Chánh Yếu Là Dân Ý
Vi Anh
Mùa bầu cử đã tới rồi. Các ứng cử viên Tây và Ta chộn rộn lo gây quỹ. Trong một tuần có cả mấy tin gây quỹ, và thông cáo báo chí công bố quỹ trên báo Việt ngữ và Anh ngữ trong vùng Little Saigon, thủ đô tinh thần của người Mỹ gốc Việt và Việt hải ngoại. Số tiền ứng cử viên thu vào được nghe nói mà ham. Đơn vị toàn trăm ngàn trở lên, bằng cả chục năm lương của một kỹ sư và bằng tiền già cả năm của mấy trăm người cử tri già hưởng SSI.
Theo tin của báo Mỹ và Việt trong vùng, tiền đó đa số là từ các các nhóm Political Action Committee tức Uûy Ban Vận Động Chánh trị. Các đại gia Mỹ cũng như Việt thế nào cũng có mặt vì họ làm ăn, muốn yên thân với những dân cử và dân cử có cảm tình với mình. Nhưng đại gia mặt chìm ắt nhiều và thường hơn nổi. Vì không cần lý luận chi cho sâu xa, chỉ có đại gia mới có tiền để làm mạnh thường quân dấu tên cho ứng cử viên gà nhà. Chớ cử tri trong thời kinh tế suy thoái, tỷ thất nghiệp tỷ lệ cao nhứt lịch sử này người trung lưu và lợi tức khiêm tốn tiền đâu mà tặng dữ. Do vậy tiếng nói của các đại gia chi tiền đối với dân cử ắt phải có trọng lượng hơn đối với những cử tri làm ra người dân cử bằng lá phiếu. Nên không phải không có lý do để có chữ" trò chơi dân chủ".
Vì thực tế cho đến bây giờ chưa nghe ứng cử viên dân biểu liên bang, tiểu bang, nghị viên Hội đồng Thành phố, ủy viên Hội Đồng Giáo dục Học khu nào có hay tổ chức nhóm nghiên cứu dân ý, coi dân muốn gì. Nghe nhiều người tuyên bố ra ứng cử. Thấy nhiều cuộc tổ chức gây quỹ. Nhưng ít các cuộc gặp gỡ lắng nghe dân. Tạm lạc quan rằng các ứng cử viên chưa chớ không phải không điều tra hay thăm dò dân ý một cách khoa học vì chưa tới ngày bầu cử sơ bộ của hai Đảng. Chuẩn ứng cử viên dân biểu tiểu bang, liên bang chưa biết mình có được cử tri đảng viên mình chọn hay không trong cuộc sơ bộ. Nhưng còn ứng cử viên nghị viên và ủy viên cấp thành phố và học khu là những người không cần đảng tính hay đảng tịch, trái lại vô cùng cần biết nhu cầu và nguyện vọng của cư dân và cử tri, vấn đềø dân ý cũng chưa thấy vị ứng cử viên nào loại này động tịnh gì cả.
Phải chăng quần chúng cử tri chưa hay không có chỗ đứng trong các cuộc bầu cử cuối năm này. Phải chăng đồng tiền là điều kiện làm ra một đại diện dân cử, chớ không phải phiếu của người dân"
Có thể đúng với cuộc bầu cử tổng thống đơn vị là 50 tiểu bang Mỹ. Có thể đúng với cuộc bầu cửõ thương nghị sĩ, thống đốc đơn vị là khắp tiểu bang. Hai cuộc bầu cử này vô cùng tốn kém, số tiền chi phí cho cuộc vận động nhiều nghe mà chóng mặt. Nội số tiền chạy quảng cáo truyền hình thôi đơn vị là hàng chục, trăm triệu Đô la rồi. Mùa bầu cử là mùa hốt bạc của truyền hình Mỹ. Nhưng báo chí cũng như truyền hình VN chưa chia được cái bánh này; mảnh vụn còn chưa chớ đừng nói miếng bánh. Cũng có thể đúng với ý nghĩ của những người Việt thành Mỹ da vàng tin Mỹ, tin rằng làm chánh trị bầu cử mà không có tiền thì đừng mong.
Nhưng chưa hẳn đúng với quần chúng cử tri người Mỹ gốc Việt. Dân ý cần hơn tiền. Người Mỹ gốc Việt đa số lợi tức dưới mức trung lưu Mỹ, chưa có thói quen cũng như dư dả để giúp tiền cho ứng cử viên tranh cử. Nhưng người Mỹ có thói quen tốt trong bầu cử. Siêng đi bầu. Già siêng bầu hơn trẻ. Già thường hay nhắc nhỏ con cháu đi bầu. Cuộc bầu cử nào cũng siêng, chớ không xem cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tổng thông như cuộc bầu cử 2010 này là không quan trọng nên lơ là như người Mỹ các sắc dân khác cố cựu ở Mỹ. Cộng đồng người Mỹ gốc Việt hầu như không có địa giới hành chánh. Do đó đơn vị bầu cử chỉ có tính tượng trưng. Trên phương diện vận động, người Mỹ gốc Việt ở xa như Texas, Virginia, gần như Bắc Cali vẫn vận động từ xa cho ứng cử viên gốc Việt ở Little Saigon. Và rất ép phê là đàng khác. Như đã, đang và sẽ yễm trợ cuộc đấu tranh chống Cộng của đồng bào mình trong nước, gởi tiền về giúp những nhà và những cuộc đấu tranh và quốc tế vận vớùi nhân dân và chánh quyền các nước dịnh cư cho chánh nghĩa của đồng bào trong nước.
Người Mỹ gốc Việt vì căn tính tỵ nạn CS còn mới, mới 35 năm, nên còn gắn bó với đồng bào trong nước. Mối quan tâm dối với nước nhà lớn hơn tính đảng Cộng Hòa hay Dân Chủ hay Độc Lập không Đảng nào. Ứng cử viên nào thậm thò thậm thụp, đi đêm với nhà cầm quyền CS Hà nội, chạy theo thành phần thiên tả giả đạo đức của Mỹ như TNS Kerry muốn làm ăn với CS, lên tiếng khuyên người Mỹ gốc Việt để quá khứ ra sau, hướng về tương lai phía trước, khuyến khích đem chất xanh, chất xám về giúp cho VNCS thì khó lọt mắt xanh của đại đa số cư tri gốc Việt. Ngay như những người gốc Việt đón gió trở cờ, chủ trương hòa giải hòa hợp vớùi CS Hà nội kia cũng cũng phải co vòi.
Nhưng với kinh nghiệm của những tháng ngày sống trong gọng kềm CS Hà nội và với sự cẩn trọng của một sắc tộc thiểu số trong xã hội đa chũng tộc, đa văn hóa của xã hội Mỹ, người Mỹ gốc Việt nhìn và xem. Sống với nội tâm nhiều hơn công khai nói. Nhưng không nói không có nghĩa là không biết vì muốn hay không muốn thế hệ thứ nhứt là thành phần ưu tú của VN Cộng Hòa. Nên khó mà mê hoặc bằng những trò mị dân, huyễn hoặc. Chống Cộng bằng mồm rỗng tuếch. Những lời tuyên bố, những chữ ký vận động nghị quyết không có giá trị cưỡng hành trong ngoại giao hay giao thương với CS Hà nội. Đó không phải là thành quả của người dân cử lập pháp hay lập qui, dưới mắt người Mỹ gốc Việt nữa. Tuyên truyền quơ đũa cả nấm, đảng này chống Cộng hơn đảng kia đã lỗi thời.
Người Mỹ gốc Việt bỏ thăm theo nhận định của chính mình. Về thành tích hoạt động thực tế, cụ thể trong cộng đồng của ứng cử viên. Chương trình ứng cử có thích họp với nguyện vọng, có thực tế và khả thi hay không. Úng cử viên có đạo đức gia đình và xã hội hay không. Đã hết rồi cái kiểu khi ứng cử thì mò đến cử tri, hứa suông hứa cuội; đắùc cử rồi đi biệt tăm, biệt tích đâu mất, lo công du đây đó bằng tiền thuế của dân, lo áp phe, lo làm chánh trị thượng thừa. Còn khi về đơn vị thì như quan dân cử về làng. Lễ hội, tiệc tùng ăn trên ngồi trước mà không giúp một cắt tiền ăn. Đòi phán vài lời trước rồi đi, viện cớ bận công tác.. Những tác phong, hành động mị dân, mất quan điểm quầân chúng đó trong thời đại Tin Học tin đi nhanh như ánh sáng khó mà qua mắt được người dân, nhứt là người dân Mỹ gốc Việt trong Saigon Nhỏ biết nhau quá ràng này.
Đừng tưởng lobby bằng cách bỏ tiền riêng tư tiệc tùng với hết lãnh đạo này đến lãnh đạo kia, xì một chút tiền hết hội đoàn này đến đoàn thể kia, chủ báo này chủ đài nọ - là sẽ có phiếu. Không phải vô chánh phủ hay vô tổ chức, nhưng ở cái xứ Mỹ dân chủ tự do này, lá phiếu tuyệt đối do người dân quyết định. Nhứt là trong những đơn vị bầu cử có nhiều người Việt cư ngụ, cử tri quen biết nhau như bà con, bình đăng nhau như anh em, không có lãnh đạo tinh thần hay xã hội nào dám uống thuốc liều bảo ban bỏ phiếu cho ai.
Số tiền gây quỹ các ứng cử viên đổ ra phần lớn cho truyền đơn, bích chương, quảng cáo truyền hình, truyền thanh, báo chí, mướn người hoan hô đả đảo, chống binh tưởng làm ra phiếu - là sai trong các cuộc bầu cử ở địa phương. Ép phê rất nhỏ hay ép phê ngược không chừng nữa. Little Saigon đâu có bao lớn, đâu có bao nhiêu ứng cử viên, bao nhiêu cử tri, tất cả " biết nhau quá trời rồi". Mỗi một gia đình, mỗi một người dân, mỗi một cử tri có những quan tâm sát sườn hơn. Người dân và cử tri phải đối diện với hoàn cảnh của mình, quyền lợi của mình, của nhà mình trong cuộc bầu cử. Vì thế chương trình ứng cử của ứng cử viên rất quan trọng. Nên dân ý là tối cần.
Riêng người Mỹ gốc Việt đến đây đã 35 năm rồi. Không ai còn huyễn hoăc với những lời đường mật hứa suông hứa cuội hay những lời dao to búa lớn của ứng cử viên hay những cò mồi nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình