Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Năm ký hai sắc lệnh mới nhằm thu hẹp quyền được đương nhiên mang quốc tịch Hoa Kỳ của một số trẻ em sinh trên đất Mỹ, hơn một tháng sau khi Tối Cao Pháp Viện bác bỏ nỗ lực trước đó của ông.
• Trump Ký Hai Sắc Lệnh Mới Hạn Chế Quốc Tịch Theo Nơi Sinh
• Mỹ Mất 23,000 Việc Làm Trong Tháng Bảy, Kinh Tế Có Thêm Dấu Hiệu Chậm Lại
• Chính Phủ Trump Hoàn Lại $100 Tỷ Tiền Thuế Quan, Tiền Sẽ Vào Tay Ai?
• Tòa Kháng Án Buộc Trump Ngưng Xây Phòng Khiêu Vũ Tại Bạch Ốc
• Thẩm Phán Buộc Meta Bồi Thường $567 Triệu Vì Gây Hại Cho Trẻ Em
• Murkowski, Collins Chống; Cassidy Ủng Hộ, Mở Đường Cho Todd Blanche Qua Cửa Thượng Viện
• Ứng Cử Viên Thống Đốc Iowa Được Trump Ủng Hộ Bị Nêu Nghi Vấn Về Nơi Cư Trú
• FCC Bỏ Giới Hạn Sở Hữu Đài Truyền Hình Trên Toàn Quốc
• Chính Quyền Trump Trả $1.2 Tỷ Để Công Ty Đức Bỏ Ba Dự Án Điện Gió Ngoài Khơi
• Tin Tặc Phơi Bày Điểm Yếu Trong Hệ Thống Nước Uống Hoa Kỳ
• AI Nay Có Thể Thiết Kế Những Virus Chưa Từng Có Trong Thiên Nhiên
• Học Sinh 14 Tuổi Nổ Súng Tại Trường Ở Thái Lan, Ít Nhất 7 Người Thiệt Mạng
• Du Khách Ngoại Quốc Tăng Mạnh, Việt Nam Chật Vật Với Tội Phạm Và Hệ Thống Tư Pháp
Trump Ký Hai Sắc Lệnh Mới Hạn Chế Quốc Tịch Theo Nơi Sinh
Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Năm ký hai sắc lệnh mới nhằm thu hẹp quyền được đương nhiên mang quốc tịch Hoa Kỳ của một số trẻ em sinh trên đất Mỹ, hơn một tháng sau khi Tối Cao Pháp Viện bác bỏ nỗ lực trước đó của ông.
Sắc lệnh thứ nhất không công nhận quốc tịch đương nhiên cho con của những người bị chính phủ xếp vào diện “kẻ thù ngoại quốc,” thành viên các tổ chức khủng bố ngoại quốc, hoặc những người vận động hành lang cho chính phủ ngoại quốc. Sắc lệnh thứ hai nhắm vào trường hợp người ngoại quốc xin chiếu khán du lịch nhưng thực sự sang Mỹ để sinh con với mục đích cho đứa trẻ có quốc tịch Hoa Kỳ.
Phó Chánh Văn Phòng Bạch Ốc Stephen Miller nói chính quyền dựa vào quyền kiểm soát việc nhập cảnh theo luật di trú. Theo ông, người khai gian mục đích chuyến đi khi xin chiếu khán đã phạm gian lận, do đó chiếu khán không còn hợp lệ. Tuy nhiên, hiện không có thống kê chính thức về số người sang Mỹ chỉ để sinh con; năm 2024, chưa tới 10,000 trẻ được sinh tại Hoa Kỳ bởi những người khai địa chỉ ở ngoại quốc, trong tổng số khoảng 3.6 triệu trẻ sơ sinh.
Ngày 30 Tháng Sáu, Tối Cao Pháp Viện, với tỷ số 5-4, phán rằng trẻ sinh tại Hoa Kỳ, kể cả khi cha mẹ ở Mỹ bất hợp pháp hoặc chỉ tạm trú, vẫn thuộc thẩm quyền pháp luật Hoa Kỳ và được hưởng quốc tịch theo Tu Chính Án Thứ 14. Phán quyết này đã vô hiệu hóa sắc lệnh rộng hơn mà ông Trump ký ngay ngày đầu nhiệm kỳ thứ hai.
Hai sắc lệnh mới gần như chắc chắn sẽ lại bị đưa ra tòa. Nhiều chuyên gia luật hiến pháp cho rằng tổng thống không thể bằng sắc lệnh tự mình đặt thêm những ngoại lệ đối với quyền quốc tịch mà Tối Cao Pháp Viện vừa xác nhận.
Mỹ Mất 23,000 Việc Làm Trong Tháng Bảy, Kinh Tế Có Thêm Dấu Hiệu Chậm Lại
Nền kinh tế Hoa Kỳ mất 23,000 việc làm trong tháng Bảy, trái hẳn với dự đoán trước đó rằng giới chủ sẽ tuyển thêm khoảng 83,000 người. Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ từ 4.2% xuống 4.1%, theo số liệu Bộ Lao Động công bố hôm Thứ Sáu.
Đáng chú ý hơn, số việc làm của hai tháng trước cũng bị điều chỉnh giảm tổng cộng 103,000. Tháng Sáu, thay vì tăng 57,000 việc làm như báo cáo ban đầu, nay chỉ còn tăng 20,000. Tháng Năm cũng được sửa từ 129,000 xuống còn 63,000.
Các con số mới cho thấy thị trường lao động yếu hơn nhiều so với những báo cáo trước đây, trong lúc kinh tế Mỹ tiếp tục chịu sức ép vì giá cả cao và đà tăng trưởng chậm lại.
Lạm phát tính theo chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân giảm từ 4.1% trong tháng Năm xuống 3.7% trong tháng Sáu, một phần nhờ giá năng lượng hạ sau thời gian giao tranh tại Trung Đông tạm lắng. Tuy nhiên, nguy cơ giá cả tăng trở lại vẫn còn khi căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran chưa chấm dứt hoàn toàn.
Kinh tế Mỹ trong quý hai chỉ tăng với nhịp độ hàng năm 1.5%, thấp hơn mức 2.1% của ba tháng trước. Trong khi đó, Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ hồi giữa tháng Bảy tiếp tục giữ nguyên lãi suất, lần thứ năm liên tiếp, dù Tổng Thống Donald Trump thúc giục Chủ Tịch Kevin Warsh hạ lãi suất.
Báo cáo việc làm mới được công bố chỉ ba tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong lúc giá sinh hoạt và tình hình kinh tế đang trở thành những vấn đề được cử tri đặc biệt quan tâm.
Chính Phủ Trump Hoàn Lại $100 Tỷ Tiền Thuế Quan, Tiền Sẽ Vào Tay Ai?
Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đã hoàn lại hơn $100 tỷ tiền thuế quan cho các công ty nhập cảng, sau khi Tối Cao Pháp Viện phán một phần lớn các sắc thuế này là bất hợp pháp. Tuy nhiên, phần đông người tiêu thụ từng phải mua hàng với giá cao hơn sẽ không trực tiếp nhận lại tiền.
Theo hồ sơ tòa án công bố tuần này, hơn 178,000 đơn xin hoàn thuế hợp lệ đã được nộp kể từ tháng Tư, liên quan tới hơn 25 triệu lô hàng nhập cảng. Apple được hoàn khoảng $2.2 tỷ, Ford $1.3 tỷ và Amazon khoảng $600 triệu.
Các sắc thuế trước đó đã làm giá nhiều mặt hàng tại Hoa Kỳ tăng lên. Tax Foundation ước tính một gia đình Mỹ trung bình phải chi thêm khoảng $1,000 trong năm 2025 vì thuế quan. Dù vậy, tiền hoàn lại hiện được trả cho những công ty hoặc nhà nhập cảng đã trực tiếp nộp thuế cho chính phủ, chứ không phải cho người mua hàng sau cùng.
Một số công ty cho biết có thể hạ giá hoặc hoàn lại tiền trong một số trường hợp. Amazon nói sẽ chủ động liên lạc với những khách hàng mà công ty xác định đã phải trả thêm vì thuế quan. UPS và FedEx cũng có thủ tục để khách hàng kiểm tra xem một kiện hàng cụ thể có được hoàn thuế hay không.
Giới kinh tế cho rằng người tiêu thụ khó thấy giá hàng giảm mạnh trong thời gian ngắn. Một lý do là chính quyền Trump đã thay nhiều sắc thuế bị tòa bác bằng những sắc thuế mới dựa trên căn bản pháp lý khác, khiến các công ty chưa biết chính sách thuế nhập cảng sẽ thay đổi ra sao.
Một số khách hàng đã kiện Ford, Costco và các công ty khác, cho rằng doanh nghiệp từng tăng giá vì thuế quan thì nay phải trả lại phần tiền tương ứng. Tuy nhiên, các chuyên gia luật thương mại nhận định người mua khó thắng kiện, vì giá bán do công ty ấn định và không có luật buộc doanh nghiệp phải hoàn lại phần giá đã tăng.
Tòa Kháng Án Buộc Trump Ngưng Xây Phòng Khiêu Vũ Tại Bạch Ốc
Một tòa kháng án liên bang hôm Thứ Sáu phán Tổng Thống Donald Trump phải ngưng phần xây dựng trên mặt đất của phòng khiêu vũ mới tại Bạch Ốc, cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi tiến hành dự án trị giá $400 triệu bằng tiền quyên góp tư nhân mà chưa được Quốc Hội chấp thuận.
Với tỷ số 2-1, ba thẩm phán của Tòa Kháng Án Liên Bang Đặc Khu Columbia giữ nguyên phán quyết hồi tháng Tư của một tòa cấp dưới, theo đó phần lớn công trình phải đình lại cho đến khi Quốc Hội chính thức cho phép.
Hai thẩm phán trong đa số viết rằng mỗi tổng thống chỉ là “người ở tạm thời, không phải chủ nhân” của Bạch Ốc và khu dinh thự hành pháp.
Tòa cho phép tiếp tục các phần xây dựng dưới mặt đất cùng những công trình liên quan đến an ninh quốc gia. Phán quyết sẽ có hiệu lực sau 14 ngày, để Bạch Ốc có thời gian xin Tối Cao Pháp Viện xét lại.
Phía chính quyền Trump trước đó lập luận rằng tòa án liên bang không có quyền ngăn dự án và tổng thống có thẩm quyền sửa đổi khuôn viên Bạch Ốc.
Thẩm Phán Buộc Meta Bồi Thường $567 Triệu Vì Gây Hại Cho Trẻ Em
Một thẩm phán tại New Mexico hôm Thứ Năm ra lệnh Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, phải trả $567 triệu vào một quỹ nhằm khắc phục những tổn hại mà các mạng xã hội này bị cho là đã gây ra cho trẻ em.
Thẩm phán Bryan Biedscheid nhận định giới thiếu niên trong tiểu bang đang trải qua một cuộc khủng hoảng về sức khỏe tâm thần, và Facebook cùng Instagram là một nguyên nhân đáng kể góp phần vào tình trạng này. Ông cho rằng cách Meta thiết kế các nền tảng nhằm giữ người dùng càng lâu càng tốt đã gây nguy hại cho sức khỏe và sự an toàn của trẻ vị thành niên.
Phần lớn số tiền $567 triệu sẽ được dùng cho việc điều trị tâm lý và các chương trình giáo dục. Vụ kiện do Bộ Trưởng Tư Pháp New Mexico Raúl Torrez khởi xướng, sau một cuộc điều tra trong đó nhân viên giả làm trẻ em để xem các thuật toán của Facebook và Instagram có đưa các em đến gần những kẻ có ý đồ xấu hay không.
Đây là thất bại pháp lý mới nhất của Meta trong năm nay. Hồi tháng Ba, một bồi thẩm đoàn cũng buộc công ty trả $375 triệu trong một giai đoạn trước của vụ kiện tại New Mexico. Một vụ kiện khác tại Los Angeles cũng kết thúc bất lợi cho Meta, sau khi một phụ nữ trẻ cho rằng việc nghiện Facebook và Instagram đã góp phần khiến cô bị trầm cảm.
Meta cho biết sẽ kháng cáo, đồng thời bác bỏ nhận định rằng công ty không bảo vệ người dùng trẻ tuổi. Công ty nói đã dành nhiều công sức để loại bỏ nội dung có hại và ngăn chặn những người có hành vi nguy hiểm trên các nền tảng của mình.
Phán quyết tại New Mexico có thể mở thêm một hướng pháp lý mới đối với các công ty mạng xã hội. Thay vì chỉ tranh luận về nội dung do người dùng đăng tải, các vụ kiện gần đây tập trung vào chính cách thiết kế sản phẩm và thuật toán, với cáo buộc rằng chúng được tạo ra để khiến người trẻ sử dụng mạng xã hội càng lâu càng tốt.
Murkowski, Collins Chống; Cassidy Ủng Hộ, Mở Đường Cho Todd Blanche Qua Cửa Thượng Viện
Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Bill Cassidy của Louisiana hôm Thứ Sáu tuyên bố sẽ ủng hộ ông Todd Blanche làm Bộ Trưởng Tư Pháp, giúp người được Tổng Thống Donald Trump đề cử nhiều phần có đủ phiếu để được Thượng Viện chuẩn thuận.
Trước đó, triển vọng của ông Blanche trở nên bấp bênh sau khi hai thượng nghị sĩ Cộng Hòa, Lisa Murkowski của Alaska và Susan Collins của Maine, tuyên bố sẽ bỏ phiếu chống. Cả hai đều nêu lo ngại về tính độc lập của Bộ Tư Pháp dưới chính quyền Trump.
Một nguyên nhân gây tranh cãi là thỏa thuận do ông Blanche đứng ra dàn xếp trong vụ ông Trump kiện Sở Thuế Vụ. Theo thỏa thuận, một quỹ trị giá $1.8 tỷ sẽ được lập để bồi thường cho những người cho rằng họ bị hệ thống tư pháp đối xử bất công, đồng thời ông Trump và một số thân nhân được miễn các cuộc kiểm tra thuế.
Ông Cassidy trước đó chưa cam kết ủng hộ và được xem là một trong những lá phiếu có thể quyết định số phận đề cử. Việc ông tuyên bố bỏ phiếu thuận đã giúp ông Blanche vượt qua trở ngại lớn nhất tại Thượng Viện.
Ông Blanche giữ quyền Bộ Trưởng Tư Pháp từ tháng Tư. Với sự ủng hộ của ông Cassidy, phía Cộng Hòa đủ số phiếu cần thiết để chuẩn thuận ông, dù bà Murkowski và bà Collins vẫn giữ lập trường chống.
Ứng Cử Viên Thống Đốc Iowa Được Trump Ủng Hộ Bị Nêu Nghi Vấn Về Nơi Cư Trú
Zach Lahn, ứng cử viên Cộng Hòa tranh chức thống đốc Iowa được Tổng Thống Donald Trump ủng hộ, đang bị đặt câu hỏi về nơi cư trú sau khi một cuộc điều tra của The Daily Beast cho thấy ông thường sống tại một biệt thự trị giá khoảng $2 triệu ở Wichita, Kansas.
Ông Lahn vận động tranh cử với hình ảnh một nông dân Iowa và hiện sở hữu trang trại của bà cố tại quê nhà Belle Plaine. Tuy nhiên, hồ sơ được The Daily Beast xem xét không cho thấy ông từng khai căn nhà nào ở Iowa là nơi cư trú chính. Khi vay lại tiền trên trang trại năm 2021, vợ chồng ông cũng không xin khoản giảm thuế dành cho nhà ở chính tại Iowa.
Năm 2024, ông Lahn và vợ, Annie Lahn, mua căn nhà ở Wichita nằm trên một khu đất rộng, có hồ riêng và hồ bơi trong nhà. Sau đó, căn nhà được sang tên cho một công ty trách nhiệm hữu hạn. Bà Annie Lahn từng là con dâu của tỷ phú Charles Koch, một nhà tài trợ lớn cho đảng Cộng Hòa.
Hồ sơ các chuyến bay cũng cho thấy ông Lahn, một phi công có máy bay riêng, thường xuyên bay giữa Wichita và Iowa để dự các cuộc vận động tranh cử. Các bản tin trước đây cho biết ông từng bỏ phiếu tại Kansas và chỉ ghi danh cử tri trở lại Iowa vào năm 2024.
Những chi tiết này đang gây chú ý vì hiến pháp Iowa đòi hỏi ứng cử viên thống đốc phải cư trú trong tiểu bang ít nhất hai năm trước ngày bầu cử. Ông Lahn nói ông xem Iowa là nơi cư trú chính và đã trở về tiểu bang từ năm 2023.
Ông Lahn là ứng cử viên Cộng Hòa trong cuộc đua thống đốc Iowa năm nay và được Tổng Thống Trump cùng tổ chức bảo thủ Turning Point Action ủng hộ.
FCC Bỏ Giới Hạn Sở Hữu Đài Truyền Hình Trên Toàn Quốc
Ủy Ban Truyền Thông Liên Bang Hoa Kỳ (FCC) hôm Thứ Năm bỏ phiếu 2-1 để xóa quy định lâu nay không cho một công ty truyền hình sở hữu các đài có tổng số khán giả vượt quá 39% số gia đình có truyền hình trên toàn quốc.
Quyết định này mở đường cho các tập đoàn truyền hình địa phương mua thêm đài và mở rộng phạm vi hoạt động. Chủ Tịch FCC Brendan Carr từ lâu cho rằng mức giới hạn 39% đã lỗi thời và khiến các đài truyền hình khó cạnh tranh với những công ty kỹ thuật và dịch vụ xem phim trực tuyến.
FCC cho biết các thương vụ mua bán, sáp nhập vẫn sẽ được xét riêng từng trường hợp và chỉ được chấp thuận nếu đáp ứng quyền lợi công chúng.
Một trong những công ty có thể hưởng lợi nhiều nhất là Nexstar. Tập đoàn này đang tìm cách mua Tegna với giá $6.2 tỷ, nhưng thương vụ hiện bị đình lại vì một vụ kiện chống độc quyền. Việc FCC bỏ mức trần sở hữu 39% không giải quyết vụ kiện này, vì vấn đề chống độc quyền được xét theo những tiêu chuẩn pháp lý riêng.
DirecTV cho rằng nếu thương vụ được thông qua, Nexstar có thể có thêm quyền ép giá đối với các hãng truyền hình trả tiền, và chi phí cuối cùng có thể bị chuyển sang người xem.
Ủy Viên FCC Anna Gomez, người Dân Chủ duy nhất trong hội đồng, bỏ phiếu chống. Bà cho rằng Quốc Hội đã ấn định mức 39% từ năm 2004 và FCC không có thẩm quyền tự ý thay đổi giới hạn này.
Quyết định của FCC nhiều phần sẽ còn bị đưa ra tòa. Tổ chức Free Press đã tuyên bố sẽ kiện để ngăn việc bãi bỏ giới hạn sở hữu.
Chính Quyền Trump Trả $1.2 Tỷ Để Công Ty Đức Bỏ Ba Dự Án Điện Gió Ngoài Khơi
Chính quyền Tổng Thống Donald Trump sẽ trả $1.22 tỷ cho tập đoàn năng lượng Đức RWE để công ty từ bỏ ba khu vực dự tính xây điện gió ngoài khơi New York, California và Louisiana.
Theo thỏa thuận công bố hôm Thứ Năm, RWE sẽ giao lại ba giấy phép thuê vùng biển liên bang. Số tiền chính phủ hoàn trả gần bằng khoản công ty từng bỏ ra để mua quyền khai thác dưới thời Tổng Thống Joe Biden.
Đổi lại, RWE cho biết sẽ chuyển khoảng một số tiền tương đương sang các dự án khí đốt tại Hoa Kỳ, gồm $900 triệu mua 16% phần hùn trong một dự án khí thiên nhiên hóa lỏng ở Louisiana và $300 triệu đặt mua các máy phát điện chạy bằng khí đốt. Công ty cũng dự tính xây ít nhất 15 nhà máy điện khí tại Mỹ.
Đây là thỏa thuận thứ năm chính quyền Trump đạt được trong năm nay nhằm chấm dứt các dự án điện gió ngoài khơi. Tính chung, chính phủ đã chi khoảng $3.9 tỷ để các công ty từ bỏ 12 giấy phép ngoài khơi California, Maine, New Jersey, New York, North Carolina và nay thêm Louisiana.
Tổng Thống Trump từ lâu chống điện gió, cho rằng loại năng lượng này tốn kém và thiếu hiệu quả. Sau khi một số lệnh đình chỉ xây dựng bị tòa liên bang bác bỏ, chính quyền chuyển sang thương lượng trực tiếp với các công ty để mua lại quyền khai thác.
Phía Dân Chủ chỉ trích việc dùng hàng tỷ đô-la công quỹ để hủy những dự án có thể cung cấp thêm điện sạch. Bảy tiểu bang do Dân Chủ lãnh đạo đã kiện chính quyền về một thỏa thuận tương tự, và California cũng chuẩn bị kiện liên quan đến việc hủy một dự án điện gió ngoài khơi tiểu bang này.
Tin Tặc Phơi Bày Điểm Yếu Trong Hệ Thống Nước Uống Hoa Kỳ
Những cuộc tấn công điện toán bị nghi có liên hệ với Iran đang làm lộ rõ nhiều điểm yếu lâu năm trong hệ thống cung cấp nước uống của Hoa Kỳ, nơi phần lớn cơ sở đã cũ, phân tán và thiếu nhân lực chuyên trách về an ninh điện toán.
Hoa Kỳ hiện có hơn 144,000 hệ thống nước công cộng, trong đó khoảng 50,000 hệ thống cung cấp nước quanh năm cho dân cư. Vì phần lớn do địa phương tự quản, khả năng bảo vệ trước tin tặc rất khác nhau, đặc biệt tại những cơ sở nhỏ chỉ có vài nhân viên.
Cơ Quan Bảo Vệ Môi Sinh Hoa Kỳ cho biết năm ngoái đã tìm thấy những điểm yếu về an ninh tại 277 hệ thống nước và đã phối hợp với các địa phương để khắc phục. Nhiều hệ thống điều khiển điện tử vốn được xây dựng để tăng hiệu quả vận hành, chứ không nhằm chống lại những cuộc xâm nhập từ bên ngoài.
Các chuyên gia cho rằng khó khăn không chỉ nằm ở tin tặc. Đường ống, máy bơm và nhà máy lọc nước tại nhiều nơi đã sử dụng hàng chục năm, trong khi cháy rừng, hạn hán, lũ lụt và nắng nóng ngày càng gây thêm áp lực.
Hiệp Hội Công Trình Nước Hoa Kỳ đang kêu gọi Quốc Hội đặt ra những tiêu chuẩn tối thiểu về an ninh điện toán trên toàn quốc và tăng trợ giúp cho các hệ thống nhỏ. Tuy nhiên, việc thay mới cơ sở thường phải dựa vào tiền nước do địa phương ấn định, khiến nhiều nơi chần chừ trước những khoản đầu tư tốn kém.
Giới chuyên môn cảnh báo các công ty nước nay phải cùng lúc đối phó với ba mối lo: tin tặc, cơ sở cũ và thời tiết ngày càng khắc nghiệt. Một khi hệ thống nước bị gián đoạn, hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe dân chúng và nhiều dịch vụ thiết yếu.
AI Nay Có Thể Thiết Kế Những Virus Chưa Từng Có Trong Thiên Nhiên
Một nhóm nghiên cứu do Đại Học Stanford hướng dẫn đã dùng trí tuệ nhân tạo để thiết kế những bộ di truyền virus hoàn toàn mới, rồi chứng minh một số virus này có khả năng xâm nhập và tiêu diệt vi khuẩn E. coli. Công trình vừa được công bố trên tạp chí Science.
Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học cho thấy AI có thể thiết kế trọn một bộ di truyền virus có khả năng hoạt động, thay vì chỉ sửa đổi những virus đã có sẵn. Những virus trong cuộc nghiên cứu chỉ nhắm vào vi khuẩn, không phải người.
Khả năng này có thể mở ra những phương pháp mới để chống các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, nhất là trong lúc tình trạng kháng thuốc trụ sinh ngày càng đáng lo. Các virus chuyên tấn công vi khuẩn, thường gọi là thực khuẩn thể, từ lâu đã được nghiên cứu như một phương tiện thay thế hoặc hỗ trợ thuốc trụ sinh.
Nhưng chính khả năng để AI thiết kế một bộ di truyền hoàn chỉnh cũng làm dấy lên những lo ngại về an toàn sinh học. Nếu kỹ thuật này tiến xa hơn, người ta e rằng nó có thể được dùng để tạo ra những mầm bệnh mới nhanh hơn khả năng nhận diện và phòng chống của các hệ thống y tế hiện nay.
Hai chuyên gia về an ninh y tế của Đại Học Johns Hopkins nhận định nhóm Stanford đã áp dụng những biện pháp phòng ngừa cần thiết, nhưng luật lệ hiện nay chưa theo kịp kỹ thuật mới. Các quy định lâu nay chủ yếu chú trọng việc biến đổi mầm bệnh có sẵn, trong khi AI nay có khả năng thiết kế những bộ di truyền chưa từng xuất hiện trong thiên nhiên.
Chính quyền Trump hồi tháng Bảy đã ban hành quy định siết chặt những cuộc nghiên cứu sinh học có nguy cơ cao được chính phủ tài trợ. Tuy nhiên, các quy định này chưa đề cập rõ đến việc dùng AI để thiết kế bộ di truyền.
Giới khoa học cho rằng kỹ thuật mới có thể mang lại những tiến bộ quan trọng cho y học, nhưng đồng thời đặt ra một câu hỏi cấp bách: khả năng tạo ra virus bằng AI đã xuất hiện, trong khi hàng rào kiểm soát để bảo đảm nó được sử dụng an toàn vẫn chưa hoàn chỉnh.
Học Sinh 14 Tuổi Nổ Súng Tại Trường Ở Thái Lan, Ít Nhất 7 Người Thiệt Mạng
Một học sinh 14 tuổi đã nổ súng tại trường trung học Debsirin Nonthaburi, ngoại ô Bangkok, sáng Thứ Sáu, giết chết ít nhất năm nhân viên nhà trường và làm 23 người bị thương. Nhà chức trách cho biết em này trước đó còn bị nghi đã bắn chết hai ông bà tại nhà.
Vụ nổ súng xảy ra khoảng 10 giờ sáng. Cảnh sát cho biết thiếu niên này đi học như thường lệ, chờ đến khi lớp bắt đầu rồi nổ súng ngay trong phòng học trước khi bước ra ngoài và tiếp tục bắn. Hơn 20 phát đạn đã được bắn; khi thiếu niên tự sát, cảnh sát còn tìm thấy khoảng 30 viên đạn chưa sử dụng.
Năm người thiệt mạng tại trường gồm các giáo viên và nhân viên hành chánh. Bệnh viện Bangyai cho biết 23 người bị thương được đưa vào điều trị, trong đó 10 người nguy kịch.
Sau vụ nổ súng, cảnh sát đến căn nhà nơi thiếu niên sống cùng ông bà và phát giác cả hai đã chết vì trúng đạn. Nhà chức trách tin rằng hai người bị bắn trước khi em này đến trường.
Thủ Tướng Anutin Charnvirakul cho biết khẩu súng được đăng ký hợp pháp dưới tên người ông. Ông cũng nói thiếu niên này gần đây có dấu hiệu căng thẳng liên quan đến việc học, nhưng gia đình cho biết em vốn ít nói và học khá, không ai biết em gặp chuyện gì nghiêm trọng ở nhà hay tại trường.
Debsirin Nonthaburi có khoảng 3,000 học sinh, từ 12 đến 18 tuổi. Nhà trường đã quyết định ngưng toàn bộ lớp học từ ngày 10 đến 14 Tháng Tám.
Thái Lan có tỷ lệ sở hữu súng cao hàng đầu Á Châu và những năm gần đây đã xảy ra nhiều vụ nổ súng liên quan đến thiếu niên, trong đó có vụ một học sinh 14 tuổi nổ súng tại một thương xá ở Bangkok năm 2023.
Du Khách Ngoại Quốc Tăng Mạnh, Việt Nam Chật Vật Với Tội Phạm Và Hệ Thống Tư Pháp
Việt Nam đang đón một làn sóng du khách ngoại quốc chưa từng có, đem lại nguồn lợi lớn cho kinh tế nhưng đồng thời đặt thêm sức ép lên hệ thống tư pháp trong lúc nhiều thủ tục dành cho người ngoại quốc vẫn chưa theo kịp mức tăng nhanh của ngành du lịch, theo tờ New York Times.
Năm 2025, Việt Nam đón kỷ lục 22.8 triệu khách quốc tế và năm nay có thể tăng thêm khoảng 15%. Đại đa số du khách không gây rắc rối, nhưng số người ngoại quốc bị bắt vì ma túy, lái xe say rượu, hành hung, kinh doanh trái phép và các tội hình sự khác đang khiến giới hữu trách phải đối phó với những vấn đề trước đây ít gặp hơn.
Một trường hợp gây chú ý xảy ra tại Đà Nẵng cuối tháng Năm. Shaymus Lilly, 34 tuổi, người Úc, bị ghi hình đang đập phá một quán cà-phê, phá cửa kính, làm hư điện thoại của một người khách và bóp cổ một thanh niên Việt Nam trước khi bị công an bắt. Gia đình sau đó cho biết Lilly mắc chứng rối loạn lưỡng cực và có thể đang lên cơn khi gây ra sự việc. Công an Đà Nẵng cho biết ông bị tạm giữ ít nhất ba tháng để điều tra về tội gây rối trật tự công cộng.
Trường hợp này cũng cho thấy một khó khăn khác: người ngoại quốc bị bắt tại Việt Nam có thể gặp trở ngại lớn trong việc tìm thông dịch viên, luật sư hoặc liên lạc với tòa đại sứ. Một số nhà ngoại giao cho biết công dân của họ đôi khi phải nằm trong những phòng giam đông người nhiều tháng trước khi được gặp thân nhân, luật sư hay viên chức lãnh sự. Chính quyền Hà Nội cũng thừa nhận một trại giam dành cho người ngoại quốc đang chịu áp lực nặng vì số người bị giữ tăng lên.
Bộ Công An gần đây nhìn nhận rằng có người ngoại quốc lợi dụng chính sách chiếu khán dễ dãi để vào Việt Nam cư trú và hoạt động bất hợp pháp. Chỉ trong vài tháng qua, một người Nga bị bắt sau khi lái xe máy trong tình trạng say rượu và đụng chết một phụ nữ 70 tuổi tại Nha Trang; 83 công dân Trung Quốc cũng bị bắt sau khi chiếm một khách sạn ở Sài Gòn để điều hành một đường dây bị công an mô tả là lừa đảo xuyên quốc gia.
Tại Đà Nẵng, công an đã tăng kiểm tra chiếu khán tại khách sạn và có trường hợp đến chung cư của người ngoại quốc vào lúc 3 giờ sáng để thử ma túy. Việt Nam cũng áp dụng hình phạt rất nặng đối với các tội liên quan đến ma túy; buôn bán ma túy, ngay cả với số lượng nhỏ trong một số trường hợp, có thể lãnh án tử hình. Tổ chức sử dụng ma túy có thể bị phạt tù nhiều năm.
Những biện pháp cứng rắn này đang tạo thêm sức ép ngoại giao. Viên chức của nhiều quốc gia đã nêu vấn đề trực tiếp với chính phủ Việt Nam, đặc biệt về việc chậm thông báo bắt giữ, hạn chế tiếp xúc lãnh sự và khó khăn trong việc gặp luật sư. Một số chuyên gia luật cho rằng hệ thống tư pháp Việt Nam vẫn mang nặng dấu vết của mô hình Xô Viết, trong đó hồ sơ điều tra của công an có ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình xét xử.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình