Ảnh minh họa tạo bởi ChatGPT
Quận Cam (VB)- Trong tuần lễ cuối tháng 8, người dân California đang chịu đựng đợt nắng nóng kéo dài kỷ lục, hậu quả của hiện tượng El Niño. Nhưng đó chỉ là mới bắt đầu. Những hậu quả nặng nề hơn được cảnh báo sẽ diễn ra từ đây đến cuối năm. Daniel Swain là nhà khoa học khí hậu của đại học UCLA; Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia; Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên, là tác giả kênh YouTube Weather West. Qua một cuộc họp báo do Ameircan Community Media tổ chức, ông đã giải thích về hiện tượng El Niño được dự báo mang tính lịch sử làm thay đổi các mô hình thời tiết trên khắp California và Hoa Kỳ.
Hiện tượng El Niño năm nay được dự báo có khả năng trở thành sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận, làm mực nước biển dâng cao, nguy cơ lũ lụt gia tăng, cùng một mùa đông ẩm ướt cho California trong những tháng tới. Nhiệt độ đại dương ở khu vực phía Đông nhiệt đới Thái Bình Dương — yếu tố cốt lõi tạo nên El Niño — hiện đã ở mức cao nhất từng được ghi nhận, với tốc độ nóng lên kỷ lục. Mặc dù chưa có định nghĩa khoa học chính thức nào về "super El Niño", ông Swain cho rằng có lẽ cần thêm một hạng mục mới dành cho “extreme El Niño”, bởi vì dự báo cho năm nay thực sự ở mức cực đoan.
El Niño hình thành khi gió tín phong suy yếu, cho phép dòng nước ấm từ phía tây Thái Bình Dương tràn sang phía đông, làm ấm vùng biển ngoài khơi Peru và Ecuador. Nó ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu theo hai cách chính. Thứ nhất, nó làm tăng tạm thời nhiệt độ trung bình của hành tinh — một dạng nóng lên toàn cầu quy mô nhỏ tạm thời, cộng hưởng với tình trạng nóng lên vĩnh viễn do con người gây ra. Đây là lý do tại sao nhiệt độ toàn cầu dự kiến sẽ đạt các mức kỷ lục mới trong vòng 6 đến 12 tháng tới, dẫn đến các hiện tượng nắng nóng khắc nghiệt, nguy cơ hạn hán. Thứ hai, bên cạnh sự gia tăng chung về nhiệt độ và độ ẩm, El Niño còn chuyển hướng các luồng bão về những khu vực cụ thể. Một số nơi—bao gồm cả California—sẽ phải gánh chịu rủi ro lớn hơn nhiều so với các khu vực khác.
Hiện tượng này dự kiến sẽ đạt đỉnh trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 12. Đối với California và các khu vực nằm ngoài vùng nhiệt đới, tác động mạnh nhất có thể sẽ xuất hiện vào tháng 12 và kéo dài đến tháng 3 hoặc lâu hơn nữa. Dấu hiệu rõ rệt nhất tại California sẽ là một mùa đông có lượng mưa cao, đặc biệt là ở khu vực miền Trung và Nam, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt. Một số tác động đã bắt đầu diễn ra: nước biển ngoài khơi vùng duyên hải miền trung và miền nam đang ấm hơn mức trung bình, gây xáo trộn hệ sinh thái biển, buộc các loài cá cận nhiệt đới di chuyển xa hơn về phía Bắc.
Mực nước biển ven bờ cũng đang tạm thời dâng cao. Đến tháng 11 và tháng 12, mực nước này sẽ dâng cao trùng với thời điểm xuất hiện những đợt sóng bão lớn nhất trong mùa đông cùng các đợt triều cường cực đại. Hệ quả là các cộng đồng dân cư nằm ở vùng trũng thấp (chỉ cao hơn mực nước biển khoảng 1.5 đến 1.8 mét) quanh Vịnh San Francisco, Vịnh Monterey, vùng đồng bằng châu thổ Sacramento-San Joaquin (bao gồm thành phố Stockton)… sẽ có nguy cơ ngập lụt cao hơn. Dự báo nguy cơ xói mòn bờ biển có thể đe dọa đến các tuyến đường bộ và đường sắt. Tình trạng xói mòn bờ biển ngày càng nghiêm trọng hơn đã buộc chính phủ phải đóng cửa một số đoạn đường Pacific Coast Highway gần Malibu, cũng như tuyến đường sắt Amtrak nối liền Los Angeles và San Diego.
Một đợt El Niño mạnh ở mức kỷ lục nhiều khả năng sẽ làm tăng lượng mưa tại California trong mùa đông. California có thể sẽ trải qua một mùa đông vừa ẩm ướt vừa ấm hơn, với tuyết rơi dày chỉ ở những vùng có độ cao trên 8,000 hoặc 9,000 feet, trong khi các khu vực thấp hơn như Lake Tahoe lại có lượng tuyết ít hơn so với mức tổng lượng mưa dự kiến.
Khi được hỏi liệu đợt El Niño sắp tới có được xem là một mối đe dọa lớn đối với Los Angeles hay không, ông Swain cho biết Nam California có thể sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong toàn tiểu bang. Các cơ quan chức năng tại địa phương đã bắt đầu đắp các bờ chắn cát dọc theo bãi biển để phòng ngừa mực nước biển dâng. Mặc dù đây không phải là thảm họa cận kề, hầu hết các ảnh hưởng chính vẫn còn vài tháng nữa, nhưng các thành phố vẫn cần các kế hoạch ứng phó tại nhiều khu vực, bao gồm khả năng ngập lụt đô thị tại những vùng ít gặp tình trạng này ở sâu trong đất liền như Nam Los Angeles.
Sự kiện El Niño năm nay dù mạnh nhưng khó có thể chấm dứt tình trạng hạn hán nghiêm trọng đang ảnh hưởng đến lưu vực sông Colorado. Lưu vực hạ lưu sông Colorado, bao gồm Arizona, nhiều khả năng sẽ có một mùa đông với lượng mưa cao hơn trung bình, làm giảm bớt áp lực tạm thời đối với tình trạng hạn hán kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả một năm ẩm ướt nhất trong lịch sử cũng không thể giải quyết được vấn đề khủng hoảng nguồn nước của lưu vực này, do nhu cầu sử dụng đã vượt quá nguồn cung, và tác động của biến đổi khí hậu vẫn đang tiếp diễn.
Khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, bao gồm tiểu bang Washington và miền Nam British Columbia, có thể chứng kiến tình trạng hạn hán và cháy rừng tồi tệ hơn. Trong khi đó, vùng Đông Nam Hoa Kỳ — bao gồm Carolina, Georgia và Florida- nhiều khả năng sẽ trải qua một mùa đông mưa nhiều bất thường.
Ông Swain cho biết cả hạn hán và lũ lụt đều làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường nước, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và khu vực sinh sống của các bộ lạc tại Tây Nam Hoa Kỳ, nơi có cơ sở hạ tầng lọc nước hạn chế hoặc thiếu ổn định. Bệnh sốt thung lũng (valley fever) — một bệnh nhiễm nấm lây lan khi đất ẩm khô đi, đặc biệt là ở vùng Tây Nam — là mối lo ngại tiềm tàng trong mùa hè và mùa thu, nhất là đối với vùng nông nghiệp.
Trong 20 năm qua, 99% các quận hạt tại Hoa Kỳ đã từng trải qua ít nhất một đợt lũ lụt. 10% người dân Mỹ sống ở vùng ven biển thấp. Chỉ có khoảng 2% chủ nhà tại California mua bảo hiểm lũ lụt. Ông Swain kêu gọi người dân cân nhắc mua thêm bảo hiểm lũ lụt trong năm nay.
Ông Swain còn cảnh báo về sự lan truyền thông tin sai lệch liên quan đến nhu cầu chuẩn bị ứng phó. Các tuyên bố phóng đại về rủi ro thường xuất hiện trên mạng, sau đó một số nhà báo đưa tin lại với những tiêu đề có phần cường điệu hóa. Trớ trêu thay, chính sự phóng đại đó lại dẫn đến việc coi nhẹ tầm quan trọng của những gì đang thực sự diễn ra. Điều này đặt vai trò quan trọng của các nhà khoa học trong việc cung cấp thông tin xác thực.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình