Sự sụp đổ chính trị của các nước xã hội chủ nghĩa Liên Xô và Đông Âu đưa CSVN đến một hoàn cảnh khó khăn tột độ: mất hồn vì mất căn bản lý luận, mất thần tượng, thiên đường, gần mất xác vì mất nguồn viện trợ hào phóng của khối Cộng sản giữa lúc VNCS đang cần sau cuộc chiến. Tình hình mới đòi hỏi nhiệm vụ mới để sống còn. Đó là lý do đổi mới, từ bỏ một phần lớn căn bản tư tưởng để giải quyết nhu cầu sinh vật lý. Phải vô tư và can đảm thấy là chính sách đổi mới cũng đem lại cho nhân dân một cuộc sống vật chất khá hơn dù chưa như mong ước của trong lẫn ngoài nước.
Nhưng Con Người không chỉ có cái bụng mà còn có đầu. Và cái đầu mới là vấn đề lớn. Vấn đề bao tử của Đổi Mới bị lòng thòng cái đuôi “theo định hướng xã hội chủ nghĩa làm trì trệ”. Việc Đổi Mới Tư Duy [sic] bị lối mòn của nếp suy nghĩ lỗi thời Cộng sản “đấp mô” nằm ì một chỗ.
Cái mô lớn và rõ nhứt nằm trong văn hóa, thượng tầng kiến trúc của xã hội, phần cao siêu nhứt của con người. Để khảo hướng được cụ thể, cô đọng hãy lấy tôn giáo Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) là một tôn giáo được khai sáng trên Đồng Bằng sông Cửu long, cùng thăng trầm với vận nước làm đối tượng khảo cứu hầu thử xem có thể có một cơ hội, cơ may vượt khó, khổ không, trong bối cảnh hiện thời của VNCS.
Chính sách tôn giáo CSVN, suốt 25 năm từ chủ trương xóa trắng đến đưa người nắm chặt PGHH, thất bại. Trong đó phải kể thất bại lớn là âm mưu ám hại vị giáo chủ thời 1945. Mưu bất hoạch là di hại. PGHH co cụm, đoàn kết lại thành địa bàn, lực lượng để tự vệ như vách sắt, thành đồng đối với mọi xâm nhập của CSVN.
Giải pháp Ban Đại Diện Mười Tôn ung thối như một tế bào lạ cấy vào một môi sinh, chẳng những không kiểm soát được PGHH mà còn tạo cơ hội, điều kiện để PGHH tức nước vỡ bờ phải tự tranh đấu sinh tồn, tự bảo vệ để sống sót. Rõ vậy, gần 25 năm PGHH tự rút vào bí mật, nằm im lặng để tồn tại. Giải pháp Mười Tôn là nguyên nhân gần của xáo trộn làm cho Miền Tây nóng bỏng.
Thất bại là mẹ thành công. Trễ còn hơn không. Đã đến lúc Đảng và Nhà Nước CSVN đổi mới tư duy, điều chỉnh cách nhìn về PGHH.
Địa bàn quần cư của khối tín hữu PGHH là địa bàn trọng yếu của nền kinh tế VNCS vốn còn nặng nông nghiệp. 65% số gạo nơi đây là do bàn tay chay sạn cày bừa và mồ hôi của PGHH làm ra. Sản lượng nông phẩm đã cứu đói trong nước, cứu nguy ngoại thương và đưa Việt Nam lên hàng nhì sản xuất lúa gạo thế giới. PGHH là một chủ thể trọng kinh tế, không chối bỏ được.
Giáo lý PGHH bản chất hiếu hòa. Danh xưng chính là Hòa Hảo. “Khắp Bắc Nam Lạc Hồng một giống/ Tha thứ nhau để sống cùng nhau” là khuôn vàng thước ngọc mà hầu như 5 triệu tín hữu PGHH lấy làm kim chỉ nam trong cuộc đời. Không kỳ thị Bắc Nam, không phân biệt đối xử.
Tín hữu PGHH sanh ra, lớn lên trên một vùng được thiên nhiên ưu đãi, nước ngọt, khí hậu điều hòa, đất rộng, mầu. Địa lý ảnh hưởng bản tính cởi mở, xí xóa, dễ hòa đồng.
Cả ba lý do trên đã quá đủ để Đảng và Nhà Nước làm hòa tạo bầu không khí “Miền Tây Hoàn Toàn yên tĩnh”: Phương chi, phản ứng lại hạ sách của giải pháp Mười Tôn, từ lãnh đạo dĩ chí tín đồ suốt gần hai năm có ai có một lời lẽ nào thiếu “hòa hảo”, có hành vi nào động phạm đến Đảng và Nhà Nước CS đâu. Đã thế thì làm gì có chuyện lật đổ ai. Đó là một cuộc đòi hỏi bất bạo động, thuần túy tôn giáo để hàng ngày sau khi cày cấy có thể kỉnh lễ Trời, Phật, Tổ Tiên, để sóc vọng được đọc, nghe giáo lý, tu hiền, làm lành lánh dữ; để được đi hộ niệm tịnh độ siêu sinh khi một đồng đạo qua đời, để được hành hương nơi Thánh địa trong các lễ đạo lớn. Nguyện vọng, yêu cầu của 5 triệu người rất lành, rất dễ, rất thật, thế thôi. Có gì là trở ngại, hề hấn, mắc mớ đến chính trị, chính em đâu!
Chắc lãnh đạo Đảng, Nhà Nước CSVN cũng biết xu thế thời đại là đối thoại và họp tác trên toàn cầu. Chiến tranh lạnh, ý thức hệ đã đi vào bóng tối lịch sử. Nhựt hoàng đã từng vươn oai Đại Đông Á có tiếc lời tự kiểm và tỏ ra tiếc uổng đối với các quốc gia bị chiếm đâu. Vị Giáo Hoàng lớn tuổi, đạo cao, đức dày, có ngần ngại tỏ bày lòng tiếc uổng đối với một số điểm đen trong lịch sử giáo hội đâu.
Thì đối với một sai lầm chính trị thời nhiễu nhương 1945 trong âm mưu bất kính đối với nhân thân vị giáo chủ PGHH, lời xin lỗi của Đảng và Nhà Nước CSVN với tôn giáo PGHH chẳng có gì quá đáng.
Trái lại nó là một cử chỉ can đảm, một thiện chí khả tín trong việc làm hòa có thể tạo được sự đối thoại thông cảm về sau.
Áp lực quốc tế về mọi mặt đang từng phút từng giây ép chặc như vòng kim cô, sợi dây thòng lọng siết đầu, siết cổ một quốc gia nhược tiểu do đảng CSVN cầm quyền. Quốc hay Cộng chỉ là chánh kiến, người Việt, con Hồng, cháu Lạc không một ai muốn ngoại bang lật sấp lật ngửa Tổ Quốc mình như Nga, Tàu, Pháp, Mỹ đã từng làm. Nội lực là cái chính. Nội lực của một quốc gia là Nhân dân. Một thể chế chỉ tồn tại bao lâu mà nó còn vì dân, do dân và của dân.
Dù chính sách của Đảng đối với PGHH đã sai lầm trong lịch sử và hiện tại, tại sao không rút kinh nghiệm sửa sai một cách thành khẩn để đi đến đối thoại làm hòa với một bộ phận dân tộc mà bản chất, tín ngưỡng và tác phong sống rất là “hòa hảo.”
Thất bại là mẹ thành công. Trễ còn hơn không. Bắt đầu bằng một lời xin lỗi thực thà và hành động thành khẩn. Và cơ hội bằng vàng là “Đại lễ 18/5 kỷ niệm ngày khai sáng PGHH.”
Dù xa những người đã từng sanh ra, lớn lên nhờ gạo trắng, nước ngọt của dòng Cửu Long, xa nửa quả địa cầu, dù bất đồng chính kiến với Đảng cầm quyền VNCS, tôi vẫn can đảm nói lên một nhu cầu bức thiết, chánh đáng của một bộ phận dân tộc, một thực thể văn hóa - văn minh miệt vườn - của xã hội Việt Nam.
Trước thềm đại lễ và không khí linh thiêng của ngày khai đạo, tôi cầu nguyện Chư Phật và Hồn Thiêng Sông Núi giúp cho Nhà cầm quyền sáng suốt nhận định lại vấn đề PGHH để “Miền Tây Hoàn Toàn Yên Tĩnh.”
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình