Từ NATO đến phòng Bầu Dục, Trump cứ nói đi nói mãi về mong muốn đưa Canada “về chung một nhà với Hoa Kỳ,” gây căng thẳng trong quan hệ hai nước. (Nguồn: pixabay.com)
Ước muốn bấy lâu của Tổng thống Donald Trump về việc sáp nhập Canada để biến quốc gia láng giềng phương Bắc thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ lại tiếp tục gây xôn xao. Mặc dù lời “mời gọi” này đã nhiều lần bị các lãnh đạo Canada dứt khoát bác bỏ, dù là cựu Thủ tướng Justin Trudeau hay đương kim Thủ tướng Mark Carney, Trump vẫn nhiều lần công khai nhắc lại ý định gây tranh cãi này.
Carney, người kế nhiệm Trudeau, từng tuyên bố thẳng thừng: “Điều đó sẽ không bao giờ xảy ra.” Vậy hiện tại, câu chuyện ấy đã khép lại hay vẫn còn âm ỉ?
Tại Hội Nghị Thượng Đỉnh NATO tổ chức ở Hà Lan hôm thứ Ba (24/6), khi được phóng viên Christiane Amanpour của CNN hỏi liệu Tổng thống Trump còn đề cập đến chuyện này hay không, Carney đáp dứt khoát: “Không còn.” Ông nói thêm: “Ông ấy (Trump) rất ngưỡng mộ Canada, tôi nghĩ có thể nói như vậy, và từng có lúc còn mong muốn chúng tôi trở thành một phần của Mỹ. Nhưng hiện nay, chúng tôi là hai quốc gia độc lập, thảo luận về triển vọng hợp tác thương mại và quốc phòng.”
Carney tiếp tục: “Tổng thống hiện đang tập trung vào việc điều chỉnh các mối quan hệ song phương... và bảo đảm rằng tất cả các thành viên NATO, bao gồm cả Canada, đều phải đóng góp phần công bằng.”
Hội nghị NATO năm 2025 lần này quy tụ nhiều lãnh đạo toàn cầu, bàn bạc về mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP.
Hồi tháng 5, Trump từng đưa ra đề nghị “bảo vệ” Canada thông qua hệ thống phòng thủ phi đạn Golden Dome (đang trong quá trình phát triển). Ông đăng trên nền tảng Truth Social rằng: “Nếu trở thành tiểu bang thứ 51 thân thương của chúng ta, Canada sẽ chẳng phải tốn xu nào. Họ đang cân nhắc đề nghị đó!” Trái lại, nếu vẫn giữ độc lập mà muốn tham gia hệ thống này, thì Canada sẽ phải trả tới 61 tỷ MK.
Ngay lập tức, chính phủ Canada bác bỏ hoàn toàn mọi suy đoán rằng họ đang cân nhắc “thỏa thuận” này. Trong tuyên bố gửi tới báo chí, văn phòng Thủ tướng nêu rõ: “Thủ tướng luôn giữ vững lập trường, kể cả khi nói thẳng với Tổng thống Trump, rằng Canada là một quốc gia độc lập, có chủ quyền, và sẽ luôn là như vậy.”
Từ lâu, Trump vẫn khăng khăng rằng việc sáp nhập Canada sẽ mang lại lợi ích lớn lao cho chính người dân Canada. Chuyện này càng được ông nhấn mạnh hơn trong giai đoạn căng thẳng về thuế quan. Khi đó, ông từng mỉa mai gọi Trudeau là “Thống đốc Trudeau.” Cả Trudeau lẫn Carney đều bày tỏ lo ngại sâu sắc về các chính sách thuế do Trump đề ra.
Trong lúc tranh luận gay gắt về thuế vào tháng 3, Trump một lần nữa đem câu chuyện sáp nhập ra để mặc cả: “Cách hợp lý nhất là để Canada trở thành tiểu bang thứ 51 thân yêu của chúng ta. Làm như vậy thì mọi loại thuế và những rắc rối khác sẽ hoàn toàn biến mất.”
“Mối đe dọa lớn nhất đối với nền kinh tế hiện nay chính là Donald Trump… ông ta đang tìm cách làm chúng ta suy yếu để dễ bề thâu tóm,” Carney đáp trả trong chiến dịch tranh cử của mình. “Chúng ta sẽ đồng lòng chống lại ông ta. Tôi đã sẵn sàng.”
Mọi chuyện càng thêm phức tạp khi tại tỉnh Alberta của Canada, một số nhóm ly khai lại xem Trump là đồng minh và thậm chí đã khởi xướng chiến dịch “Make Alberta Great Again,” lấy cảm hứng từ khẩu hiệu tranh cử của Trump.
Trong buổi phỏng vấn ngày 22 tháng 4 với tờ TIME, Trump khẳng định không hề “giỡn chơi” khi nói về mong muốn sáp nhập Canada: “Chúng tôi đang lo liệu quân đội cho họ. Chúng tôi đang chăm lo mọi mặt đời sống của họ… Chúng tôi chẳng cần gì từ Canada. Và theo tôi, cách duy nhất để mọi chuyện đi vào guồng là Canada trở thành một tiểu bang.”
Vấn đề lại bị lôi ra một lần nữa vào ngày 6 tháng 5, khi Trump và Carney gặp mặt tại Phòng Bầu Dục của Tòa Bạch Ốc. Tại đó, Trump không ngần ngại nói rằng việc sáp nhập “sẽ là một cuộc hôn nhân tuyệt vời.” Trong khi Thủ tướng Carney tỏ ra lúng túng và nhanh chóng đáp trả: “Canada không phải là hàng hóa để mà buôn bán.” Trump liền nói: “Chẳng nói trước được điều gì đâu.’”
Mặc dù những phát biểu gần đây của Carney tại NATO cho thấy căng thẳng đã phần nào lắng xuống, nhưng không ít người cho rằng việc Trump quay lại luận điệu cũ chỉ là vấn đề thời gian.
Trong một tuyên bố khác hồi tháng 5, Trump khẳng định sẽ “luôn luôn” nhắc đến ý định sáp nhập quốc gia láng giềng này: “Tôi sẽ nói hoài nói mãi về điều đó. Anh biết vì sao không? Vì chúng tôi đang trợ cấp cho Canada đến 200 tỷ MK mỗi năm,” ông nói. “Nếu Canada là một tiểu bang của Hoa Kỳ thì ta sẽ chẳng tốn kém gì cả. Thật tuyệt vời. Họ sẽ là một tiểu bang quý giá… Một đất nước đẹp đẽ.”
Nguồn: “Does Trump Still Plan to Annex Canada and Make It the 51st State? Carney Speaks Out” được đăng trên trang TIME.com.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình