đạt khoảng 500 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng đó là một thực tế đáng lo ngại: Lợi ích từ thương mại không được phân bổ đồng đều. Chỉ trong năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận mức thâm hụt thương mại với Trung Quốc lên tới 115,6 tỷ USD, trong khi Campuchia và Thái Lan cũng chịu mức nhập siêu rất lớn.]]>Fri, 31 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325983/lien-minh-chinh-tri-khong-cong-san-cho-viet-nam-mot-menh-lenh-cua-lich-suhttps://vb.trungtam.net/a325983/lien-minh-chinh-tri-khong-cong-san-cho-viet-nam-mot-menh-lenh-cua-lich-suLuật Sư Đào Tăng DựcFri, 31 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325913/ho-so-giai-mat-chua-phai-la-bang-chunghttps://vb.trungtam.net/a325913/ho-so-giai-mat-chua-phai-la-bang-chungVB tóm lượcViệc một hồ sơ tình báo được giải mật thường khiến dư luận có cảm tưởng rằng toàn bộ sự thật cuối cùng đã được phơi bày. Nhưng trên thực tế, ý nghĩa của việc giải mật không đơn giản như vậy. Một tài liệu được công bố chỉ cho thấy những gì đã từng được thu thập hoặc ghi nhận tại một thời điểm nhất định; nó không mặc nhiên xác nhận rằng mọi nội dung trong đó đều đã được kiểm chứng hoặc trở thành kết luận chính thức.]]>Fri, 24 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325793/yeu-la-ngan-nguihttps://vb.trungtam.net/a325793/yeu-la-ngan-nguiNguyên YênCon người từ muôn thuở đã không ngừng truy vấn, định nghĩa, tìm cách gọi tên chữ yêu. Yêu là rung động, là thương, là thích, là say mê, là quyến luyến, là nhớ nhung — là thứ men riêng trong cõi lòng. Triết gia/nhà tâm lý học Erich Fromm cho rằng yêu là một nghệ thuật phải học. Fromm xem yêu không chỉ là cảm xúc, mà là thực hành, chăm sóc, trách nhiệm, tôn trọng, hiểu biết.]]>Fri, 10 Jul 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325685/toi-cao-phap-vien-da-dinh-hinh-nuoc-my-ra-sao-https://vb.trungtam.net/a325685/toi-cao-phap-vien-da-dinh-hinh-nuoc-my-ra-sao-Nguyên Hòa biên tậpKhi nói đến quyền lực tại Hoa Kỳ, người ta thường nghĩ trước hết tới Tổng Thống, Quốc Hội, các cuộc bầu cử, hay những cuộc vận động ngoài đường phố. Nhưng trong lịch sử Hoa Kỳ, còn có một quyền lực lặng lẽ âm thầm hơn, mà ảnh hưởng nhiều khi kéo dài hơn cả một đời tổng thống: Tối Cao Pháp Viện.]]>Wed, 01 Jul 2026 19:55:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325648/trung-tam-tong-thong-obama-khong-chi-la-thu-vien-tong-thong-truyen-thonghttps://vb.trungtam.net/a325648/trung-tam-tong-thong-obama-khong-chi-la-thu-vien-tong-thong-truyen-thongViệt BáoChicago vừa có thêm một địa điểm đáng tham quan: Trung tâm Tổng thống Barack Obama, khai trương ngày 19 tháng 6 năm 2026, tại khu South Side — nơi gắn liền với bước khởi đầu chính trị của ông. Nhưng gọi đây là “thư viện tổng thống” e chưa đủ. Trên khu đất rộng gần 19 mẫu Anh là một quần thể vừa mang dáng dấp viện bảo tàng, vừa giống công viên sinh hoạt cộng đồng. Có bãi cỏ cho trẻ con chạy chơi, có sân bóng rổ đúng chuẩn, có cả những khoảng không để ngồi đọc sách, nghe nhạc, hay đơn giản là… nghỉ chân.]]>Fri, 26 Jun 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325620/thu-tuc-xet-xu-tai-toi-cao-phap-vien-hoa-ky-dien-ra-the-nao-https://vb.trungtam.net/a325620/thu-tuc-xet-xu-tai-toi-cao-phap-vien-hoa-ky-dien-ra-the-nao-VBMỗi độ tháng Sáu, sự chú ý của công luận Hoa Kỳ lại dồn về Tối cao Pháp viện, khi cơ quan này lần lượt công bố những phán quyết có ảnh hưởng sâu rộng nhất. Nhưng ít ai biết rằng trước khi một phán quyết được đăng tải trên các trang nhất các tờ nhật báo, nó đã được hình thành qua một tiến trình pháp lý chặt chẽ và phần lớn diễn ra sau cánh cửa kín. Tiến trình ấy gồm nhiều giai đoạn: từ việc chọn lọc đơn kiện, hội nghị nội bộ, nộp bản luận cứ, khẩu luận, cho đến khi ban hành ý kiến chính thức của tòa. Theo các học giả luật hiến pháp, muốn hiểu cách cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ định hình chính sách, cần nhìn vào chính guồng máy vận hành kín đáo nhưng nghiêm ngặt này — nơi các tranh chấp văn hóa và chính trị lớn được cân nhắc và định đoạt.]]>Wed, 24 Jun 2026 17:58:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325586/uavhttps://vb.trungtam.net/a325586/uavNguyễn Văn TớiUAV thời nay được gọi là phương tiện điều khiển không người lái, hay còn được gọi là vũ khí điều khiển từ xa. Thực ra, UAV không phải là loại vũ khí mới mẻ gì, nó đã được chế tạo vào năm 1918 bởi hãng Dayton-Wright Airplane Company tại Hoa Kỳ vào cuối Thế Chiến thứ I, với cái tên là Kettering Bug. Ngày nay, UAV được chế tạo tối tân hơn, và sử dụng rộng rãi, thành công, tỏ ra rất hiệu quả trên chiến trường. Vũ khí UAV bây giờ không chỉ tàn phá, san bằng những tòa cao ốc thành những đống gạch vụn, nó được chính con người tạo ra để giết con người. Tiếc thay, ngày nay, thế giới vẫn chưa học được cách ngừng làm tổn thương nhau và vẫn chạy đua vũ trang để tiêu diệt lẫn nhau.]]>Fri, 19 Jun 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325448/ona-judge-va-cuoc-ra-di-khoi-nha-washingtonhttps://vb.trungtam.net/a325448/ona-judge-va-cuoc-ra-di-khoi-nha-washingtonNguyên Hòa biên dịchChiều ngày 21 tháng 5 năm 1796, tại dinh tổng thống ở Philadelphia, George Washington và gia đình ngồi vào bàn ăn. Đó là một trong những bữa tối cuối cùng của họ trong thành phố, trước khi trở về Mount Vernon nghỉ hè. Bên ngoài nhịp sinh hoạt quen thuộc ấy, một người đàn bà trẻ đang chuẩn bị cho một cuộc ra đi không có đường trở lại. Tên bà là Ona Judge. Bà bị giữ trong thân phận nô lệ trong nhà Washington. Trong lúc gia đình vị tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ dùng bữa, Judge lặng lẽ bước ra khỏi dinh thự. Không trống, không kèn, không nhân chứng chính thức. Chỉ có một người đàn bà trẻ rời khỏi nơi giam giữ đời mình để đi về phía tự do.]]>Fri, 05 Jun 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325446/hien-phap-2013-va-nhung-quy-dinh-khong-giong-ai-ve-trach-nhiem-bao-ve-hien-phap-https://vb.trungtam.net/a325446/hien-phap-2013-va-nhung-quy-dinh-khong-giong-ai-ve-trach-nhiem-bao-ve-hien-phap-LS Đào Tăng DựcTrong chính trị học, guồng máy chính quyền hay nhà nước dân chủ như quy định trong hiến pháp bao gồm 3 thực thể gọi là tam quyền phân lập: Hành Pháp, Lập Pháp và Tư Pháp.Vì tính tối cao của hiến pháp nên trách nhiệm bảo vệ hiến pháp là nền tảng không thế thiếu trong một nền dân chủ pháp trị chân chánh. Chính quyền vận hành theo trình tự được quy định trong hiến pháp và hiến pháp này luôn được bảo vệ bởi một định chế độc lập, giám sát sự vận hành của lập pháp và hành pháp. Định chế độc lập này thông thường là một Tối Cao Pháp Viện, đứng đầu ngành Tư Pháp.]]>Fri, 05 Jun 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325380/dan-ong-muon-dan-ba-im-langhttps://vb.trungtam.net/a325380/dan-ong-muon-dan-ba-im-langHoa Trang tóm lượcMột khuynh hướng khinh ghét phụ nữ đang dần trở thành sợi dây liên kết quan trọng trong giới bảo thủ tại Hoa Kỳ. Mục sư Douglas Wilson gần đây đưa ra một “đề nghị khiêm tốn”: hủy bỏ Tu chính án 19, tức điều khoản Hiến pháp bảo đảm quyền đi bầu của phụ nữ. Theo ông, đời sống chính trị nên tổ chức như trong giáo hội, nghĩa là mỗi gia đình chỉ có một lá phiếu. Wilson là người đồng sáng lập một hệ phái Tin Lành cải cách đặt trụ sở tại Moscow, tiểu bang Idaho. Trong gần nửa thế kỷ, ông gây dựng tại đây một mạng lưới gồm nhà xuất bản, trường học, đại học và truyền thông, cùng cổ võ một quan niệm xã hội đặt nền trên thần quyền. Giáo phái của ông có khoảng 170 nhà thờ. Bộ trưởng Quốc phòng hiện nay, ông Pete Hegseth, là một tín đồ, và hồi tháng Hai vừa qua, chính Wilson được mời đến chủ lễ cầu nguyện tại Ngũ Giác Đài. Vì vậy, khi ông nói đến việc tước quyền bầu cử của một nửa dân số, không phải là không có người lắng nghe.]]>Fri, 29 May 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325238/xay-dung-mot-ca-khuc-co-xuong-songhttps://vb.trungtam.net/a325238/xay-dung-mot-ca-khuc-co-xuong-songNgu YênBạn có thể viết một ca khúc có câu chuyện hay nhất thế giới, một giai điệu đẹp nhất bạn từng nghĩ ra, một câu “móc” đắt giá, nhưng nếu bạn đặt chúng vào sai cấu trúc, bài hát của bạn vẫn sẽ thất bại, vì nó trở thành xa khúc. Người nghe sẽ bỏ đi giữa chừng mà không hiểu tại sao họ thấy chán, và bạn cũng sẽ không hiểu tại sao tác phẩm tâm huyết của mình không chạm được ai.]]>Wed, 13 May 2026 20:26:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325202/nhung-dieu-can-biet-ve-bau-cu-so-bo-tai-californiahttps://vb.trungtam.net/a325202/nhung-dieu-can-biet-ve-bau-cu-so-bo-tai-californiaCuộc bầu cử sơ bộ ở California sẽ góp phần định hình tương lai bang đông dân nhất nước Mỹ trong nhiều năm tới. Đảng Dân chủ cầm quyền đứng trước một bước ngoặt, trong khi dân chúng vẫn xoay xở với đời sống đắt đỏ, lo các đợt truy quét di dân và thiên tai do biến đổi khí hậu. Dù vậy, nhiều người vẫn chưa mấy quan tâm đến các cuộc đua ảnh hưởng trực tiếp đời sống của họ, nhất là ghế thống đốc. Tuần này, tình hình có thể đổi khác, khi diễn ra hai cuộc tranh luận truyền hình liên tiếp giữa các ứng viên thống đốc, bắt đầu với chương trình trên CNN lúc 6 giờ chiều thứ Ba, giờ California. Các cuộc tranh luận diễn ra đúng lúc lá phiếu đã được gởi đến đa số cử tri, để họ có thể bỏ sớm trước ngày 2 tháng 6.]]>Fri, 08 May 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a325073/cuu-nguy-nguon-nuoc-va-moi-sinh-dong-bang-song-cuu-longhttps://vb.trungtam.net/a325073/cuu-nguy-nguon-nuoc-va-moi-sinh-dong-bang-song-cuu-longPhạm Phan LongSau nhiều dự án lãng phí vì không đạt được mục đích mà còn gây thiệt hại nặng nề cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, từ dự án ngọt hóa bán đảo Cà Mau hoàn toàn thất bại, dự án cống đập Ba Lai gây rối loạn toàn bộ hệ sinh thái, dự án thoát lũ ra biển Tây cắt mất lũ tự nhiên, nguồn phù sa dinh dưỡng và gây ra sạt lở và sụt lún. Dự án cống đập Cái Lớn Cái Bé có hiệu quả ngăn mặn ngắn hạn, nhưng làm ngọt mặn xáo trộn không đồng bộ với nhu cầu của đồng bằng. Vì thế công trình lớn nào đưa ra bây giờ đều cần phải cân nhắc tránh rủi ro, nhất là những rủi ro có thể thấy trước phải tránh né ngay từ đầu, hay phải có biện pháp giảm thiểu tối đa]]>Fri, 24 Apr 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a324958/hieu-lich-su-phuc-tap-cua-nan-ky-thi-nguoi-chau-ahttps://vb.trungtam.net/a324958/hieu-lich-su-phuc-tap-cua-nan-ky-thi-nguoi-chau-aNguyên Hòa biên dịchTheo Scott Kurashige, viết trên University of California Press ngày 16 tháng 3, 2026, bạo lực chống người Á châu tại Mỹ không phải những cơn bùng phát rời rạc, mà là hậu quả của một lịch sử kỳ thị lâu dài bị phủ nhận, bị làm nhẹ, và nhiều lần bị xoá khỏi ký ức cộng đồng. Trong bối cảnh chính trị hôm nay, bài viết nhắc rằng muốn hiểu đúng làn sóng thù ghét hiện nay, trước hết phải nhìn thẳng vào phần lịch sử mà nước Mỹ lâu nay tránh đề cập tới.]]>Fri, 10 Apr 2026 07:00:00 GMThttps://vb.trungtam.net/a324844/mot-mang-luoi-cam-bien-my-phat-hien-hoa-tien-va-may-bay-khong-nguoi-lai-tu-iran-nhu-the-naohttps://vb.trungtam.net/a324844/mot-mang-luoi-cam-bien-my-phat-hien-hoa-tien-va-may-bay-khong-nguoi-lai-tu-iran-nhu-the-naoViệt Báo tóm lượcGiá dầu thế giới tiếp tục leo thang trong khi hỏa tiễn và máy bay không người lái của Iran liên tiếp đánh vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu ở các nước Ả Rập vùng Vịnh. Cùng lúc, nhiều trận tập kích nhắm thẳng vào những trạm radar trị giá hàng tỉ đô la của Mỹ tại Trung Đông, khiến không ít trạm bị đánh hư hoặc phá hủy và làm dấy lên câu hỏi: lá chắn phòng thủ của Washington trong khu vực đã suy yếu đến mức nào. Mỹ hiện duy trì một vành đai căn cứ quanh Iran, với hàng chục điểm đồn trú và hàng chục nghìn binh sĩ nằm trong tầm bắn. Từ đó nảy sinh một thắc mắc rất cụ thể: nếu một quả hỏa tiễn được phóng từ lãnh thổ Iran nhằm vào một căn cứ Mỹ, làm sao sĩ quan và binh lính tại chỗ có đủ thời gian để chui vào hầm, tản quân và chuẩn bị đánh chặn?]]>Fri, 27 Mar 2026 07:00:00 GMT