Gần như ai cũng ưa thích đọc truyện cổ tích… nhưng không mấy khi đời thường lại đẹp như trong truyện. Dù vậy, nửa phần truyện cũng là đủ -- đôi khi, thế cũng đủ.
Thí dụ, chúng ta mong muốn có một kiểu có hậu xảy ra tại Việt Nam: kiểu như, toàn Ban chấp hành Trung ương CSVN một hôm về họp ở Ba Đình, và tuyên bố xóa bỏ Điều 4 Hiến Pháp, chấp nhập đa nguyên đa đảng và sẽ tiến hành bầu cử phổ thong theo một lộ trình làm hài long mọi thành phần tại VN.
Đời thực đã không xảy ra như thế, và có lẽ trong tương lai gần như sẽ không có chuyện như thế. Và nếu có như thế, đó sẽ là truyện cổ tích có hậu nhất tại Việt Nam.
Kiểu như thế, đã xảy ra tại Miến Điện. Khi đó, chính phủ quân phiệt quyết định thả tù chính trị và chấp nhận đa đảng. Y hệt truyện cổ tích, thuộc loại đoạn kết có hậu.
Dù vậy, cũng chỉ là nửa phần có hậu, vì không hoàn toàn mở cửa chính trị cho tất cả mọi thành phần, nói thế hiểu là nhà lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi sẽ không thể lên ngôi vua. Nghĩa là, dự kiến sẽ thấy đảng cầm quyền sẽ vẫn liên tục là các tướng lãnh quân sự.
Nhà hoạt động dân chủ Suu Kyi tuần này nhìn nhận rằng bà sẽ không bao giờ có thể trở thành Tổng Thống Miến Điện sau cuộc bầu cử trong năm nay, năm 2015.
Dĩ nhiên, nhiều triệu người Miến Điện trước giờ ủng hộ bà sẽ thất vọng.
Biết làm sao bây giờ? Đất nước Miến Điện được dân chủ đa đảng cũng đủ là truyện cổ tích rồi.
Bà Suu Kyi, 69 tuổi, dự tính rằng bà sẽ tranh chức Chủ Tịch Quốc Hội Miến Điện, nơi có 1/3 ghế là giành cho các cấp chỉ huy quân đội. Đó là công bố của Aung Shin, phtá ngôn nhân của Liên Minh Quốc Gia Vì Dân Chủ của bà (National League for Democracy -viết tắt là NLD).
Bà Suu Kyi đành chấp nhận một thực tế xa lìa truyện cổ tích rằng chính phủ nửa quân nửa dân kia sẽ không xóa bỏ điều khoản Hiến Pháp hiện ngăn cản bà ra tranh chức Tổng Thống – nhưng như thế, sau 50 năm quân phiệt cai trị tàn bạo, đã cho dân chủ đa đảng cũng là đẹp như mơ rồi.
Điều khoản Hiến Pháp đó đặc biệt nhắm vào bà Kyi, vì ngăn cấm tranh cử Tổng Thống đối với bất kỳ ai có người phối ngẫu hay có con mang quốc tịch nước khác.
Người chồng quá cố của bà Kyi có quốc tịch Anh quốc, và 2 con của bà cũng thế.
Tuy nhiên, nếu bà nắm được chức Chủ Tịch Quốc Hội Miến Điện, bà Kyi cũng sẽ củng cố được quyền lực và hẳn là có thể sẽ đoàn kết các đảng đối lập.
Những người đọc truyện cổ tích lưng chừng sẽ hài lòng, thôi cũng được rồi.
Nhưng nhiều người ủng hộ bà, những người cùng hoạt động với bà và cùng bị tống giam, bị truy bức dưới thời quân phiệt, sẽ thất vọng vì bà không có cơ hội trở thành Tổng Thống của Miến Điện, một đất nước mà cha của bà đã dẫn tới độc lập trước khi ông bị ám sát năm 1947.
Ông Aung Shin, một người thân tín hoạt động bên bà trong 25 năm, nói với báo Myanmar Trade Times rằng đảng NLD sẽ đưa một ứng viên khác ra tranh cử Tổng Thống.
Bởi vì chỉ còn 10 tháng nữa là tổng tuyển cử Miến Điện, và do vậy không còn đủ thủ tục để sửa Hiến Pháp nữa – và do vậy, không đủ thì giờ để xóa điều khoản ngăn cản bà Kyi ứng cử Tổng Thống.
Cơ hội kế tiếp để bà Kyi có thể tranh cử chức Tổng Thống sẽ là năm 2020, khi đó bà Kyi đã trong giữa lứa tuổi 70s rồi. Và chỉ có thể kịp sửa điều luật Hiến Pháp đó cho kỳ bầu cử năm năm tới.
Mớit uần trước, bà Kyi trả lời trên đài BBC rằng:
“Ước mơ của tôi là về mô hình quôc gia tôi muốn đất nước mình trở thành, chứ không phảỉ tôi muốn ngồi trong Dinh Tổng Thống hay cái gì tương tự.”
Dù vậy, cả thế giới vẫn đang nhìn thấy Miến Điện biến đổi từng ngày.
Không dễ gì để có một truyện cổ tích có hậu như thế: nhà nước quân phiệt chấp nhận rời bỏ quyền lực, để công nhận quyền lực nhân dân qua những cuộc bỏ phiếu tổng tuyển cử.
Đất nước Việt Nam chỉ cần được nửa phần như thế đã là đẹp rồi.
Nhưng cái đẹp này hiện cũng là mơ thôi. Bao giờ VN theo kịp Miến Điện để chấp nhận quyền lực nhân dân thực sự?
Khó trả lời vậy.
Thí dụ, chúng ta mong muốn có một kiểu có hậu xảy ra tại Việt Nam: kiểu như, toàn Ban chấp hành Trung ương CSVN một hôm về họp ở Ba Đình, và tuyên bố xóa bỏ Điều 4 Hiến Pháp, chấp nhập đa nguyên đa đảng và sẽ tiến hành bầu cử phổ thong theo một lộ trình làm hài long mọi thành phần tại VN.
Đời thực đã không xảy ra như thế, và có lẽ trong tương lai gần như sẽ không có chuyện như thế. Và nếu có như thế, đó sẽ là truyện cổ tích có hậu nhất tại Việt Nam.
Kiểu như thế, đã xảy ra tại Miến Điện. Khi đó, chính phủ quân phiệt quyết định thả tù chính trị và chấp nhận đa đảng. Y hệt truyện cổ tích, thuộc loại đoạn kết có hậu.
Dù vậy, cũng chỉ là nửa phần có hậu, vì không hoàn toàn mở cửa chính trị cho tất cả mọi thành phần, nói thế hiểu là nhà lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi sẽ không thể lên ngôi vua. Nghĩa là, dự kiến sẽ thấy đảng cầm quyền sẽ vẫn liên tục là các tướng lãnh quân sự.
Nhà hoạt động dân chủ Suu Kyi tuần này nhìn nhận rằng bà sẽ không bao giờ có thể trở thành Tổng Thống Miến Điện sau cuộc bầu cử trong năm nay, năm 2015.
Dĩ nhiên, nhiều triệu người Miến Điện trước giờ ủng hộ bà sẽ thất vọng.
Biết làm sao bây giờ? Đất nước Miến Điện được dân chủ đa đảng cũng đủ là truyện cổ tích rồi.
Bà Suu Kyi, 69 tuổi, dự tính rằng bà sẽ tranh chức Chủ Tịch Quốc Hội Miến Điện, nơi có 1/3 ghế là giành cho các cấp chỉ huy quân đội. Đó là công bố của Aung Shin, phtá ngôn nhân của Liên Minh Quốc Gia Vì Dân Chủ của bà (National League for Democracy -viết tắt là NLD).
Bà Suu Kyi đành chấp nhận một thực tế xa lìa truyện cổ tích rằng chính phủ nửa quân nửa dân kia sẽ không xóa bỏ điều khoản Hiến Pháp hiện ngăn cản bà ra tranh chức Tổng Thống – nhưng như thế, sau 50 năm quân phiệt cai trị tàn bạo, đã cho dân chủ đa đảng cũng là đẹp như mơ rồi.
Điều khoản Hiến Pháp đó đặc biệt nhắm vào bà Kyi, vì ngăn cấm tranh cử Tổng Thống đối với bất kỳ ai có người phối ngẫu hay có con mang quốc tịch nước khác.
Người chồng quá cố của bà Kyi có quốc tịch Anh quốc, và 2 con của bà cũng thế.
Tuy nhiên, nếu bà nắm được chức Chủ Tịch Quốc Hội Miến Điện, bà Kyi cũng sẽ củng cố được quyền lực và hẳn là có thể sẽ đoàn kết các đảng đối lập.
Những người đọc truyện cổ tích lưng chừng sẽ hài lòng, thôi cũng được rồi.
Nhưng nhiều người ủng hộ bà, những người cùng hoạt động với bà và cùng bị tống giam, bị truy bức dưới thời quân phiệt, sẽ thất vọng vì bà không có cơ hội trở thành Tổng Thống của Miến Điện, một đất nước mà cha của bà đã dẫn tới độc lập trước khi ông bị ám sát năm 1947.
Ông Aung Shin, một người thân tín hoạt động bên bà trong 25 năm, nói với báo Myanmar Trade Times rằng đảng NLD sẽ đưa một ứng viên khác ra tranh cử Tổng Thống.
Bởi vì chỉ còn 10 tháng nữa là tổng tuyển cử Miến Điện, và do vậy không còn đủ thủ tục để sửa Hiến Pháp nữa – và do vậy, không đủ thì giờ để xóa điều khoản ngăn cản bà Kyi ứng cử Tổng Thống.
Cơ hội kế tiếp để bà Kyi có thể tranh cử chức Tổng Thống sẽ là năm 2020, khi đó bà Kyi đã trong giữa lứa tuổi 70s rồi. Và chỉ có thể kịp sửa điều luật Hiến Pháp đó cho kỳ bầu cử năm năm tới.
Mớit uần trước, bà Kyi trả lời trên đài BBC rằng:
“Ước mơ của tôi là về mô hình quôc gia tôi muốn đất nước mình trở thành, chứ không phảỉ tôi muốn ngồi trong Dinh Tổng Thống hay cái gì tương tự.”
Dù vậy, cả thế giới vẫn đang nhìn thấy Miến Điện biến đổi từng ngày.
Không dễ gì để có một truyện cổ tích có hậu như thế: nhà nước quân phiệt chấp nhận rời bỏ quyền lực, để công nhận quyền lực nhân dân qua những cuộc bỏ phiếu tổng tuyển cử.
Đất nước Việt Nam chỉ cần được nửa phần như thế đã là đẹp rồi.
Nhưng cái đẹp này hiện cũng là mơ thôi. Bao giờ VN theo kịp Miến Điện để chấp nhận quyền lực nhân dân thực sự?
Khó trả lời vậy.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình