Kẻ Thù Của Kẻ Thù
Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh
Vụ đánh bom tự sát quái đản và rùng rợn nhất xẩy ra thứ Ba tuần này giữa Thủ đô Baghdad đã làm nổi bật những khó khăn của Mỹ về kế hoạch rút quân khỏi nước này như đã dự liệu từ lâu nay. Kẻ đánh bom đã ngồi hàng giờ trong đám đông những người được tuyển mộ nhập ngũ trước bản doanh của Sư đoàn 11 quân đội quốc gia Iraq chờ đợi làm thủ tục. Rồi chờ đến lúc thật đông người, tên khủng bố mới nhấn nút cho quả bom cột ở chân nổ để được chết và làm chết luôn đến 61 người ngay tại chỗ.
Không thể tưởng tượng một kẻ khủng bố biết là đi để chết, vậy mà nó còn kiên nhẫn chờ hàng tiếng đồng hồ rồi mới hành động. Các tay trùm khủng bố làm sao đào tạo được những con người như thế" Vấn đề đặt ra ngay trước mắt là sau khi Mỹ rút quân tác chiến ra khỏi nước này, liệu quân đội Iraq có đủ khả năng bảo vệ an ninh và trật tự hay không.
Phát ngôn nhân quân đội Iraq nói bọn khủng bố al-Qaida đã gây ra vụ tấn công này. Tòa nhà bản doanh của Sư đoàn 11 trước đây là trụ sở Bộ Quốc phòng Iraq. Nơi đây theo thông lệ thâu nhận 250 tân binh mỗi tuần. Phát ngôn nhân nhìn nhận với báo chí trước tình hình này quân đội Iraq không thể tự bảo vệ đất nước ít ra cho đến năm 2020. Trong khi đó kế hoạch của TT Obama theo thỏa hiệp của Mỹ với chính phủ Maliki của Iraq từ năm 2008 là quân đội tác chiến Mỹ sẽ rút hết vào năm tới, để lại hàng ngàn quân làm cố vấn và huấn luyện cho quân đội Iraq. Một khó khăn khác đặt ra cho Mỹ là cho đến nay tình hình chính trị nội bộ Iraq rất phức tạp. Hồi tháng Ba năm nay, Iraq đã có cuộc tổng tuyển cử để bầu các dân biểu Quốc hội, nhưng 4 tháng đã trôi qua mà vẫn chưa có kết quả chính thức. Nhóm Luật pháp quốc gia của Thủ tướng Maliki chiếm 87 ghế, còn nhóm Liên minh Shi-a của cựu Thủ tướng Allawi sống lưu vong tại Anh quốc chiếm 70 ghế, nhưng nhóm này phản đối, tố cáo nhóm của Maliki đã gian lận bầu cử. Mọi cuộc thương thuyết giữa hai phe sau đó đã thất bại.
Liệu Mỹ có bị kẹt cứng về chuyện này hay không" Chúng tôi nghĩ là không, vì tuần qua người ta đã thấy một kế hoạch mới của TT Obama nhằm vào vai trò của Đại trưởng lão Ali Sistani thuộc hệ Shi-a, một nhân vật từ lâu vẫn được dân đạo Hồi kính nể. hiện ở Najaf, một thành phố lớn phía Nam Baghdad. Một tạp chí chuyên về các vấn đề đối ngoại của Mỹ hồi gần đây loan tin TT Obama đã gửi một bức thư cho Sistani, yêu cầu ông giúp giải quyết vụ bế tắc để Iraq có một chính phủ mới. Tòa Bạch Ốc và Văn phòng Trưởng lão Sistani vẫn kín tiếng, không nói gì về chuyện này. Sistani được dân chúng Iraq kính nể và từ năm 2003 ông đã tìm cách hàn gắn lại sự chia rẽ do Saddam Hussein gây ra để chuyên lo cho sự no ấm và an toàn cho người dân Iraq nói chung, bất luận thuộc hệ Sun-ni hay Shi-a.
Iraq có khoảng 29 triệu dân, hầu hết theo Hồi giáo trong đó có khoảng 62% theo hệ Shi-a và 34% theo hệ Sun-ni vẫn sống chung hòa thuận. Năm 1968 Saddam Hussein thuộc hệ Sun-ni đã đảo chính lên cầm quyền và tạo ra một chế độ độc tài rất tàn bạo của hệ phái Sun-ni, trấn áp hệ phái Shi-a. Nước láng giềng của Iraq ở phía Đông là nước Iran mà đa số là Hồi giáo thuộc hệ Shi-a. Kế đó trong thập niên 80, đã xẩy ra một cuộc chiến dữ dội kéo dài giữa Iran và Iraq. Thời đó mỗi khi viết bình luận về cuộc chiến này, tôi vẫn gọi là cuộc chiến "Răng-Rắc" để gợi ý đến tình trạng khốc liệt của nó.
Về cuộc chiến đó, ngoài sự khác biệt về hệ phái tôn giáo còn một khác biệt khác cũng rất quan trọng là nguồn gốc dân tộc. Dân chúng Iraq hầu hết là dân Á Rập ở Trung Đông, nhưng dân chúng Iran lại là dân Ba-tư, một gốc dân Trung Á. Trong thời đại xa xưa, khoảng 539 năm trước Công nguyên một vị Hoàng đế Ba Tư là Cyrus Đại đế đã đem đại quân tấn công và chiếm toàn thể Trung Đông của người Á rập. Thời đó chưa có Hồi giáo vì tôn giáo này chỉ xuất hiện vào Thế kỷ 7 Công nguyên.
Hãy trở lại tình hình ngày nay. Chính quyền Iraq do Maliki cầm đầu đã nhìn về Najaf để mong Đại trưởng lão Sistani xưa nay vẫn ẩn dật đứng ra cứu vãn cuộc khủng hoảng chính trị rất nguy hiểm hiện nay. Các nhà quan sát cảnh cáo nền dân chủ của Iraq rất mỏng manh. Đại sứ Mỹ Ryan Crocker nói: "Nếu dân chúng Iraq tiếp tục sống trong thế vật vờ bấp bênh vài ba năm nữa, một cuộc đảo chính quân sự sẽ xẩy ra. Điều đó có nghĩa là Iraq sẽ trở lại tình hình năm 1968 khi Saddam Hussein dùng sức mạnh quân sự cướp chính quyền".
Vậy chiến lược của Mỹ như thế nào" Việc TT Obama gửi thư riêng cho Sistani khiến người ta thấy rõ ông đã nhắm vào hệ phái Shi-a với một dụng ý khá sâu sắc, bởi vì sự lựa chọn này không phải chỉ nhằm riêng cho vấn đề Iraq mà thật ra còn tỏa rộng lan đến chiến lược của Mỹ trên toàn thế giới nhắm vào bọn khủng bố al-Qaida do Osama bin Laden sáng lập. Cũng chính lúc này đây kiểu khủng bố quái đản chưa từng thấy trong lịch sử loài nguời là kiểu đeo bom tự sát đang tìm cách bung ra ngoài Trung Đông để lấn qua Phi châu và rất có thể cả Á Đông và Thái Bình Dương.
Thời cổ xưa, từ các cuộc giao tranh giữa chư hầu trong một nước cho đến các cuộc chiến tranh giữa các quốc gia, tính từ khoảng 4,000 năm trước đây từ Đông đến Tây trên thế giới, người ta đã thấy binh pháp có một câu thật đơn giản "Kẻ thù của kẻ thù chính là bạn ta". Ít người để ý đến câu nói này. mặc dù trong cuộc giao du của cá nhân này với cá nhân khác trong cùng một xã hội nhỏ bé, người ta vẫn áp dụng câu này một cách tự nhiên mà không để ý đó là sách lược chung cho sự sống của con người.
Chiến lược chiến thuật hiện tại của Mỹ là nhằm tiêu diệt nạn khủng bố al-Qaida trên thế giới. Ở đây cũng phải nhìn cho rõ về mặt tín ngưỡng của loài người, tôn giáo nào cũng tốt, chỉ có những kẻ lợi dụng tôn giáo mới xấu. Khủng bố al-Qaida xuất phát từ Osama bin Laden, một người Hồi giáo Sun-ni từ Saudi Arabia (Á rập Sê-út) Trung Đông đã tham gia cuộc chiến chống lại Liên Sô năm xưa ở Afghanistan, chỉ là một kẻ lợi dụng tôn giáo nhằm thực hiện một mục tiêu chính trị.
Giữa hai hệ phái Sun-ni và Shi-a kình địch nhau, Mỹ chọn hệ phải Shi-a làm bạn là đúng, không phải chỉ để gỡ rối thế kẹt hiện nay ở Iraq mà còn để chống khủng bố trên khắp thế giới. Câu "Kẻ thù của kẻ thù là bạn ta"....còn dài.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình