Ba Tư biến dầu xăng thành một võ khí để đáp trả Hoa Kỳ Và Do Thái. Hải Quân Hoa Kỳ chống lại kế hoạch hộ tống tầu đi lại trong eo biển Hormuz là một thắng lợi lớn cho Ba Tư.
oo0oo
Tin nóng ngày hôm nay cho biết ba tầu chở hàng đã bị tấn công ở trong vùng eo biển Hormuz, Trung Đông, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng làm tắc nghẽn hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu. Trong điều kiện bình thường, khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển qua eo biển này.
Một trong ba chiếc bị tấn công là một tàu chở hàng của Nhật Bản thuộc sở hữu của Mitsui, một hãng vận tải biển toàn cầu lớn. Các tàu khác bị nhắm mục tiêu là các tàu chở hàng rời, hay các tàu được thiết kế để vận chuyển hàng hóa như ngũ cốc hoặc quặng sắt.
Tầu thứ hai là Mayuree Naree của Thái Lan. Ba Tư đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công vào tàu này. Alireza Tangsiri, Chỉ Huy Hải Quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng hùng mạnh của Ba Tư, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng con tàu bị tấn công vì thủy thủ đoàn đã "phớt lờ những cảnh báo của Ba Tư." Ông Tangsiri cho biết thêm: “Bất kỳ tàu nào có ý định đi qua đều phải xin phép Ba Tư." Ba Tư đã cảnh báo sẽ đóng eo biển Hormuz trước khi bị Hoa Kỳ và Do Thái tấn công vào ngày 28-2-2026.
Con tầu thứ ba là Star Gwyneth của Hy Lạp gặp nạn khi đang neo đậu ở Vịnh Ba Tư. May mắn không có thành viên thủy thủ đoàn nào bị thương và con tàu không bị hư hại nghiêm trọng.
Vụ tấn công tầu vào ngày hôm nay đã gây chấn động mạnh mẽ đến các tuyến vận tải biển và thị trường năng lượng toàn cầu bởi vì eo biển Hormuz không chỉ là một tuyến vận tải thông thường. Nó là huyết mạch của nền kinh tế dầu mỏ toàn cầu. Eo biển Hormuz, hiện đang là tâm điểm của một cuộc khủng hoảng an ninh mới. Thời điểm diễn ra cuộc tấn công này đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng vì căng thẳng ở eo biển Hormuz vốn đã leo thang. Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng tinh nhuệ của Ba Tư tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn tuyến đường thủy này.
Trước đó vào tuần qua, hai bên của cuộc chiến đã bắt đầu tấn công các cơ sở dầu khí ở khu vực Trung Đông. Điều này làm người ta lo ngại về sự gián đoạn đáng kể về nguồn cung cấp dầu. Giá dầu toàn cầu đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. Giá dầu đã tăng 21% chỉ trong một tuần vào đầu tháng 3 năm 2026, với giá dầu Brent đôi khi vượt quá 90 đô la một thùng, ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán toàn cầu. Chi phí nhiên liệu, bao gồm xăng và nhiên liệu máy bay, cũng đang tăng, làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Trên khắp nước Mỹ, giá trung bình một gallon xăng thông thường đã tăng gần 27 xu trong một tuần, lên 3.25 đô la.
Nay với vụ tấn công một số tầu ở eo biển Hormuz cho thấy chiến tại Trung Đông sẽ tiếp diễn và có nguy cơ lan rộng. Khan hiếm dầu xăng và chi phí bảo hiểm tăng sẽ khiến giá dầu tăng lên đáng kể trong những ngày tới.
Tính đến ngày hôm nay, 11-3-2026, giá dầu thô tăng mạnh do căng thẳng ở Trung Đông, với giá dầu Brent ổn định ở mức 91.98 USD/thùng và WTI khoảng 87-88 USD/thùng. Nhiều báo cáo cho thấy giá dầu có thể đạt mức 100-200 đô la mỗi thùng sau cuộc tấn công tầu vào 11-3 và nếu xung đột trong khu vực leo thang.
Trong bài phát biểu tại Phòng Bầu Dục hôm thứ Ba, 3/3/2026, Tổng thống Donald Trump đã đề cập đến giá dầu tăng cao . Ông nói: “Giá dầu hiện đang ở mức cao trong một thời gian, nhưng ngay khi tình trạng này kết thúc, tôi tin rằng giá dầu sẽ giảm xuống, thậm chí thấp hơn trước đây”. Sau đó, ông tuyên bố trên mạng xã hội rằng "Nếu cần thiết, Hải Quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Ông cũng ra lệnh cho Tập Đoàn Tài Chính Phát Triển Quốc Tế Mỹ (USIDFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị cho các tàu chở dầu và hàng hóa khác đi qua Vịnh Ba Tư “với mức giá rất hợp lý”.
Nhưng hơn một tuần trôi qua, kế hoạch hộ tống tầu qua eo biển Hormuz chưa được thực hiện. Vào ngày hôm qua, 10-3-2026, Bộ Trưởng Năng Lượng Chris Wright đăng tải trên X rằng Hải Quân Hoa Kỳ đã hộ tống thành công một tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Nhưng sau đó ông đã xóa đi sau khi không thể xác minh được. Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Ba Tư (IRGC) đã phủ nhận bất kỳ cuộc hộ tống nào như vậy. Phát ngôn viên Ali Muhammad Nani nói “Tuyên bố đó là hoàn toàn dối trá và cảnh báo rằng tên lửa và máy bay không người lái của chúng tôi sẽ ngăn chặn bất kỳ sự di chuyển nào của hạm đội Mỹ và các đồng minh của họ.”
Một sự kiện đáng chú ý là Hải quân Mỹ đã từng hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz này vào năm 1987 khi các tàu thương mại trở thành mục tiêu trong cuộc chiến tranh Ba Tư-Iraq. Nhưng vào thời điểm đó, quân đội Mỹ không tham gia vào các hoạt động thù địch chống lại cả hai quốc gia và được Ba Tư đảm bảo an toàn cho các tàu qua lại. Nhưng lần này, tình huống khác hẳn, Hoa Kỳ là đối thủ chiến tranh của Ba Tư, việc bảo vệ các tầu qua lại eo biển Hormuz là một thách thức hoàn toàn khác biệt. Ba Tư đã tuyên bố sẽ đốt cháy các tàu đi qua và cảnh báo các tàu thương mại phải hết sức cẩn thận nếu lựa chọn đi qua khu vực này. Eo biển Hormuz là pháo đài kiên cố và xăng trở thành một võ khí hiệu quả của Ba Tư.
Kể từ khi bắt đầu cuộc chiến với Ba Tư, Hải Quân Mỹ đã từ chối các yêu cầu từ ngành vận tải biển về việc hộ tống quân sự qua eo biển Hormuz, với lý do nguy cơ bị tấn công hiện vẫn còn quá cao. Theo Reuters, việc từ chối này đã được thông báo trực tiếp cho các đối tác trong ngành vận tải biển và dầu khí trong các cuộc họp giao ban thường kỳ của Hải Quân một cách thẳng thắn, nhất quán và không đưa ra thời gian cụ thể về việc khi nào tình hình có thể thay đổi. Đánh giá này mâu thuẫn trực tiếp và rõ ràng với những gì Tổng Thống Trump đã nói với thế giới.
Hải quân Hoa Kỳ phản đối kế hoạch hộ tống các tàu thuyền ở eo biển Hormuz do nguy cơ đối đầu trực tiếp với Ba Tư rất cao, nguồn lực Hải Quân hạn chế và khó khăn về mặt chiến thuật và địa lý trong việc phòng thủ trước các cuộc tấn công của máy bay không người lái và thủy lôi. Lầu Năm Góc coi những nhiệm vụ như vậy là rủi ro cao, vì lực lượng Ba Tư có thể dễ dàng nhắm mục tiêu vào các tàu được hộ tống trong vùng biển hẹp, bị giám sát chặt chẽ và địa thế thuận lợi cho kẻ tấn công từ trên bờ. Ngoài ra, luật pháp và chính sách của Hoa Kỳ không cho phép Hải quân hộ tống các tàu không mang cờ Hoa Kỳ hoặc không thuộc sở hữu của Hoa Kỳ. Đây là một thắng lợi lớn cho Ba Tư.
Việc giá dầu tăng mạnh gây ra cú sốc mạnh đối với nguồn cung cấp dầu, đẩy lạm phát toàn cầu và làm chậm tăng trưởng kinh tế bằng cách làm tăng chi phí vận chuyển, sản xuất và tiêu dùng. Hoa Kỳ phải đối phó với việc giảm chi tiêu và nguy cơ suy thoái kinh tế, mặc dù hoạt động sản xuất dầu xăng trong nước đã giảm thiểu một số ảnh hưởng tiêu cực. Trên toàn cầu, các khu vực nhập khẩu năng lượng như châu Á và châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi sự suy giảm kinh tế. Việc giá dầu tăng thêm khoảng 10 đô la một thùng sẽ làm tăng lạm phát tính theo chi tiêu cá nhân (personal consumption expenditure – PCE) khoảng 0.1 điểm phần trăm, và đẩy giá cả nói chung lên theo. Các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng sẽ là những quốc gia sẽ có nguy cơ cao nhất đối với nguồn cung hạn chế hoặc gặp phải sự gián đoạn kinh tế nghiêm trọng.
Đa số người dân Mỹ phản đối chiến tranh chống lại Ba Tư. Nhiều cuộc thăm dò cho thấy hơn một nửa số cử tri phản đối cuộc xung đột và nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh lớn hơn, kéo dài, với những lo ngại đáng kể về sự an toàn của binh lính Mỹ. Một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac cho thấy 53% cử tri phản đối hành động quân sự của Mỹ chống lại Ba Tư, so với 40% ủng hộ. Tỉ lệ này sẽ tăng lên tới 74% nếu chính quyền Trump đưa bộ binh quân vào Ba Tư. Sự phản đối mang tính đảng phái rõ rệt, với 89% đảng viên Dân Chủ và 60% cử tri độc lập phản đối chiến tranh, trong khi 85% đảng viên Cộng Hòa ủng hộ, theo kết quả cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac.
Tổng Thống Trump ngày càng bị chỉ trích mạnh mẽ bởi công chúng Mỹ vì đã không giữ những lời hứa khi tranh cử là lo cho nước Mỹ trước tiên (America First), không can dự vào nội bộ của những nước khác và đặc biệt là không tham dự chiến tranh. Ông cũng đã hứa sẽ làm giảm lạm phát và phát triển kinh tế. Nhưng trên thực tế, ông làm ngược lại.
THAM KHẢO
* Peter Eavis, “Trump Says U.S. Navy Might Escort Tankers in Persian Gulf.” New York Times, March 3, 2026.
* Time of India, “US Navy Clashes With Trump?.” March 11, 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình