Trên tờ báo mạng www.politico.com ngày 24/08/2021 có một bài phân tích của ký giả Catherine Kim mang tựa đề “Đảng Cộng Hòa Đối Diện Với Vấn Đề Lớn Tại Little Saigon” (GOP Confronts Big Trouble In Little Saigon). Bài viết đưa ra ý kiến của các chính khách Cộng Hòa về việc cách nào để lấy được lá phiếu của cử tri gốc Việt vùng Little Saigon trong những kỳ bầu cử sắp tới, từ vụ bãi nhiệm thống đốc Newsom cho đến cuộc bầu cử giữa kỳ 2022. Bài viết cũng chỉ ra những khó khăn mà Đảng Cộng Hòa phải đối mặt để đạt được mục tiêu này.
Đảng Cộng Hòa có được khích lệ lớn ở Quận Cam trong mùa bầu cử 2020, khi hai nữ Dân Biểu Liên Bang đều gốc Hàn là Michelle Steel và Young Kim giành được ghế tại Hạ Viện ở Địa Hạt 48 và 39 với cách biệt mong manh. Nhưng khó khăn để giữ được thắng lơi này là không nhỏ. Khó khăn rõ ràng nhất thể hiện qua những con số biết nói: cộng đồng cử tri Mỹ gốc Á trên toàn quốc nói chung và tại Cali nói riêng đang quay lưng lại với các ứng cử viên Cộng Hòa. Năm 2020, 61% cử tri gốc Á bầu cho Biden, chỉ có 34% bầu cho cựu tống thống Trump. Riêng tại California, ông Biden chiếm được 75% phiếu của người gốc Á. Cũng xin lưu ý rằng trong cộng đồng cử tri gốc Á, chỉ có người gốc Việt là bầu cho ông Trump nhiều hơn. Nhưng ngay cả ở Quận Cam, nơi đã từng được gọi là “thành trì Cộng Hòa”, nơi mà số cử tri gốc Việt ghi danh Đảng Cộng Hòa chiếm đa số, thì tỉ lệ này cũng đã giảm đáng kể trong vòng thập niên qua.
Có nhiều lý giải cho sự sụt giảm tỉ lệ cử tri Cộng Hòa gốc Việt ở vùng Little Saigon. Thị Trưởng Trí Tạ đưa ra lý do về sự khác biệt giữa hai thế hệ cử tri lớn tuổi và trẻ tuổi. Những cử tri lớn tuổi đã trải qua kinh nghiệm về chiến tranh Việt Nam tin rằng Đảng Cộng Hòa chống cộng mạnh mẽ hơn nên ủng hộ đảng này. Trong khi lớp trẻ có đầu óc phóng khoáng, tự do, lại không đặt nặng vấn đề quá khứ nên ngả về Đảng Dân Chủ. Thống kê của Political Data Inc. cho thấy khoảng 68% cử tri gốc Việt trên 50 tuổi ở Quận Cam ghi danh Cộng Hòa, trong khi khoảng 65% cử tri dưới 49 tuổi là Dân Chủ.
Dân Biểu Tiểu Bang Janet Nguyễn cho rằng những văn phòng Đảng Dân Chủ địa phương thường có nhân viên gốc Việt để tiếp xúc với cử tri gốc Việt quanh năm, và Đảng Cộng Hòa nên làm tương tự. Bà cũng cho rằng Đảng Dân Chủ Quận Cam (DPOC) đầu tư nhiều cho các chương trình truyền thông gốc Việt cùng với Hội Dân Chủ Gốc Việt (VADC). Tuy nhiên, điều này không đúng. Hội Dân Chủ Gốc Việt là một tổ chức độc lập, được lập ra bởi một số nhân sĩ gốc Việt. VADC tự bỏ tiền ra trong những hoạt động truyền thông của mình, với mục đích cung cấp thông tin chính trị trung thực cho cộng đồng, không phải là tài trợ từ DPOC.
Theo cựu Dân Biểu Tiểu Bang Tyler Diệp- người tiền nhiệm của bà Janet Nguyễn- cách duy nhất để Đảng Cộng Hòa có được sự ủng hộ từ cử tri gốc Việt là phải gắn liền với những giá trị cơ bản của mình, nên thực hiện những chính sách để chứng tỏ rằng Đảng Cộng Hòa là đảng của những người nhập cư chăm chỉ làm việc, chứ không nên chạy theo một “cá nhân thần thánh”. Nếu không làm được điều này, Đảng Cộng Hòa sẽ khó thành công đối với cộng đồng gốc Á. Cần lưu ý trong mùa bầu cử 2020, trên kênh Youtube cá nhân của mình, ông Tyler Diệp cũng đã có nhiều lời bình luận trung dung, dựa trên sự thật (facts), có phần chống lại sự tôn sùng cá nhân cựu Tổng Thống Trump.
Lời bình luận của ông Tyler Diệp phần nào phản ảnh được sự phân hóa của Đảng Cộng Hòa sau mùa bầu cử 2020, khi mà đa số những chính khách Cộng Hòa vẫn muốn gắn liền hình ảnh đảng của mình với cựu tổng thống Trump, trong khi một số nhỏ muốn đảng tách ra khỏi cái bóng của ông ta. Các cử tri Cộng Hòa gốc Việt cũng bị phân hóa tương tự, và điều này gây khó khăn cho một số vị dân cử Cộng Hòa tại Quận Cam. Điển hình nhất là bà Michelle Steel của Địa Hạt 48. Cùng với chồng là Shawn Steel, bà Michelle là một trong những người ủng hộ cựu tổng thống Trump mạnh mẽ, cho dù nhiều cử tri Cộng Hòa gốc Việt bất mãn vì tình trạng kỳ thị chủng tộc, hận thù người gốc Á, chống di dân gia tăng trong thời ông Trump tại chức. Trong năm 2021 tại Hạ Viện, bà Michelle đã đứng về phía cực hữu bỏ phiếu chống lại nhiều dự luật như: Kế Hoạch Dành Cho Gia Đình Mỹ (The American Families Plan), kế hoạch hỗ trợ kinh tế trong mùa đại dịch Covid-19 (gởi chi phiếu hỗ trợ $1,400 đến người Mỹ), dự luật dỡ bỏ tượng những người ủng hộ chế độ nô lệ, Liên Minh Miền Nam ra khỏi tòa nhà Quốc Hội… Lập trường này có thể làm nhiều cử tri Cộng Hòa gốc Việt không thích, nhưng bà Michelle vẫn chọn hành động để làm hài lòng nhóm cử tri cực hữu, theo chủ nghĩa thượng tôn da trắng, vốn là thành phần ủng hộ mạnh phe Cộng Hòa cực hữu tại Quận Cam.
Bài phân tích của Politico kết thúc với ý kiến của một cử tri độc lập gốc Việt Danny Zheong, 42 tuổi. Danny cho biết mình chọn không theo đảng phái nào, và sẵn sàng bầu cho bất cứ ứng cử viên nào có khả năng thúc đẩy nền kinh tế. Đây cũng có thể là quan điểm chính trị của nhiều người đang làm việc trong các cửa tiệm của người Việt trong vùng Little Saigon. Việc lựa chọn các vị dân cử nên lấy tiêu chí quan trọng là quyền lợi của cá nhân, của gia đình, người thân và cộng đồng của mình.
Dân Việt
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình