Mỹ đã có kế hoạch tấn công Iraq vào hạ tuần tháng 2. Việc này đã được quyết định, nhưng chưa được công bố. Giữa lúc chính Tổng Thống Bush nói ông chưa quyết định còn chờ báo cáo của đoàn thanh sát, một tin khẳng quyết như trên là một sự lạ. Nó không phải là tin đồn đại và cũng không phải là tin "thẩm lậu" từ một nguồn giấu tên ở Mỹ. Tin này ở xa và có xuất xứ rõ ràng. Đó là tin của thông tấn Interfax thuật lại nguồn tin cao cấp trong bộ Tổng tham mưu quân đội Nga. Nguồn tin không nói làm sao các tướng lãnh Nga biết được tin đó, nhưng cho biết thêm mục tiêu của Mỹ không nhất thiết là lật đổ Saddam Hussein mà để nắm quyền kiểm soát các giếng dầu của Iraq.
Xuất phát từ một nước có ông Tổng Thống xuất thân là một điệp viên cao cấp của KGB, tin này dù đúng hay sai đưa ra vào lúc tình hình gay cấn đến cao độ, tất nhiên phải có dụng ý. Nó đã đẩy mạnh thêm bầu không khí sẵn căng thẳng giữa Mỹ và hai nước đồng minh Âu châu là Pháp và Đức. Nga là nước có giao kèo lớn nhất với Saddam Hussein để khai thác các giếng dầu của Iraq, nhưng Tổng Thống Nga Vladimir Putin lại muốn mượn tay người cản đường Mỹ để khỏi bị mang tiếng và làm mất lòng "người bạn" George W. Bush. Hôm thứ tư 22-1, Đức đã đưa ra một lời tố cáo mãnh liệt nhất để chống lại cuộc chiến đang hiện rõ ở chân trời Iraq. Tổng Thống Pháp Jacques Chirac đứng cạnh Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder trong cuộc họp báo ở Paris, nói ông đồng quan điểm với Berlin về Iraq. Vai trò của Pháp ở Hội đồng Bảo an tháng này rất quan trọng vì Pháp làm Chủ tịch. Nhưng bắt đầu từ tháng 2, ai làm chủ tịch" Chức này luân phiên theo vần mẫu tự đầu tên nước, sau France (Pháp) vần F đến vần G, tức Germany (Đức).
Pháp là một trong 5 nước lớn ở HĐBA có quyền phủ quyết, chỉ cần một tiếng "không" của Pháp cũng đủ thủ tiêu mọi lá phiếu khác trong Hội đồng gồm 15 nước lớn nhỏ, tại sao Pháp còn cần đến sự hỗ trợ của Đức" Giản dị là Pháp cũng không muốn một mình đứng ra cản đường Mỹ để bị mang tiếng làm bể thế liên minh cố hữu với Mỹ. Tuần này Pháp với tư cách Chủ tịch đã bất ngờ triệu tập HĐBA với lý do dễ thông cảm: bàn việc chống nạn khủng bố quốc tế. Nhưng mục tiêu chính của Pháp là bày thế trận cản trở Mỹ trong mưu toan đánh Iraq. Về điểm này ông Pháp có vẻ còn cao tay hơn ông Nga rất nhiều, vì Pháp cũng có quyền lợi về dầu lửa ở Iraq nên không thích có nước nào độc bá quần hùng "uống dầu" để Pháp chịu nước lép.
Cuộc họp về khủng bố ở HĐBA tự nhiên đưa đến vấn đề Iraq, vì nhiều vị Ngoại trưởng nói chiến tranh Iraq sẽ gây ra các hành động khủng bố trên khắp thế giới. Ngoại trưởng Đức Joschka Fisher đẩy thêm một câu: Chiến tranh Iraq "sẽ có hậu quả tai hại cho thế ổn định lâu dài trong khu vực". Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov phụ họa ngay, nói: "Nạn khủng bố quốc tế còn lâu mới dẹp xong". Ngoại trưởng Trung quốc Đường Gia Toàn nói bản báo cáo thanh sát ngày 27-1 tới đây phải được coi như "sự bắt đầu mới" thay vì kết thúc thanh sát ở Iraq. Cố nhiên còn thanh sát là chưa có lý do gì để đánh. Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell đã nỗ lực yêu cầu các nước hội viên gia tăng áp lực đối với Baghdad, nhưng lời kêu gọi của ông không gây được ảnh hưởng bao nhiêu. Đồng minh thân cận nhất của Mỹ trong vấn đề đánh Iraq là nước Anh. Ngoại trưởng Anh Jack Straw nói "thời gian đã gần hết cho Saddam Hussein", y hệt Tổng Thống Bush đã nói, nhưng Straw lại thòng một câu "Nước Anh muốn có một nghị quyết của HĐBA cho phép đánh". Câu này có nghĩa là Anh cũng không muốn cho Mỹ bất chấp LHQ mà đơn phương tấn công Iraq.
Bản tin từ Moscow, lập trường của Pháp và Đức và cuộc họp HĐBA tự nhiên đã làm chuyển dịch mục tiêu của Mỹ đánh Iraq là vì dầu lửa chớ không vì mục tiêu gì khác. Sự kiện này gây khó khăn cho Mỹ đang cần thuyết phục dư luận quốc về nhu cầu phải đánh Iraq vì an toàn của thế giới. Nó cũng làm Tổng Thống Bush gặp khó khăn để thuyết phục dân chúng Mỹ cần phải đánh Iraq. Về phần các nước Ả rập trong vùng, mặc dù có sự chống đối hay dè dặt trước dự định tấn công của Mỹ, nhưng các giới chức chính phủ Bush tin rằng khi chiến tranh đã khởi sự và chế độ Saddam Hussein sắp sụp đổ, thái độ của những nước này sẽ thay đổi rất mau như hồi năm 1991, bởi vì chính các nước lân cận Iraq cũng ghét và sợ Saddam. Tuy nhiên tình thế ngày nay lại khác, Mỹ đánh Iraq năm 1991 là có lý do chính đáng, Saddam đã xua quân xâm chiếm Kuwait.
Bây giờ thanh sát quốc tế không tìm được một lý do chính đáng, nếu Mỹ quyết đánh Iraq, khối Ả rập sẽ cho rằng Mỹ đánh Iraq chỉ vì muốn chiếm các giếng dầu như tin từ Moscow đã gợi ý. Rút cuộc chính lãnh tụ các nước Ả Rập lân cận có dầu lửa cũng lo cho số phận của mình sau khi Saddam bị hạ bệ. Iran là một nước Hồi giáo có thù sâu đậm với Saddam vì Iran và Iraq đã đánh nhau suốt 10 năm trong thập niên 80. Nhưng Ngoại trưởng Iran Kamal Kharrazi kêu gọi phải làm mọi cách để ngăn ngừa chiến tranh Iraq, và nói: "Các nước lân cận Iraq phải ngăn chặn sự bùng nổ một cuộc chiến và sự can thiệp của một cường quốc bên ngoài vào việc nội bộ của Iraq". "Chống can thiệp nội bộ" là lá bùa hộ mạng bất cứ nước nào cũng muốn trương ra, chẳng cứ những nước có kho tàng dầu lửa.
Mỹ với sức mạnh vũ lực hiện nay có thể bất chấp tất cả ý kiến của các nước khác, kể cả LHQ, nhưng có một thực tế TT Bush cũng phải tính tới. Mức ủng hộ của dân chúng Mỹ đối với chiến tranh Iraq và chính sách kinh tế của ông đã bị sói mòn.
Xuất phát từ một nước có ông Tổng Thống xuất thân là một điệp viên cao cấp của KGB, tin này dù đúng hay sai đưa ra vào lúc tình hình gay cấn đến cao độ, tất nhiên phải có dụng ý. Nó đã đẩy mạnh thêm bầu không khí sẵn căng thẳng giữa Mỹ và hai nước đồng minh Âu châu là Pháp và Đức. Nga là nước có giao kèo lớn nhất với Saddam Hussein để khai thác các giếng dầu của Iraq, nhưng Tổng Thống Nga Vladimir Putin lại muốn mượn tay người cản đường Mỹ để khỏi bị mang tiếng và làm mất lòng "người bạn" George W. Bush. Hôm thứ tư 22-1, Đức đã đưa ra một lời tố cáo mãnh liệt nhất để chống lại cuộc chiến đang hiện rõ ở chân trời Iraq. Tổng Thống Pháp Jacques Chirac đứng cạnh Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder trong cuộc họp báo ở Paris, nói ông đồng quan điểm với Berlin về Iraq. Vai trò của Pháp ở Hội đồng Bảo an tháng này rất quan trọng vì Pháp làm Chủ tịch. Nhưng bắt đầu từ tháng 2, ai làm chủ tịch" Chức này luân phiên theo vần mẫu tự đầu tên nước, sau France (Pháp) vần F đến vần G, tức Germany (Đức).
Pháp là một trong 5 nước lớn ở HĐBA có quyền phủ quyết, chỉ cần một tiếng "không" của Pháp cũng đủ thủ tiêu mọi lá phiếu khác trong Hội đồng gồm 15 nước lớn nhỏ, tại sao Pháp còn cần đến sự hỗ trợ của Đức" Giản dị là Pháp cũng không muốn một mình đứng ra cản đường Mỹ để bị mang tiếng làm bể thế liên minh cố hữu với Mỹ. Tuần này Pháp với tư cách Chủ tịch đã bất ngờ triệu tập HĐBA với lý do dễ thông cảm: bàn việc chống nạn khủng bố quốc tế. Nhưng mục tiêu chính của Pháp là bày thế trận cản trở Mỹ trong mưu toan đánh Iraq. Về điểm này ông Pháp có vẻ còn cao tay hơn ông Nga rất nhiều, vì Pháp cũng có quyền lợi về dầu lửa ở Iraq nên không thích có nước nào độc bá quần hùng "uống dầu" để Pháp chịu nước lép.
Cuộc họp về khủng bố ở HĐBA tự nhiên đưa đến vấn đề Iraq, vì nhiều vị Ngoại trưởng nói chiến tranh Iraq sẽ gây ra các hành động khủng bố trên khắp thế giới. Ngoại trưởng Đức Joschka Fisher đẩy thêm một câu: Chiến tranh Iraq "sẽ có hậu quả tai hại cho thế ổn định lâu dài trong khu vực". Ngoại trưởng Nga Igor Ivanov phụ họa ngay, nói: "Nạn khủng bố quốc tế còn lâu mới dẹp xong". Ngoại trưởng Trung quốc Đường Gia Toàn nói bản báo cáo thanh sát ngày 27-1 tới đây phải được coi như "sự bắt đầu mới" thay vì kết thúc thanh sát ở Iraq. Cố nhiên còn thanh sát là chưa có lý do gì để đánh. Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell đã nỗ lực yêu cầu các nước hội viên gia tăng áp lực đối với Baghdad, nhưng lời kêu gọi của ông không gây được ảnh hưởng bao nhiêu. Đồng minh thân cận nhất của Mỹ trong vấn đề đánh Iraq là nước Anh. Ngoại trưởng Anh Jack Straw nói "thời gian đã gần hết cho Saddam Hussein", y hệt Tổng Thống Bush đã nói, nhưng Straw lại thòng một câu "Nước Anh muốn có một nghị quyết của HĐBA cho phép đánh". Câu này có nghĩa là Anh cũng không muốn cho Mỹ bất chấp LHQ mà đơn phương tấn công Iraq.
Bản tin từ Moscow, lập trường của Pháp và Đức và cuộc họp HĐBA tự nhiên đã làm chuyển dịch mục tiêu của Mỹ đánh Iraq là vì dầu lửa chớ không vì mục tiêu gì khác. Sự kiện này gây khó khăn cho Mỹ đang cần thuyết phục dư luận quốc về nhu cầu phải đánh Iraq vì an toàn của thế giới. Nó cũng làm Tổng Thống Bush gặp khó khăn để thuyết phục dân chúng Mỹ cần phải đánh Iraq. Về phần các nước Ả rập trong vùng, mặc dù có sự chống đối hay dè dặt trước dự định tấn công của Mỹ, nhưng các giới chức chính phủ Bush tin rằng khi chiến tranh đã khởi sự và chế độ Saddam Hussein sắp sụp đổ, thái độ của những nước này sẽ thay đổi rất mau như hồi năm 1991, bởi vì chính các nước lân cận Iraq cũng ghét và sợ Saddam. Tuy nhiên tình thế ngày nay lại khác, Mỹ đánh Iraq năm 1991 là có lý do chính đáng, Saddam đã xua quân xâm chiếm Kuwait.
Bây giờ thanh sát quốc tế không tìm được một lý do chính đáng, nếu Mỹ quyết đánh Iraq, khối Ả rập sẽ cho rằng Mỹ đánh Iraq chỉ vì muốn chiếm các giếng dầu như tin từ Moscow đã gợi ý. Rút cuộc chính lãnh tụ các nước Ả Rập lân cận có dầu lửa cũng lo cho số phận của mình sau khi Saddam bị hạ bệ. Iran là một nước Hồi giáo có thù sâu đậm với Saddam vì Iran và Iraq đã đánh nhau suốt 10 năm trong thập niên 80. Nhưng Ngoại trưởng Iran Kamal Kharrazi kêu gọi phải làm mọi cách để ngăn ngừa chiến tranh Iraq, và nói: "Các nước lân cận Iraq phải ngăn chặn sự bùng nổ một cuộc chiến và sự can thiệp của một cường quốc bên ngoài vào việc nội bộ của Iraq". "Chống can thiệp nội bộ" là lá bùa hộ mạng bất cứ nước nào cũng muốn trương ra, chẳng cứ những nước có kho tàng dầu lửa.
Mỹ với sức mạnh vũ lực hiện nay có thể bất chấp tất cả ý kiến của các nước khác, kể cả LHQ, nhưng có một thực tế TT Bush cũng phải tính tới. Mức ủng hộ của dân chúng Mỹ đối với chiến tranh Iraq và chính sách kinh tế của ông đã bị sói mòn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình