Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Lê Công Phụng vừa trả lời phỏng vấn với chủ nhiệm tạp chí Văn Hóa, ông Lý Kiến Trúc tại quận Cam về biên giới Việt Nam với Trung Quốc. Ông Lê Công Phụng là trưởng đoàn đàm phán về vấn đề phân chia biên giới Việt Trung thời đó. Trong bài phỏng vấn này, ông Lê Công Phụng đã dùng một số thời gian để bào chữa về những thiệt thòi trên bàn đàm phán qua đó cũng phủi tay một phần trách nhiệm của mình.
Ông ta đã có một số lập luận khó hiểu khi nói về việc phân chia Vịnh Bắc Bộ: "Cũng có lúc đàm phán Trung Quốc người ta xung phong hiến cho chúng tôi 3 nghìn cây số vuông ở chỗ khác để họ lấy chỗ này chỉ độ 150 cây số vuông. Nhưng mình không chịu, mình không lấy cái nước, cái mặt nước để làm gì. Mình tính cái ở dưới, vừa giữ được chủ quyền đất đai, mà vừa giữ được lợi ích cho quốc gia.” trích lời LCP. Ông LCP đã lấy nguyên tắc nào về hải vực và tài nguyên mà quyết định Việt Nam thà lấy "cái ở dưới" mà không chịu lấy cái mặt biển rộng gấp 20 lần. Lời giải bày này cho thấy sự đổi chác đã xảy mà phái đoàn đàm phán Lê Công Phụng phải chịu trách nhiệm với lịch sử về diện tích iển trên Vịnh Bắc Bộ nay hẹp hơn thời Pháp Thanh.
Còn nhiều lý luận mập mờ trong bài phỏng vấn này như ví dụ như về thác Bản Giốc. Theo ông Lê Công Phụng thì Việt Nam hiện nay chỉ được cái thác phụ không có nước vào mùa khô.
Ai ai cũng biết được những tấm hình bưu thiếp từ thời xưa để lại cho thấy quân Pháp đã tuần tra toàn cảnh ngọn tháp Bản Giốc. Dưới mắt ông Lê Công Phụng thì Việt Nam không mất thác mà được Trung Quốc chia cho 1/3. Hiện nay Trung Quốc coi như đã công khai khai thác du lịch Thác Bản Giốc với tên mới là thác Đức Thiên, có khẩu hiệu du lịch "Thế Giới Đệ Nhất, Á Châu Đệ Nhị"- chỉ thua ngọn thác Niagara nằm giữa Canada và Mỹ.
Phái đoàn ông Lê Công Phụng trong lúc đàm phán đã bị Trung Quốc lèo lái và đánh lừa về lịch sử và chữ nghĩa một cách có hệ thống cho nên mất biển và mất thác nước là điều không thể tránh khỏi.
Ông Lê Công Phụng lại cổ vũ cho những điều mà phía Trung Quốc truyền đạt một cách hăng say nhất và tỏ ra chuyên môn ngoài trình độ thông thường.
Trong phần trả lời phỏng vấn với nhà báo Lý Kiến Trúc, ông ta bộc lộ sự hiểu về Mục Nam Quan như sau. Ông Lê Công Phụng giải nghĩa chữ Quan trong "quan sát" để hiểu là "Mục Nam Quan là cái ải để quan sát phía Nam cho nên Trung Quốc nó xây để quan sát phía Nam, chư hầu của nó trước đây", trích lời LCP.
Sự thực, Mục Nam Quan là một tên mới được đặt ra dưới thời Mao Trạch Đông của năm 1953. Đến năm 1965 cái cổng này được đổi tên mới sang Hữu Nghị Quan. Tất cả các chữ Quan trong này theo chữ Hán đều có nghĩa là cổng. Chữ Mục có nghĩa là thân thiện hòa thuận thay thế cho chữ Trấn trong "Trấn Nam Quan" vốn là tên có từ thời nhà Minh, xét ra có phần trấn áp trịch thượng.
Hữu Nghị Quan (1965), Mục Nam Quan (1953) chính là Trấn Nam Quan (nhà Minh đổi tên) đã từng có tên trong lịch sử là Đại Nam Quan và Giới Đạo Quan. Chỉ hai chữ Giới Đạo Quan và Đại Nam Quan đã nói lên được một phần ý nghĩa.
Trong khi lịch sử Trung Quốc đều ghi rõ ràng đây là cửa khẩu quan trong giữa Việt Nam và Trung Quốc. Có thể nhà Minh đã xây dựng một cái cổng Trấn Nam nhưng khu vực Ải Nam Quan này đều thuộc Việt Nam. Trong lúc đàm phán, phía Việt Nam đã để mất hẳn khu vực này cho nên dùng một số khái niệm chữ nghĩa (nôm na) và kiến trúc cận đại thời Mao Trạch Đông để che đậy tội trạng của mình.
Cho dù Lê Công Phụng có bào chữa thì bài phỏng vấn này là bằng chứng về sự thiếu hiểu biết tạo nên một sự thiệt thòi lớn cho lịch sử dân tộc. Sự thiếu hiểu biết này đối với một người trưởng đoàn đàm phán là điều không thể chấp nhận được.
Trần Đông Đức
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình