Đối với nhiều người, cà phê là loại thức uống không thể thiếu để có một ngày làm việc hiệu quả. Nhưng quý vị có thể sẽ bị ngộ độc caffeine nếu cứ uống các loại đồ uống có chứa caffeine một cách vô tội vạ. (Nguồn: pixabay.com)
Đối với nhiều người, buổi sáng sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu một ly cà phê. Theo báo cáo của Hiệp Hội Cà Phê Quốc Gia (National Coffee Association), người dân Hoa Kỳ trung bình uống hơn 3 ly cà phê mỗi ngày. Và cũng có một số người chọn nạp caffeine qua nước tăng lực hoặc thuốc có chứa caffeine (caffeine pills).
Dù rằng khả năng dung nạp của mỗi người là khác nhau, nhưng vẫn có mức giới hạn về lượng caffeine có thể hấp thụ trong cơ thể. Những dấu hiệu phổ biến cho thấy quý vị đã tiêu thụ caffeine quá mức là ngón tay rung rẩy và tim đập nhanh. Trong một số trường hợp hiếm gặp, tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể dẫn đến tình trạng gọi là ngộ độc caffeine (caffeine intoxication) hay quá liều caffeine (caffeine overdose).
Tình trạng ngộ độc caffeine (caffeine intoxication) xảy ra khi một người có lượng caffeine trong cơ thể cao đến mức có thể gây nguy hiểm. Ngộ độc caffeine gây ra một loạt các triệu chứng khó chịu và nghiêm trọng, chẳng hạn như khó thở và co giật. Trong một số ít trường hợp, ngộ độc caffeine thậm chí có thể dẫn đến tử vong.
Mặc dù nguy cơ bị ngộ độc caffeine không phổ biến, nhưng vẫn có thể xảy ra nếu chúng ta uống cà phê một cách vô tội vạ. Quý vị có thể nhận biết các dấu hiệu và yếu tố có thể dẫn đến tình trạng ngộ độc caffeine để phòng tránh ngay từ đầu.
Cà phê: bao nhiêu là nhiều?
Ngộ độc caffeine không chỉ là cơn đau đầu sau khi lỡ uống quá nhiều expresso. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể tiêu thụ một lượng caffeine vượt mức an toàn. Theo Cơ Quan Kiểm Soát Thực-Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA), mức khuyến nghị an toàn đối với người bình thường là 400 miligam caffeine/ngày, tương đương với bốn hoặc năm ly cà phê mỗi ngày.
Erin Palinski-Wade, chuyên gia dinh dưỡng tại EKP Nutrition Communications ở New Jersey cho biết, ở người bình thường, tiêu thụ một lượng caffeine cao hơn 400 miligam một chút có thể sẽ khiến họ bồn chồn và cáu kỉnh chứ chưa đủ để gây ra tổn thương vĩnh viễn hoặc chết người. Tuy nhiên, các hiệu ứng độc hại nghiêm trọng sẽ xuất hiện khi cơ thể hấp thụ một lượng caffeine khoảng 1,200 milligram, tương đương với 12 ly cà phê.
Triệu chứng ngộ độc caffeine: từ khó chịu cho đến đe dọa tính mạng
Ngộ độc caffeine gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Nima Majlesi, giám đốc khoa độc chất y học (medical toxicology) tại Bệnh viện Đại Học Staten Island, cho biết tác dụng kích thích của caffeine làm gián đoạn nhịp tim bình thường, khiến cho nhịp tim bất thường và có thể dẫn đến ngừng tim. Ngoài ra, Palinski-Wade cho biết những người sử dụng quá liều caffeine có thể gặp các vấn đề về tiêu hóa như nôn mửa và tiêu chảy.
Vì cà phê có tính lợi tiểu, uống quá nhiều caffein có nguy cơ khiến cơ thể đào thải các khoáng chất thiết yếu, đặc biệt là kali. Kali là một loại khoáng chất quan trọng đối với cơ bắp. Mức kali trong cơ thể thấp, hay còn gọi là bị hạ kali máu (hypokalemia), có thể gây tổn thương cho cơ bắp (trường hợp nghiêm trọng có thể bị liệt cơ), hô hấp cũng sẽ khó khăn hơn do phần cơ hô hấp bị suy yếu, và có thể ảnh hưởng đến chức năng của thận.
Ngộ độc caffeine cũng gây ra một số triệu chứng liên quan đến thần kinh. Có nhiều trường hợp đã được ghi nhận về các triệu chứng như lo âu, bị ảo giác, đau nửa đầu, sưng viêm não và động kinh.
Và dù rất hiếm gặp, nhưng ngộ độc caffeine có thể gây tử vong. Hầu hết các trường hợp tử vong liên quan đến caffeine là do uống quá nhiều thuốc caffeine (caffeine pills) liều lượng cao. Thuốc caffeine không được FDA kiểm soát chặt chẽ, nên mức liều lượng caffeine trong thuốc thường khác nhau tùy theo thương hiệu.
Theo Palinski-Wade, hầu hết các loại thuốc caffeine có liều lượng khoảng 300 miligam/viên, nên uống tới viên thứ hai là đã tiêu thụ vượt mức khuyến nghị 400 miligam/ngày. Bà cho hay: “Giống như các loại thực phẩm bổ sung khác, cần phải cẩn trọng khi sử dụng thuốc caffeine. Quý vị nên tham khảo ý kiến bác sĩ của mình về việc sử dụng thuốc caffeine, vì thuốc được hấp thụ vào cơ thể nhanh hơn, và có nguy cơ gây ra nhiều hiệu ứng phụ hơn.”
Phải làm gì khi nghi ngờ đã tiêu thụ caffeine quá liều?
Nếu quý vị đang cảm thấy bồn chồn, mất tự chủ và nghi ngờ mình bị ngộ độc caffeine, hãy đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức. Bác sĩ có thể sử dụng phương pháp chạy thận nhân tạo để lọc caffeine ra khỏi máu. Nếu một người lỡ tiêu thụ một lượng lớn caffeine trong vòng một đến hai giờ, bác sĩ cũng có thể chỉ định sử dụng than hoạt tính để điều trị, than hoạt tính sẽ giúp giảm hấp thụ caffeine trong ruột.
Bệnh nhân bị ngộ độc caffeine nặng có thể sẽ được tiêm một số loại thuốc giúp ổn định và điều trị các triệu chứng nghiêm trọng. Thí dụ, các loại thuốc chẹn beta (beta-blockers) và thuốc benzodiazepin thường được kê đơn để điều trị các vấn đề về thần kinh như ảo giác và động kinh.
Làm sao để tránh bị ngộ độc caffeine?
Quý vị nên theo dõi lượng caffeine tiêu thụ hàng ngày. Cà phê là nguồn cung cấp caffeine phổ biến, nhưng các sản phẩm như soda, trà xanh và cacao cũng có thể góp thêm phần vào lượng caffeine quý vị tiêu thụ.
Majlesi cảnh báo không nên dùng nước tăng lực và các loại bột caffeine vì nồng độ caffeine của các loại sản phẩm này thường cao hơn so với các nguồn khác. Ngoài ra, nước tăng lực và bột caffeine đều là dạng thực phẩm/chất bổ sung (supplements) và cũng có thể chứa nhiều đường và các chất kích thích khác ngoài caffeine, như guarana.
Nếu sử dụng bất kỳ loại thức uống nào chứa caffeine, quý vị nên uống nước thường xuyên trong ngày. Đảm bảo cơ thể luôn có đủ nước sẽ giúp bổ sung lại các loại vitamin tan trong nước, như vitamin B và vitamin C. Điều này cần thiết vì caffeine có tác dụng lợi tiểu, có thể khiến cơ thể bị mất nước cùng với các vitamin đó.
Thức ăn trong dạ dày, đặc biệt là các loại thực phẩm giàu protein và chất xơ, sẽ giúp cơ thể hấp thụ caffeine chậm rãi hơn. Cho nên, uống cà phê khi no sẽ đỡ gặp hiệu ứng phụ hơn so với khi bụng đói.
Nói chung, tình trạng ngộ độc caffeine hoàn toàn có thể tránh được. Điều quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể quý vị và hiểu rõ khả năng chịu đựng, giới hạn của mình tới đâu. Vì vậy, mỗi khi cảm thấy cần uống thêm 1 ly cả phê, quý vị hãy tự hỏi liệu có thực sự cần thiết không. Quý vị cũng có thể cân nhắc nghỉ ngơi một lát và uống nước lọc, thay vì uống tiếp 1 ly cà phê nữa.
VB biên dịch
Nguồn: “Dark roasted and dangerous: Everything you should know about caffeine intoxication” được đăng trên trang CNN.com.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình