Một năm mới bắt đầu, một năm cũ vừa qua đi. Năm cũ không nhiều chuyện vui đối với cuộc chiến vì tự do, dân chủ ở quê nhà. Nhưng năm mới hy vọng sẽ có những bước tiến bất ngờ.
Tháng 4-2004, Đại Sứ Williamson, Trưởng Phái Đoàn Hoa Kỳ tại Hội Nghị Nhân Quyền LHQ ở Genève, tố cáo những vi phạm nhân quyền ở Việt Nam. Cũng tháng 4-2004, nhà đấu tranh dân chủ Lê Chí Quang đuợc trao tặng Giải Văn Bút / Barbara Goldsmith về Quyền Tự do đuợc Viết năm 2004.
Đã có thêm nhiều nhà dân chủ xuất hiện với các đòi hỏi dân chủ quyết liệt, cũng như đã có những tiếng nói chung đòi hỏi tự do tôn giáo từ nhiều tôn giáo tại VN trong năm qua. Xin gửi lời cầu nguyện và lời chúc lành cho tất cả những ngừơi đang bị áp bức và đang bị tứơc đọat các quyền căn bản của con người, rằng trong năm nay các bức tường nhà tù sẽ sụp đổ, các dây xiềng sẽ bị cắt đứt và căm thù sẽ được chuyển hóa thành cảm thông, thành yêu thương.
Nổi bật trong cuộc chiến nhân quyền năm qua tại Việt Nam là cuộc biểu tình Mùa Phục Sinh, ngày 10-4-2004, khi nhiều ngàn người Thượng, ước chừng 10,000 người hoặc nhiều hơn từ 6 tỉnh Tây Nguyên đổ về Ban Mê Thuột để biểu tình đòi (1) tự do tôn giáo, và (2) trả lại đất bị chính phủ tịch thu. Công an đàn áp dữ dội, và rồi cả ngàn người trốn sang Cam Bốt.
Cũng trong năm, công an đã đàn áp dữ dội các sinh họat của Giáo Hội Tin Lành Mennonite. Và một phiên tòa CSVN ngày 12.11.2004 đã kết án vị lãnh tụ giáo hội này là Mục Sư Nguyễn Hồng Quang 3 năm tù. Cùng vụ án với MS Quang có tín hữu Lê Thị Hồng Liên, bị 12 tháng tù, nhưng chỉ vài tuần sau thì cô Liên bị đánh tới mất trí nhớ và không kiểm sóat được một số cơ phận trong người.
Giáo Hội Phật Giáo VN Thống Nhất cũng trải qua những ngày căng thẳng, khi Đức Tăng Thống Hòa Thượng Thích Huyền Quang ngả bệnh nặng bất ngờ, và phái đòan của HT Thích Quảng Độ đi ra Bình Định vấn an đã bị công an chận, và áp giải về lại Sài Gòn.
Rồi các lá thư ngỏ từ các linh mục Chân Tín, Nguyễn Hữu Giải và Phan Văn Lợi hiệp thông với những ngừơi bị áp bức, trong đó có linh mục Nguyễn Văn Lý đang thọ án.
Và nhiều hồ sơ đàn áp nữa trong năm vừa qua. Như trong tháng 7-2004, cựu đại tá bộ đội và là nhà sử gia nổi tiếng Phạm Quế Dương bị kết án 19 tháng tù vì phổ biến các tài liệu đòi dân chủ trên mạng Internet; GS Trần Khuê cũng bị tuyên án 19 tháng tù về tội "lợi dụng dân chủ chống phá chế độ." Như trong tháng 9-2004, CSVN lặng lẽ chuyển Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế từ trại giam ở Sài Gòn đi Thanh Hóa, để tăng mức độ cô lập, hù dọa. Ngày 5-5-2004, tòa phúc thẩm CSVN xử Nhà báo dân chủ Nguyễn Vũ Bình chỉ trong hai tiếng đồng hồ chỉ là để hợp thức hoá bản án Toà sơ thẩm đã quyết án 7 năm tù giam và 3 năm quản chế mà cấp trên đã chỉ thị từ lâu rồi.
Những hỗ trợ từ quốc tế cũng nhiều, nhưng phần lớn vẫn là tượng trưng. Dù vậy, thế giới đã lên tiếng, ít nhất là nhìn nhận rằng Hà Nội đang áp bức các tiếng nói dân chủ.
Đầu tháng 2-2004, Hòa Thượng Quảng Độ được đề cử Giải Nobel Hòa Bình 2004.
Tháng 4-2004, Đại Sứ Williamson, Trưởng Phái Đoàn Hoa Kỳ tại Hội Nghị Nhân Quyền LHQ ở Genève, tố cáo những vi phạm nhân quyền ở Việt Nam. Cũng tháng 4-2004, nhà đấu tranh dân chủ Lê Chí Quang đuợc trao tặng Giải Văn Bút / Barbara Goldsmith về Quyền Tự do đuợc Viết năm 2004.
Tháng 5-2004, Hội Phóng Viên Không Biên Giới đưa VN vào sổ đen "thiên đường độc tài…"
Tháng 5-2004, Giải nhân quyền quốc tế Shalom 2004 trao cho Linh mục Nguyễn Văn Lý.
Nghị quyết H Con Res 378 đòi Việt Nam phải tôn trọng tự do tôn giáo và đặc biệt phải trả tự do cho Lm Nguyễn Văn Lý tức khắc và vô điều kiện, đã được Hạ Viện Mỹ thông qua ngày 12-5-2004 với tỉ số 424-1.
Tháng 6-2004, Nhật Bản liên kết nhân quyền, dân chủ và tự do tôn giáo với viện trợ cho Việt Nam.
Cũng tháng 6-2004, Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế được Hàn Lâm Viện Khoa Học New York tặng Giải Nhân Quyền Heinz R. Pagels năm 2004.
Tháng 7-2004, Aân Xá Quốc Tế và Hội Phóng Viên Không Biên Giới yêu cầu CSVN thả tức khắc Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế.
Tháng 8-2004, Hạ Viện California Chấp Thuận Nghị Quyết Tự Do Tôn Giáo VN.
Tháng 9-2004, Đại Hội Thế Giới Văn Bút Quốc tế lên tiếng bênh vực những người cầm bút đối kháng bị đàn áp ở Việt Nam.
Cũng tháng 9-2004, Hoa Kỳ xếp Việt Nam vào danh sách 'Các Nước Đáng Quan Tâm Đặc Biệt'. Các Nhà Báo Không Biên Giới kêu gọi trả tự do cho BS Phạm Hồng Sơn. Văn Bút Quốc Tế ra quyết nghị tố cáo Hà Nội đàn áp giới cầm bút. Hiệp Hội Báo Chí Thế Giới (WAN) và Diễn Đàn Các Nhà Tổng Biên Tập Thế Giới (WEF) lên án Hà Nội.
Tháng 10-2004, Human Rights Watch dả kích Việt Nam dàn áp những tín dồ thuộc giáo phái Tin Lành Mennonite.
Tháng 12-2004, Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam trao giải Nhân Quyền Việt Nam Năm 2004 cho Bác Sĩ Nguyễn Đan Quế và Ông Phạm Quế Dương.
Một tin nổi bật trong tháng cuối năm là nhà văn Phương Nam, tức ông Đỗ Nam Hải, nhân viên ngân hàng ở TP Sài Gòn, chính thức đề nghị chính phủ tổ chức một cuộc Trưng cầu dân ý về câu hỏi duy nhất : Việt Nam nên hay không nên theo chế độ đa đảng"
Phương Nam là tác giả của năm bài tiểu luận phổ biến trên trang thông tin điện tử Đàn Chim Việt (www.danchimviet.com) và Mạng Ý Kiến (www.ykien.net) trong thời gian ông sống ở Úc châu: "Việt Nam đất nước tôi" (6/2000), "Việt Nam và sự đổi mới" (4/2001), "Suy nghĩ về nhận thức lại" (6/2001), "Viết về chủ tịch Hồ Chí Minh" (7/2001) và "Viết tiếp về nhận thức lại" (8/2001). Oâng đã bị công an theo dõi, hạch sách, tra vấn, hù dọa…(Theo tin http://vietnamhumanrights.net/ và http://www.vietbao.com/)
Lời chúc đầu năm nơi cột báo này là mong muốn Việt Nam sẽ sớm có một cuộc cách mạng màu cam như dân tộc Ukraine, khi lòng người phơi phới xuống đường, với trọn lòng yêu thường và không chút lòng căm thù nào. Không hề có ngôn ngữ xách động đấu tố, không hề có kêu gào trả thù… Tất cả cùng một lòng phơi phới xuống đường, vì tự do và dân chủ quê nhà. Xin gửi lời cầu nguyện và chúc lành.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình